ΕΣ/ΚΠΕ.ΤΜ.7/233/2018

Εξέταση δυνατότητας τροποποιήσεως συμβάσεως προμηθείας των Ενόπλων Δυνάμεων, που συνεπάγεται μείωση του συμβατικού αντικειμένου αυτής.(..)Κατάσταση :  Αποδεκτή 
Το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους, εφόσον η προτεινόμενη τροποποίηση συνεπάγεται τη μείωση της αξίας του συμβατικού αντικειμένου σε ποσοστό που υπολείπεται του 10% της αξίας της συνολικής προμήθειας, στερείται αρμοδιότητος εκδόσεως της, προβλεπομένης στο άρθρο 66 παρ.2 του ΠΔ 284/1989, Γνωμοδοτήσεως.

ΜΕΛΕΤΕΣ-Συμπληρωματική σύμβαση:Με τα δεδομένα αυτά το Τμήμα κρίνει ότι δεν συντρέχουν εν προκειμένω οι προϋποθέσεις για τη νόμιμη σύναψη της ελεγχόμενης συμπληρωματικής σύμβασης. Τούτο δε, διότι ο 1ος Συγκριτικός Πίνακας, στον οποίο περιλαμβάνονται οι πρόσθετες εργασίες, εγκρίθηκε μετά την παρέλευση και της οριακής προθεσμίας περαίωσης του αντικειμένου της κύριας (αρχικής) σύμβασης. Ειδικότερα, η συνολική προθεσμία της τελευταίας, στην οποία, σύμφωνα με όσα ήδη εκτέθηκαν, περιλαμβάνεται αφενός ο «καθαρός χρόνος», που αφορά στην ολοκλήρωση των προβλεπόμενων μελετών από τον ανάδοχο μελετητή και αφετέρου ο «επιπρόσθετος χρόνος», που αφορά σε διοικητικές, κυρίως ενέργειες, μεταξύ των οποίων και οι εγκρίσεις των μελετών, έληξε στις 30.6.2011, οπότε από 1.7.2011 άρχισε να τρέχει η οριακή προθεσμία της παρ. 3 του άρθρου 27 του ως άνω νόμου, η οποία ολοκληρώθηκε μετά την πάροδο χρόνου ίσου με το 1/3 της συνολικής προθεσμίας, περιλαμβανομένης και της παράτασης, ήτοι μετά την πάροδο 7 μηνών και 4 ημερών (διάρκεια σύμβασης: 21 μήνες και 13 ημέρες Χ 1/3) και συγκεκριμένα στις 4.2.2012. ..Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, η αίτηση αναθεώρησης του Ελληνικού Δημοσίου, Υπουργείο Ανάπτυξης, Ανταγωνιστικότητας, Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων καθώς και η συνεξεταζόμενη με αυτήν παρέμβαση πρέπει να απορριφθούν.

Ως συνολική προθεσμία νοείται το χρονικό διάστημα από την υπογραφή της σύμβασης μέχρι την έκδοση της απόφασης έγκρισης του συνόλου των μελετών και συνίσταται στα εξής επιμέρους χρονικά διαστήματα: α) Τον καθαρό χρόνο μέσα στον οποίο ολοκληρώνεται το σύνολο του αμιγώς μελετητικού αντικειμένου της σύμβασης στο οποίο περιλαμβάνονται κάθε είδους υποστηρικτικές μελέτες. Στον καθαρό χρόνο δεν συνυπολογίζονται οι καθυστερήσεις για τις οποίες δεν ευθύνεται ο ανάδοχος, β) τον επιπρόσθετο χρόνο που περιλαμβάνει τις καθυστερήσεις για τις οποίες δεν ευθύνεται ο ανάδοχος …». Κατά την έννοια της παραπάνω διάταξης η συνολική προθεσμία για την περαίωση του αντικειμένου της σύμβασης αφορά το χρονοδιάγραμμα εκπόνησης του φυσικού αντικειμένου αυτής και δεν σχετίζεται με την υποβολή λογαριασμού και τη θεώρησή του.

ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΜΕΛΕΤΗΣ:..ζητείται η ανάκληση της 502/2012 πράξης του Ζ΄ Κλιμακίου..Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στις σκέψεις ΙΙ και ΙΙΙ της παρούσας το Τμήμα κρίνει ότι δεν πληρούνται εν προκειμένω, οι προϋποθέσεις για τη σύναψη της επίμαχης συμπληρωματικής σύμβασης, καθώς η ανάγκη επέκτασης του φυσικού και τεχνικού αντικειμένου της αρχικής σύνθετης μελέτης για τεχνικούς ή οικονομικούς λόγους ή για λόγους αναγόμενους στην φύση της δεν μπορεί να χαρακτηριστεί εν προκειμένω ως απρόβλεπτη περίσταση. Ειδικότερα, όπως προκύπτει από την αιτιολογική έκθεση που συνοδεύει τον Σ.Π. της επίμαχης σύμβασης, η μη ανάθεση γεωτεχνικών μελετών με την αρχική σύμβαση οφείλεται στην αδυναμία ακριβούς εκτίμησης της χωροθέτησης των λιμενικών έργων και άρα του αντικειμένου των ανωτέρω μελετών. Πλην όμως, η θέση αυτή έρχεται σε αντίθεση με την αναφορά του σημείου Α.8 του τεύχους τεχνικών δεδομένων του φακέλου του έργου ότι δεν υπάρχουν αβεβαιότητες ως προς την τεχνική λύση, τεχνική κρίση που λήφθηκε υπόψη για να δικαιολογηθεί η επιλογή της αιτούσας να προκηρύξει τη σύμβαση με τη διαδικασία του άρθρου 7 του ν. 3316/2005, ήτοι σε επίπεδο οριστικής μελέτης. Ως εκ τούτου, η σταδιακή οριστικοποίηση της χωροθέτησης των προς μελέτη έργων ήταν γνωστή εξ αρχής με συνέπεια να καθιστά αβάσιμο τον ισχυρισμό της αιτούσας περί συνδρομής απρόβλεπτων περιστάσεων. Περαιτέρω, η γνωστή στα όργανα της αιτούσας πολυπλοκότητα του τεχνικού αντικειμένου του τελικού έργου έπρεπε να αποτελέσει τον γνώμονα κατάλληλης διαμόρφωσης του αρχικού συμβατικού αντικειμένου, ενώ η δεδομένη αναγκαιότητα εκπόνησης γεωτεχνικής μελέτης για την άρτια ολοκλήρωση της μελέτης λιμενικών έργων, έπρεπε να έχει ληφθεί υπόψη εξαρχής, ώστε η σύνταξη των όρων της διακήρυξης να γίνει με κατά το δυνατό ακριβή προσδιορισμό τόσο του αντικειμένου της μελέτης όσο και της απαιτούμενης δαπάνης.(..)Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, το Τμήμα κρίνει ότι η προσβαλλόμενη Πράξη δεν πρέπει να ανακληθεί αφού υφίσταται έστω και ένας λόγος διακωλυτικός της υπογραφής του ελεγχόμενου σχεδίου σύμβασης και, επομένως, η κρινόμενη αίτηση και η υπέρ αυτής ασκηθείσα παρέμβαση πρέπει να απορριφθούν.

Καταβολή αμοιβής έναντι εκπόνησης της μελέτης «Διόρθωση και ολοκλήρωση της πολεοδομικής μελέτης (Π.Μ.) της πράξης εφαρμογής (Π.Ε.) 8 ...... μετά τη δημοσίευση των τροποποιήσεων(...)Με δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στην προηγούμενη σκέψη, το Τμήμα άγεται στην κρίση ότι η ανατεθείσα μελέτη (διόρθωση και ολοκλήρωση της Πράξης Εφαρμογής της περιοχής ......) περιλαμβάνει περισσότερα του ενός στάδια, μεταξύ των οποίων υπάρχει σχέση αλληλεξάρτησης, καθόσον αυτά εμπίπτουν στο πλαίσιο ενός ενιαίου τεχνικού-οικονομικού σχεδιασμού εκ μέρους της αναθέτουσας αρχής, όχι απλώς για τη διόρθωση, αλλά για την ολοκλήρωση της Πράξης Εφαρμογής, η υλοποίηση της οποίας άλλωστε, όπως προεκτέθηκε, απαιτεί την εμπλοκή περισσότερων υπηρεσιών. Ως εκ τούτου, ήταν αναπόδραστη η τμηματική εκπόνηση και υποβολή από τον ανάδοχο των ως άνω επιμέρους μελετητικών ενοτήτων ενώπιον της επιβλέπουσας υπηρεσίας, έως την περαίωση-ολοκλήρωση της εκ των πραγμάτων χρονοβόρας διαδικασίας, με την κατάθεση του συνόλου των πινάκων, διαγραμμάτων και λοιπών πράξεων επιβολής εισφοράς σε χρήμα, που συντάχθηκαν σύμφωνα με τις εγκεκριμένες Τεχνικές Προδιαγραφές, βάσει της ισχύουσας νομοθεσίας. Για το λόγο δε αυτό, όπως προκύπτει από τα προσκομισθέντα ενώπιον του παρόντος Τμήματος νέα στοιχεία, τα οποία δεν μπορούσαν να ληφθούν υπόψη από το Κλιμάκιο Προληπτικού Ελέγχου Δαπανών με την προσβαλλόμενη πράξη, η λήξη των συμβατικών υποχρεώσεων του αναδόχου με την υποβολή πλήρους της μελέτης έλαβε χώρα το μήνα Μάιο του έτους 2011, οπότε και παρελήφθη η τελική σχετική μελετητική ενότητα (νεότερες πράξεις επιβολής εισφοράς σε χρήμα) από τα αρμόδια όργανα του Δήμου ...... (βλ. την 261/2013 απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου, η οποία εκδόθηκε κατόπιν της από 11.668/2013 βεβαίωσης της Τεχνικής Υπηρεσίας αυτού, περί παραλαβής το έτος 2011 του συνόλου της, σύμφωνα με τις συμφωνηθείσες προδιαγραφές εκπονηθείσας μελέτης). Η αναφερόμενη στην από 15.1.2004 σύμβαση δίμηνη προθεσμία για την εκτέλεση της ανατεθείσας μελέτης αφορούσε, κατ’ εκτίμηση του περιεχομένου της, στην ολοκλήρωση των εργασιών του πρώτου σταδίου της μελέτης, δηλαδή του κυρίου και αμιγώς τεχνικού μέρους αυτής, το οποίο διελάμβανε μόνο τη σύνταξη των οικείων κτηματογραφικών διαγραμμάτων και πινάκων εφαρμογής, εκπονήθηκε δε από το δικαιούχο του επίμαχου χρηματικού εντάλματος και παρελήφθη με την 151/2004 απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου ....... Συνεπώς, η εν λόγω απαίτηση του αιτούντος κατά του Δήμου δεν έχει υποπέσει στην πενταετή παραγραφή, δοθέντος ότι αυτή άρχισε από το έτος 2011 και συμπληρώνεται το έτος 2016, δηλαδή μετά την κατά το έτος 2011 υποβολή της αίτησής του για καταβολή του συμβατικού τιμήματος.

Δεν δύναται η συμμετοχή της αναπτυξιακής επιχείρησης να συνίσταται στην υλοποίηση του συμβατικού αντικειμένου και στη συνέχεια αυτή να αναθέτει περαιτέρω το συμβατικό αντικείμενο σε τρίτους ιδιώτες κατά παρέκκλιση των διατάξεων του Ν, 1418/84 «Περί Δημοσίων Έργων» και του Ν. 716/77 «Περί μητρώου μελετητών και αναθέσεως εκπονήσεως μελετών»

Δυνατότητα ανάθεσης καθηκόντων Τεχνικού Συμβούλου για έργα, με διαπραγμάτευση χωρίς προκήρυξη.Είναι δυνατή η ανάθεση πρόσθετων καθηκόντων Τεχνικού Συμβούλου, σε εταιρεία και κοινοπραξία που έχουν  προσφέρει ήδη υπηρεσίες Τεχνικού Συμβούλου, λόγω ποσού κατ’ εφαρμογή της παρ.3 εδ.β’ άρθρου 9 του ΠΔ 346/1998, και της παρ.2 εδ.β’ άρθρου 10 του Ν 3316/2005 κατά την εξαιρετική διαδικασία της διαπραγμάτευσης χωρίς να προηγηθεί προκήρυξη, εφόσον αντίστοιχα συντρέχουν «λόγοι τεχνικοί».

Νόμιμες προϋποθέσεις για τη χρησιμοποίηση από το Ελληνικό Δημόσιο του αποτελέσματος Σύμβασης Υπηρεσιών Τεχνικού Συμβούλου και για την επιστροφή στον ανάδοχο της εγγυητικής επιστολής καλής εκτέλεσης. Το Ελληνικό Δημόσιο δύναται νομίμως να χρησιμοποιήσει το αποτέλεσμα Σύμβασης Υπηρεσιών Τεχνικού Συμβούλου του άρθρου 41 του ν. 3669/2008, μετά την έκδοση από την Επιβλέπουσα Υπηρεσία, αφενός μεν, βεβαίωσής της για την υποβολή όλων των παραδοτέων εκ μέρους του αναδόχου και της συμμόρφωσής του προς όλες τις συμβατικές του υποχρεώσεις, αφετέρου δε, βεβαίωσής της για την παραλαβή του αντικειμένου της Σύμβασης. Η εγγυητική επιστολή καλής εκτέλεσης επιστρέφεται στον ανάδοχο μετά την έκδοση της τελευταίας βεβαίωσης. (ομόφ.)

Προμήθεια και Εγκατάσταση Πληροφοριακών Συστημάτων.(...) με την εξεταζόμενη έκθεση διαφωνίας προβάλλεται ότι η διαδικασία του διαγωνισμού για την προμήθεια του αντικειμένου του Υποέργου 4 πάσχει, διότι η επιτροπή διαγωνισμού συγκροτήθηκε μη νομίμως, κατά παράβαση των διατάξεων του άρθρου 4 του ν.2955/2001. Ο λόγος αυτός μη νομιμότητας διενέργειας του διαγωνισμού βασίμως προβάλλεται διότι με την 5553/2.10.2003 απόφαση του Προέδρου του Πε.Σ.Υ.Π. Ηπείρου συγκροτήθηκε η οικεία επιτροπή, αποτελούμενη από δύο καθηγητές Πανεπιστημίου, έναν εκπρόσωπο της εποπτεύουσας αρχής και έναν εκπρόσωπο της ένωσης επιμελητηρίων και από έναν υπάλληλο του Π.Γ.Ν. Ιωαννίνων. Όμως ο ορισμός δύο μελών αυτής, καθηγητών Πανεπιστημίου, ήτοι του … και του …, είναι μη νόμιμος, κατά παράβαση των προαναφερομένων διατάξεων του άρθρου 4 του ν.2955/2001 σύμφωνα με τις οποίες η εν λόγω επιτροπή έπρεπε να συγκροτηθεί, εκτός από τον εκπρόσωπο της εποπτεύουσας αρχής και της ένωσης επιμελητηρίων, από τρία μέλη-υπαλλήλους της κεντρικής υπηρεσίας ή των υπηρεσιακών μονάδων του Πε.Σ.Υ.Π. Συνεπώς για το λόγο τούτο, που καθιστά μη νόμιμη όλη τη διαδικασία διαγωνισμού του Υποέργου 4, μη νομίμως εντέλλεται με τα επίμαχα Χ.Ε. η δαπάνη πληρωμής του προμηθευθέντος είδους- συμβατικού αντικειμένου του Υποέργου 4. Κατόπιν τούτου αλυσιτελής καθίσταται η εξέταση του προβαλλόμενου τρίτου λόγου μη νομιμότητας της επίμαχης δαπάνης.

Προγραμματική σύμβαση.. Με τα δεδομένα αυτά και από το προπαρατεθέν περιεχόμενο της ελεγχόμενης σύμβασης προκύπτει ότι δεν πρόκειται περί προγραμματικής σύμβασης, καθώς οι συμβαλλόμενοι δεν εκκινούν από κοινή αφετηρία, συμπράττοντας ισόρροπα για την από κοινού εξυπηρέτηση ενός δημόσιου σκοπού, καθόσον αποσκοπούν ο μεν Δήμος - η κύρια συμβολή του οποίου περιορίζεται στη συνολική κάλυψη του συμβατικού κόστους – στην υλοποίηση του συμβατικού αντικειμένου, το δε Πανεπιστήμιο ... στη λήψη της αντιπαροχής για την εκ μέρους του υλοποίηση του συμβατικού αντικειμένου. Στην ερμηνευτική αυτή εκδοχή συνηγορεί αφενός μεν η επιβάρυνση του ποσού του προϋπολογισμού της σύμβασης με Φ.Π.Α., ο οποίος επιβάλλεται στις δημόσιες συμβάσεις παροχής υπηρεσιών, όχι όμως και στις προγραμματικές συμβάσεις, αφετέρου δε το γεγονός ότι η υλοποίηση του συμβατικού αντικειμένου δεν προϋποθέτει την περαιτέρω σύναψη εκτελεστικών συμβάσεων, αλλά εξαντλείται στην εκτέλεση αυτής (VII Τμ. Πρ. 29/2015, Κ.Π.Ε.Δ. VII Τμ. Πρ. 12/2016, 350/2015). Εξάλλου, αντικείμενο της ελεγχόμενης σύμβασης δεν είναι η εκπόνηση ερευνητικού προγράμματος, όπως αβασίμως ισχυρίζεται ο Δήμος, αλλά η σύνταξη μελέτης για την κατάρτιση Σ.Ο.Α.Π. (πολεοδομικού σχεδίου με πρόγραμμα δράσης σε διάφορους τομείς), καθόσον πρόκειται περί συνδυασμού κεκτημένων γνώσεων (πολεοδομικών, ρυμοτομικών, κοινωνικών και οικονομικών) για την αντιμετώπιση ενός μεμονωμένου πρακτικού ζητήματος με συγκεκριμένο αντικείμενο (ανάπτυξη της πόλης της ...), που στερείται του αναγκαίου σύμφωνα με τις διατάξεις του ν.1514/1985 στοιχείου της πρωτοτυπίας (Κ.Π.Ε.Δ. VII Τμ. πρ. 373, 295, 281, 280/2013, 55, 266, 324/2014, 305/2015). Συνεπώς η ελεγχόμενη σύμβαση, όπως βασίμως προβάλλεται από τον Επίτροπο, συνιστά στην πραγματικότητα κοινή εξ επαχθούς αιτία σύμβαση απευθείας ανάθεσης μελέτης, για τη σύναψη της οποίας δεν προκύπτει από τα στοιχεία του φακέλου, ούτε άλλωστε ο Δήμος ισχυρίζεται ότι συντρέχει κάποια από τις περιοριστικά αναφερόμενες στο άρθρο 10 του ν. 3316/2005 περιπτώσεις, στις οποίες είναι επιτρεπτή η προσφυγή στην ως άνω εξαιρετική διαδικασία. Τέλος, ο ισχυρισμός του Δήμου ότι το ελεγχόμενο ένταλμα πρέπει να θεωρηθεί, διότι με την 1/2013 Πράξη του Επιτρόπου του Δήμου Αθηναίων κρίθηκε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή προγραμματικής σύμβασης ‘‘ομοίου αντικειμένου’’ μεταξύ του Δήμου Αθηναίων και του Πανεπιστημίου ... πρέπει να απορριφθεί το μεν ως αναπόδεικτος, το δε διότι η επικαλούμενη ως άνω Πράξη δεν ασκεί επιρροή στη νομιμότητα της επίμαχης δαπάνης, καθόσον αφορά σε διαφορετικά πραγματικά ζητήματα και ως εκ τούτου δεν δεσμεύει ούτε τον αρμόδιο για τον προληπτικό έλεγχο δαπανών του Δήμου ... Επίτροπο, ούτε  το Κλιμάκιο.