ΕΣ/ΜΕΙΖ.ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ/1454/2022

Η απόφαση 1016/2022 του Ελεγκτικού Συνεδρίου (Μείζονα Ολομέλεια) αναιρεί απόφαση του IV Τμήματος, η οποία καταλόγιζε την αναιρεσείουσα, ως πρόεδρο επιτροπής παραλαβής του νομαρχιακού διαμερίσματος Καβάλας, με ποσό 13.495,00 ευρώ πλέον προσαυξήσεων λόγω ελλείμματος. Το Δικαστήριο απέρριψε την εφαρμογή των απαλλακτικών ρυθμίσεων του ν. 4735/2020 αλλά δέχθηκε ότι το Τμήμα εσφαλμένα υπήγαγε τη συμπεριφορά της αναιρεσείουσας στην έννοια της βαρείας αμέλειας αντί της ελαφράς αμέλειας, δεδομένης της έλλειψης κατευθύνσεων. Εφαρμόζοντας την αρχή της αναλογικότητας, η Ολομέλεια απαλλάσσει την αναιρεσείουσα από τις προσαυξήσεις εκπρόθεσμης καταβολής (12.415,40 ευρώ) και περιορίζει το ποσό του καταλογισμού στο 10% του ελλείμματος, δηλαδή στα 1.349,50 ευρώ.

Η απόφαση 1302/2022 του Ελεγκτικού Συνεδρίου (Μείζονα Ολομέλεια) εκδόθηκε επί αίτησης αναίρεσης κατά καταλογισμού σε βάρος υπαλλήλου, ως μέλους επιτροπής παραλαβής του Νομαρχιακού Διαμερίσματος Καβάλας, για έλλειμμα 11.000,00 ευρώ (πλέον 10.120,00 ευρώ προσαυξήσεις) που προκλήθηκε από ανοίκεια πληρωμή για ανύπαρκτες υπηρεσίες το 2005. Το Δικαστήριο απέρριψε την εφαρμογή των ευνοϊκών ρυθμίσεων του άρθρου 67 του ν. 4735/2020. Έκρινε ότι η ευθύνη της υπαλλήλου δεν ήταν σε βαθμό βαρείας αλλά ελαφράς αμέλειας. Εφαρμόζοντας την αρχή της αναλογικότητας, το Δικαστήριο μείωσε το ποσό του καταλογισμού στο 10% του ελλείμματος, δηλαδή 1.100,00 ευρώ, και απάλλαξε πλήρως την αιτούσα από τις προσαυξήσεις εκπρόθεσμης καταβολής, ύψους 10.120,00 ευρώ.

Η απόφαση της Μείζονος Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά αίτηση αναίρεσης υπαλλήλου (πρόεδρος επιτροπής παραλαβής) κατά του καταλογισμού 78.400,00 ευρώ (έλλειμμα 40.000,00 € και προσαυξήσεις 38.400,00 €) για ανοίκεια εξόφληση εντάλματος σχετικά με ματαιωθείσες συναυλίες. Το Δικαστήριο απέρριψε τους λόγους περί άρσης του καταλογισμού βάσει του ν. 4735/2020 και περί παραβίασης του τεκμηρίου αθωότητας, κρίνοντας τη δημοσιονομική ευθύνη αυτοτελή. Ωστόσο, έγινε δεκτό ότι η υπαιτιότητα της αναιρεσείουσας ήταν σε βαθμό ελαφράς αμέλειας. Συνεπεία αυτού, η Ολομέλεια ανήρεσε την προσβαλλόμενη απόφαση, δίκασε την υπόθεση στην ουσία, απαλλάσσοντας την αναιρεσείουσα από το σύνολο των προσαυξήσεων και περιορίζοντας το ποσό του καταλογισμού (λόγω αναλογικότητας) στο 10% του ελλείμματος, δηλαδή στα 4.000,00 ευρώ.

Η αξίωση του εργολάβου για την καταβολή της, κατά τη σύμβαση, οφειλόμενης αμοιβής του υπόκειται σε πενταετή παραγραφή που αρχίζει από το τέλος του έτους κατά το οποίο συντελέσθηκε η οριστική παραλαβή του έργου, είτε αυτή διενεργήθηκε από την επιτροπή με τη σύνταξη σχετικού πρωτοκόλλου (πραγματική παραλαβή) είτε έγινε αυτοδικαίως (πλασματική παραλαβή). Η οριστική, δε, παραλαβή θεωρείται ότι έχει συντελεσθεί αυτοδικαίως εάν παρέλθει άπρακτο δίμηνο από τη συμπλήρωση του χρόνου της εγγύησης του έργου και πάντως μετά την πάροδο 30 ημερών από τότε που ο ανάδοχος θα απευθύνει προς την υπηρεσία ειδική περί τούτου όχληση, χωρίς την οποία δεν επέρχεται η συντέλεση της (πλασματικής) οριστικής παραλαβής (πρβλ. πράξεις Ι Τμ. Ε.Σ. 271, 388/1992 και απ. ΣτΕ 3489, 4195/1996).Aπό τα στοιχεία του φακέλου δεν προκύπτει, ανεξαρτήτως του χρόνου λήξεως της εγγύησης των έργων, ότι έγινε ειδική όχληση του αναδόχου προς ενέργεια της οριστικής παραλαβής τους, δε συντρέχει περίπτωση συντελέσεως αυτοδίκαιης παραλαβής, ούτε εξάλλου έχουν συνταχθεί πρωτόκολλα οριστικής παραλαβής. Συνεπώς, οι αξιώσεις του αναδόχου από τις ανωτέρω εργολαβικές συμβάσεις δεν έχουν υποπέσει σε παραγραφή,

Η απόφαση 0776/2025 του Δευτέρου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά την εν μέρει αποδοχή έφεσης πρώην Δημάρχου Μακρακώμης κατά της 4/2022 καταλογιστικής πράξης. Ο αρχικός καταλογισμός αφορούσε το ποσό των 23.990,16 ευρώ λόγω μη νόμιμης εξόφλησης χρηματικού εντάλματος για υπηρεσίες καθαρισμού οδικού δικτύου. Η πληρωμή κρίθηκε παράτυπη λόγω έλλειψης πρωτοκόλλου οριστικής παραλαβής από την αρμόδια επιτροπή και αοριστίας της μελέτης ως προς το αντικείμενο της σύμβασης. Το Δικαστήριο έκρινε τον εκκαλούντα υπεύθυνο λόγω ελαφράς αμέλειας. Ωστόσο, εφαρμόζοντας την αρχή της αναλογικότητας, επειδή το έλλειμμα ήταν τυπικό και οι υπηρεσίες είχαν παραληφθεί από το Δημοτικό Συμβούλιο, μείωσε το καταλογισθέν ποσό στο 1/10, περιορίζοντάς το στα 2.399,02 ευρώ.

Προμήθεια υδραυλικών εξαρτημάτων για τις επισκευαστικές ανάγκες του δικτύου ύδρευσης Δήμου. Μη νόμιμη δαπάνη, καθόσον: α) η σχετική σύμβαση υπεγράφη μεταγενέστερα από την πραγματοποίηση της προμήθειας, χωρίς να υπάρχει δυνατότητα, βάσει των αρχών του δικαίου, η παραπάνω σύμβαση να ανατρέχει στο παρελθόν, β) η επιτροπή παραλαβής ουδέποτε παρέλαβε τα υδραυλικά εξαρτήματα συντάσσοντας σχετικό πρωτόκολλο οριστικής παραλαβής, σύμφωνα με τις διατάξεις του Ε.Κ.Π.Ο.Τ.Α, αντίθετα μάλιστα προέβη στη σύνταξη αρνητικού πρωτοκόλλου παραλαβής και γ) η απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου για την οριστική παραλαβή δεν προβλέπεται από καμία διάταξη νόμου

Η Απόφαση 1455/2022 του Ελεγκτικού Συνεδρίου (Μείζονα Ολομέλεια) αφορά την αίτηση αναίρεσης υπαλλήλου, μέλους επιτροπής παραλαβής του νομαρχιακού διαμερίσματος Καβάλας, ο οποίος είχε καταλογιστεί με 18.900 ευρώ (10.000 ευρώ έλλειμμα πλέον προσαυξήσεις) για έλλειμμα που προκλήθηκε από την πληρωμή για ανύπαρκτες υπηρεσίες. Η Ολομέλεια απέρριψε την εφαρμογή του άρθρου 67 του ν. 4735/2020, αλλά έκρινε ότι το δικάσαν Τμήμα εσφαλμένα υπήγαγε τα πραγματικά περιστατικά στην έννοια της βαρείας αμέλειας, δεχόμενη ελαφρά αμέλεια. Εφαρμόζοντας την αρχή της αναλογικότητας, το Δικαστήριο αναιρεί την προσβαλλόμενη απόφαση, απαλλάσσει τον αναιρεσείοντα από τις προσαυξήσεις ύψους 8.900 ευρώ και περιορίζει τον καταλογισμό στο ποσό των 1.000,00 ευρώ.

Από το συνδυασμό των προαναφερόμενων διατάξεων συνάγεται ότι δημόσιο έργο που κατασκευάσθηκε παραλαμβάνεται από το φορέα του έργου προσωρινά και οριστικά, η παραλαβή δε και στις δύο περιπτώσεις διενεργείται, μετά τη βεβαίωση περάτωσης των εργασιών από τη διευθύνουσα υπηρεσία, από την επιτροπή παραλαβής που ορίζει η προϊσταμένη αρχή και συντελείται με την έγκριση από την προϊσταμένη αρχή του σχετικού πρωτοκόλλου που συντάσσει η ως άνω επιτροπή. Εάν η παραλαβή, από τη συντέλεση της οποίας επέρχονται οι κατά το νόμο συνέπειες αυτής, δεν συντελεστεί μέσα στις προθεσμίες που διαγράφονται από το νόμο, αυτή, κατά ρητή πρόβλεψη των ως άνω διατάξεων, συντελείται αυτοδικαίως μετά την παρέλευση των προθεσμιών που ορίζονται στις διατάξεις του άρθρου 73 του ν. 3669/2008 για την προσωρινή παραλαβή και στις διατάξεις του άρθρου 75 του ιδίου νόμου για την οριστική παραλαβή. Ειδικώς, η αυτοδίκαιη προσωρινή παραλαβή συντελείται μετά την άπρακτη παρέλευση της εξάμηνης προθεσμίας από τη βεβαιωμένη περάτωση του έργου, εφόσον υποβληθεί από τον ανάδοχο η τελική επιμέτρηση του έργου μέσα σε δύο μήνες από την περάτωση και μετά την υποβολή σχετικής όχλησής του και την παρέλευση τριάντα ημερών (πρβλ. Αποφ. 2443/2006 και 956/2008 Σ.τ.Ε.). Συνεπώς, το χρηματικό ένταλμα που εκδίδεται στο όνομα εργολήπτη δημοσίων έργων μετά την αποπεράτωση εκτελούμενου έργου για την αποπληρωμή του εργολαβικού ανταλλάγματος πρέπει να συνοδεύεται, μεταξύ άλλων δικαιολογητικών, και από πρωτόκολλο προσωρινής ή οριστικής παραλαβής του έργου, καθόσον μόνο από το χρόνο της παραλαβής του έργου υφίσταται βεβαία και εκκαθαρισμένη απαίτηση και γεννάται αξίωση του εργολάβου για την αποπληρωμή του τιμήματος (βλ. Πράξεις 280/2006, 45, 237/2008 VII Τμ.)

Μεταφορά αδρανών υλικών:Με δεδομένα αυτά, η εντελλόμενη δαπάνη είναι νόμιμη, δεδομένου ότι, κατά τον έλεγχο του αντικειμένου της παρασχεθείσας υπηρεσίας, η αρμόδια Επιτροπή Παραλαβής δεν διαπίστωσε παρεκκλίσεις από τους όρους της σχετικής σύμβασης, για το λόγο άλλωστε αυτό δεν προχώρησε στη σύνταξη πρωτοκόλλου προσωρινής παραλαβής και στην τήρηση της λοιπής προβλεπόμενης στο άρθρο 219 του ν. 4412/2016 διαδικασίας, παρά στην υπογραφή, απευθείας, πρωτοκόλλου οριστικής παραλαβής, ήτοι βεβαίωσης περί της καλής εκτέλεσης μέρους της υπηρεσίας μεταφοράς των αδρανών υλικών από τη συγκεκριμένη επιχείρηση. Επομένως, δεν απαιτείται η έκδοση απόφασης έγκρισης του εν λόγω Πρωτοκόλλου από το Δημοτικό Συμβούλιο

Ερωτάται: α) εάν κατόπιν επιστολής αναδόχου εταιρείας περί αυτοδίκαιης παραλαβής του συμβατικού αντικειμένου κατά τα άρθρα 209 του ν. 4412/2016 και 13 της Π1/2489/1995 Απόφασης του Υπουργού Εμπορίου, η Επιτροπή Παρακολούθησης και Παραλαβής του έργου κατά την ημερομηνία έκδοσης του Πρακτικού Απόρριψης ήταν κατά χρόνο αναρμόδια και όφειλε ο Φορέας να είχε μεριμνήσει για τη συγκρότηση νέας Επιτροπής Παραλαβής και β) εάν το Υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής οφείλει να προβεί σε άμεση συγκρότηση νέας Επιτροπής Παραλαβής του συμβατικού αντικειμένου, λαμβανομένης υπόψη και της φύσης του υπό προμήθεια είδους για ...(..)Κατάσταση :  Αποδεκτή 
Εφόσον η Επιτροπή Παρακολούθησης και Παραλαβής, εντός του καθοριζόμενου από τη Σύμβαση χρόνου, εξέφρασε τις αντιρρήσεις της και αμφισβήτησε την καταλληλότητα του συμβατικού είδους, έστω και σε προκαταρκτικό στάδιο, για τις δε συμβατικές αποκλίσεις που υφίσταντο μετά την φερόμενη ως ημερομηνία παράδοσης του υλικού, ήταν πλήρως ενήμερη η ανάδοχος, ως προς τη συγκεκριμένη σύμβαση, δεν έχει συντελεστεί αυτοδίκαιη παραλαβή του συμβατικού υλικού κατά τη διάταξη του άρθρου 209 παρ. 3 του ν. 4412/2016, και, συνακόλουθα, αρμοδίως και νομίμως η Επιτροπή Παραλαβής προέβη σε όλες εν γένει τις εργασίες της επί της παραλαβής, ως εκ τούτου δε παρέλκει η απάντηση στα λοιπά σκέλη του ερωτήματος (ομόφωνα)