Αριθμός Πρωτοκόλλου: ΕΣ/Τ1/157/2007

Περαιτέρω, όσον αφορά τον πρώτο λόγο ανάκλησης, σύμφωνα και με όσα εκτέθηκαν στην προηγούμενη σκέψη, ναι μεν τα πρακτικά του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους  δεν παρέχουν στην αρμόδια υπηρεσία την ευχέρεια καταβολής των εγκριθέντων με αυτά ποσών, αν προηγουμένως δεν κριθεί από το Ελεγκτικό Συνέδριο ότι οι αναγνωρισθείσες απαιτήσεις υφίστανται, πλην, όμως, ο Επίτροπος στην έκθεση διαφωνίας δεν προβάλλει αιτιάσεις σχετικά με τη συνδρομή ή μη των νόμιμων προϋποθέσεων του άρθρου 904 Α.Κ. που αποτέλεσε τη νομική βάση για την αναγνώριση των απαιτήσεων των φερόμενων ως δικαιούχων με τα ως άνω πρακτικά. Με τα δεδομένα αυτά, εφόσον δεν αμφισβητείται ή ύπαρξη και η έκταση των απαιτήσεων που αναγνωρίστηκαν με τα προαναφερόμενα πρακτικά, που εκδόθηκαν στο πλαίσιο της σχετικής αρμοδιότητας του Ν.Σ.Κ., δεν συντρέχει νόμιμος λόγος μη θεώρησης των ελεγχόμενων χρηματικών ενταλμάτων. Επομένως, το Τμήμα έσφαλε κρίνοντας διαφορετικά με την υπό ανάκληση πράξη του, καθόσον  νομική βάση για την έκδοση των ως άνω τίτλων πληρωμής και την καταβολή των εντελλόμενων με αυτούς δαπανών δεν αποτελούν οι διατάξεις περί αδικαιολόγητου πλουτισμού (αρθρ. 904 επ. Α.Κ.), αλλά τα προαναφερόμενα, νομίμως εκδοθέντα και αρμοδίως εγκριθέντα, πρακτικά του Ν.Σ.Κ.. Κατ’ ακολουθία αυτών, η αίτηση για την ανάκληση της 109/2012 πράξης του Τμήματος τούτου, πρέπει να γίνει δεκτή, πλην τα 189841 και 189842, οικονομικού έτους 2011, χρηματικά εντάλματα πληρωμής της Υπηρεσίας  Δημοσιονομικού Ελέγχου (Υ.Δ.Ε.) στο ….είναι μη θεωρητέα, λόγω λήξης του οικονομικού έτους (2011), τις πιστώσεις του οποίου βαρύνουν.

Νόμιμα ανατέθηκε σε Δημοτική Αναπτυξιακή Επιχείρηση, σε εκτέλεση προγραμματικής σύμβασης μεταξύ αυτής, του Δήμου και της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης, η υλοποίηση του αντικειμένου της ανωτέρω σύμβασης, το οποίο συνίσταται στην εκπόνηση μελέτης δημοτικού έργου, καθόσον η συμμετοχή αναπτυξιακής επιχείρησης σε προγραμματική σύμβαση δύναται να συνίσταται στην υλοποίηση αυτού του ίδιου του αντικειμένου. (Σχετ. Πρακτ. Ολομ. Ε.Σ. 32ης Γεν. Συν./10-12-2004).

Νόμιμα ανατέθηκε σε Δημοτική Αναπτυξιακή Επιχείρηση, σε εκτέλεση προγραμματικής σύμβασης μεταξύ αυτής, του Δήμου και της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης, η υλοποίηση του αντικειμένου της ανωτέρω σύμβασης, το οποίο συνίσταται στην εκπόνηση μελέτης δημοτικού έργου, καθόσον η συμμετοχή αναπτυξιακής επιχείρησης σε προγραμματική σύμβαση δύναται να συνίσταται στην υλοποίηση αυτού του ίδιου του αντικειμένου. (Σχετ. Πρακτ. Ολομ. Ε.Σ. 32ης Γεν. Συν./10-12-2004).

Κατά τον ενεργούμενο από τον Ελεγκτικό Συνέδριο έλεγχο των δαπανών, ως δικαιολογητικό της δαπάνης προσκομίζεται ο εκτελεστός τίτλος της διαταγής πληρωμής, το Ελεγκτικό Συνέδριο έχει τη δυνατότητα σύμφωνα με το άρθρο 17 παρ. 3 του π.δ./τος 774/1980 να προέρχεται σε παρεμπίπτοντα έλεγχο ζητημάτων που άπτονται της νομιμότητας και κανονικότητας της δαπάνης και υπάγονται στη δικαιοδοσία και καθ’ ύλην αρμοδιότητα άλλων δικαστηρίων. Κατά τον έλεγχο αυτό παρακολουθεί και το θέμα της υποχρέωσης για συμμόρφωση ή μη του ελεγχόμενου φορέα προς εκδοθείσα διαταγή πληρωμής. Κατά συνέπεια, εάν ο εκδοθείς τίτλος πληρωμής της δαπάνης δεν συνοδεύεται από άλλα, πλην της διαταγής πληρωμής, δικαιολογητικά στα οποία να ερείδεται η καταβολή αυτού, η οποία, όπως προεκτέθηκε δεν δύναται να στηρίξει αυτοτελώς την νομιμότητα της δαπάνης αφού δεν ενέχει αυθεντική διάγνωση των αξιώσεων που περιέχει, δεν δημιουργείται υποχρέωση συμμόρφωσης των ΟΤΑ προς αυτή, ούτε εκτελείται κατ’ αυτών, το δε Ελεγκτικό Συνέδριο δεν δεσμεύεται να καταλήξει σε κρίση ότι η προαναφερόμενη δαπάνη δεν είναι νόμιμη (βλ. Πρακτικά της 4ης Γεν. Συν. της Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου της 27.2.2008, της 7ης Γεν. Συν. της Ολομ. του Ε.Σ. της 19-3-2003,Θέμα Α΄, Πράξεις VII Τμήματος 14/2005, 27/2006, 237/2007, IV.Τμήμ.17/2001, 30, 31/2004, Ι Τμήμ. 51, 71/2005 και Πρακτικά Ι τμήματος Συν.14η/5.6.2007 Θέμα Β΄).

Είναι δυνατή η κατακύρωση του αποτελέσματος του ανοικτού διαγωνισμού στον εξαρχής μοναδικό υποψήφιο, χωρίς να δημιουργείται έλλειψη ανταγωνισμού, αφού η ύπαρξη περισσότερων διαγωνιζομένων δεν τίθεται από το νόμο ως προϋπόθεση της συνεχίσεως της διαδικασίας ή της αναθέσεως του διαγωνισμού, δεδομένων μάλιστα των ευχερειών που παρέχονται στη Διοίκηση από την προαναφερόμενη διάταξη (επανάληψη ή ματαίωση του διαγωνισμού) (βλ. Πρακτικά Ολομ. Ε.Σ. 24ης γεν.συν./23.11.1998)υπό την προϋπόθεση της τηρήσεως από την αναθέτουσα αρχή των προβλεπόμενων από τις διατάξεις των άρθρων 4 του π.δ/τος 394/1996 και 8 παρ. 6 β' του ν.2741/1999 διατυπώσεων δημοσιότητας.

Σύμβαση εργασίας – Προσωπικό ιδιωτικού δικαίου ορισμένου χρόνου – Προστασία μητρότητας – Έγκυος εργαζόμενη – Άδεια μητρότητας.(..)Κατάσταση : Εκκρεμεί αποδοχή 
Η υπηρεσία δεν οφείλει να ολοκληρώσει την πρόσληψη με κατάρτιση σύμβασης με την υποψήφια για το λόγο ότι, ολόκληρο το συμβατικό διάστημα, για το οποίο απεφασίσθη η πρόσληψή της ταυτίζεται με την περίοδο της άδειας μητρότητας, που αποτελεί ιδιαίτερο δικαίωμα κοινωνικής ασφάλισης της εγκύου-λεχώνας και συνιστά αδιαμφισβήτητο λόγο αναστολής της εργασιακής σχέσης. Η δυνατότητα παράτασης ή ανανέωσης της σύμβασης συνιστά ευχέρεια του εργοδότη, προϋποθέτει ύπαρξη και εκτέλεση της αρχικής σύμβασης και δεν πιθανολογείται από το πραγματικό της υπόθεσης. (πλειοψ.) Παραπομή στην Ολομέλεια - Εκδόθηκε η υπ' αριθμ. 38/2015 Γνωμ. της Ολομ. Ν.Σ.Κ.

Προμήθεια καυσίμων.Δεν αποκλείεται η κατακύρωση των αποτελεσμάτων του διαγωνισμού, για τον οποίο τηρήθηκαν οι απαιτούμενοι κανόνες δημοσιότητας για την επιλογή αναδόχου προμηθευτή στον εξαρχής μοναδικό υποψήφιο, αφού αφενός δεν τίθεται από το νόμο ως προϋπόθεση συνέχισης της διαδικασίας ή ανάθεσης της προμήθειας η ύπαρξη περισσότερων διαγωνιζομένων, αφετέρου, τα αρμόδια όργανα της Διοίκησης έχουν τη δυνατότητα, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 21 και 22 του Ε.Κ.Π.Ο.Τ.Α., σε περίπτωση που κρίνουν το αποτέλεσμα του διαγωνισμού ασύμφορο, να ματαιώσουν και να επαναλάβουν το διαγωνισμό ή την προμήθεια (πρβλ. Ε.Σ. Ολομ. Πρακτικό 24ης Συν./23.11.1998, βλ. ΣΤ΄ Κλιμ. 9, 39, 76, 96/2009, 15/2013 κ.ά.). Ειδικώς, όμως, στην περίπτωση που, όπως εν προκειμένω, ο μοναδικώς συμμετέχων στο διαγωνισμό προσφέρει ταυτοχρόνως αρνητικό ποσοστό έκπτωσης επί της μέσης λιανικής ή χονδρικής τιμής του υπό προμήθεια καυσίμου, τότε η διακριτική ευχέρεια της Οικονομικής Επιτροπής, δηλαδή του αρμοδίου σύμφωνα με το άρθρο 72 παρ. 1 περ. ε΄ του ν. 3852/2010 οργάνου, να κατακυρώσει το αποτέλεσμα του διαγωνισμού, ελέγχεται ως προς την υπέρβαση των άκρων ορίων της, δηλαδή ως προς την υπέρβαση του αναγκαίου μέτρου της δαπάνης, το οποίο κρίνεται αναλόγως των ειδικών περιστάσεων και επιβάλλει την επιλογή όχι απλώς των πρόσφορων αλλά των απολύτως αναγκαίων μέσων για την θεραπεία της λειτουργικής ανάγκης του οικείου φορέα (πρβλ. Ι Τμ. 15/2012, IV Τμ. 71/2012, 235, 167, 85/2010, 162, 147, 39/2009) ενόψει και των αρχών της χρηστής δημοσιονομικής διαχειρίσεως και της οικονομικότητας, οι οποίες επιβάλλουν την εκπλήρωση των εκ του νόμου ανατιθέμενων αρμοδιοτήτων με την κατά το δυνατόν ηπιότερη επιβάρυνση του προϋπολογισμού για την εξασφάλιση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας του δήμου.

Προμήθεια καυσίμων.Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στη σκέψη ΙΙ της παρούσας, η εντελλόμενη με το επίμαχο χρηματικό ένταλμα πληρωμής δαπάνη δεν υπόκειται σε προληπτικό έλεγχο από το Ελεγκτικό Συνέδριο, καθόσον αφορά σε ποσό υπολειπόμενο του ισχύοντος, προκειμένου για τα νπδδ, νομίμου ορίου των 10.000 ευρώ. Άλλο δε ζήτημα αποτελεί η ενδεχόμενη πρόθεση του ... για έκδοση χρηματικού εντάλματος προπληρωμής, όπως αυτή δύναται να συναχθεί από λοιπά στοιχεία του φακέλου (βλ. το 1087/21.3.2018 σημείωμα της νομικής συμβούλου), για την έκδοση του οποίου προβλέπεται άλλη διαδικασία, και η υπαγωγή ή μη των χρηματικών ενταλμάτων προπληρωμής στις διατάξεις του ως άνω π.δ. 136/2011 (πρβλ. Πρακτικά 11ης Γεν. Συν. Ολομ. Ελ. Συν./2.5.2012, Θέμα Α΄), επί του οποίου, σε κάθε περίπτωση, αρμόδιο να εκφέρει κρίση θα ήταν το Κλιμάκιο Προληπτικού Ελέγχου Δαπανών στο V Τμήμα του Ελεγκτικού Συνεδρίου (ΦΓ8/22043/4.4.2012 απόφ. Ολομ. Ελ. Συν.). Κατόπιν αυτών, η από 25.4.2018 απευθυνόμενη στο παρόν Κλιμάκιο έκθεση διαφωνίας της Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου στο Υπουργείο ... απαραδέκτως εισάγεται, το δε Κλιμάκιο απέχει της εκφοράς κρίσης επί αυτής.

Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στην πρώτη σκέψη της παρούσας, το χρηματικό ένταλμα, με το οποίο εντέλλεται η καταβολή δαπάνης, η οποία έχει ήδη εξοφληθεί, δεν υπάγεται στον προληπτικό έλεγχο νομιμότητας του Ελεγκτικού Συνεδρίου και, συνακόλουθα, το Κλιμάκιο απέχει του ελέγχου του. Εξάλλου, η πράξη αναθεώρησης του εν λόγω χρηματικού εντάλματος από τον αναπληρωτή Επίτροπο δεν ασκεί εν προκειμένω επιρροή, δοθέντος ότι με την έκδοσή της δεν αναβιώνει η αρμοδιότητα του Κλιμακίου περί ασκήσεως προληπτικού ελέγχου, αλλά συνέχεται με την διενέργεια κατασταλτικού ελέγχου (πρβλ. Ε.Σ. Ολ. πρακτικά 3ης Γεν. Συν./23η.2. 2005 και άρθρα 38 και 39 του Κώδικα Νόμων για το Ελεγκτικό Συνέδριο).

Από τις ανωτέρω διατάξεις και ενόψει των προπαρατιθέμενων άρθρων 2 παρ.3 και 14 παρ.1 του Διεθνούς Συμφώνου για τα ατομικά και πολιτικά δικαιώματα, τα οποία δεν ιδρύουν μόνο διεθνή ευθύνη των συμβαλλομένων κρατών, αλλά έχουν άμεση εφαρμογή και υπερνομοθετική ισχύ θεμελιώνοντας δικαιώματα υπέρ των προσώπων που υπάγονται στο πεδίο εφαρμογής τους, επιπροσθέτως δε εγγυώνται την ελεύθερη πρόσβαση στο δικαστήριο, καθώς και την πραγματική ικανοποίηση του δικαιώματος που επιδικάστηκε από αυτό, δηλαδή το δικαίωμα αναγκαστικής εκτέλεσης, χωρίς την οποία η προσφυγή στο δικαστήριο θα απέβαλλε την ουσιαστική αξία και χρησιμότητά της, συνάγεται ότι η νομοθετική ρύθμιση του άρθρου 1 του ν. 3068/2002, όπως το τρίτο εδάφιο αυτού προστέθηκε με το άρθρο 20 του ν. 3301/2004, σύμφωνα με την οποία δεν εκτελούνται οι αναφερόμενοι σ΄ αυτή εκτελεστοί τίτλοι, μεταξύ των οποίων και η διαταγή πληρωμής, αποβαίνει ανίσχυρη ως αντικειμένη προς τις αρχές της αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας, που οι ως άνω εκτεθείσες διατάξεις κατοχυρώνουν (Πρακτικά Ολομ. Ελ. Συν. της 9ης Γεν. Συν./19.5.2010, Α.Π. 2347/2009, βλ. και Ολομ. Α.Π. 21/2001). Επομένως, υπάρχει υποχρέωση της Διοίκησης να συμμορφώνεται και στις διαταγές πληρωμής, οι οποίες ναι μεν εκδίδονται από δικαστή, χωρίς προηγουμένως να ακουστεί και να αναπτύξει τις απόψεις του ο καθού, μετά από εξέταση της συνδρομής των κατά νόμο προϋποθέσεων για την έκδοσή τους και όχι από συγκροτημένο δικαστήριο, πλην όμως εξομοιώνονται λειτουργικώς με τις δικαστικές αποφάσεις, διότι αφενός επιλύουν διαφορές, αφετέρου ανταποκρίνονται στα βασικά λειτουργικά γνωρίσματα της προβλεπόμενης από το άρθρο 20 του Συντάγματος δικαστικής προστασίας, δεδομένου ότι παρέχεται η δυνατότητα στον καθού να ασκήσει ανακοπή και να προβάλει τους ισχυρισμούς του, τόσο ως προς τη συνδρομή των προϋποθέσεων έκδοσης της διαταγής πληρωμής όσο και ως προς την απαίτηση. Ενόψει τούτων, όταν για την αξίωση του φερόμενου ως δικαιούχου δαπάνης το δικαίωμα αυτού για την πραγμάτωση της δαπάνης στηρίζεται σε διαταγή πληρωμής δικαστηρίου που εκδόθηκε στο πλαίσιο των διατάξεων 623 επ. του Κ.Πολ.Δικ., το Ελεγκτικό Συνέδριο υποχρεούται σε θεώρηση του οικείου χρηματικού εντάλματος, διότι δεν αποτελεί παρεμπιπτόντως αναφυόμενο ζήτημα κατά τον ασκούμενο έλεγχο του Συνεδρίου ο έλεγχος της ορθότητας ή μη της διαταγής πληρωμής, δηλαδή η νομιμότητα και βασιμότητα των λόγων και των όρων που την δικαιολογούν, η οποία αποτελεί γι’ αυτό νόμιμο δικαιολογητικό με το οποίο αποδεικνύεται η οικεία απαίτηση (πρβλ. Πρακτικά Ολομ. Ελ. Συν. της 9ης Γεν. Συν./19.5.2010).