ΕΣ/ΚΠΕ/ΤΜ.4/163/2018

Προμήθεια προϊόντων εμφάνισης ακτινογραφιών, ακτινολογικού φιλμ και φωτογραφικών πλακών με φιλμ:..Ζητείται η αναθεώρηση της 7352/2015 απόφασης του VI Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, με την οποία απορρίφθηκε η αίτηση ανάκλησης του ήδη αιτούντος νομικού προσώπου κατά της 173/2015 πράξης του ΣΤ΄ Κλιμακίου.(...) δεδομένου ότι ο νομικός χαρακτηρισμός κάθε σύμβασης ανήκει κυριαρχικά στο Δικαστήριο .. οι πρόσθετες πράξεις - συμβάσεις, οι οποίες συνάπτονται δυνάμει ειδικής διάταξης νόμου ... μεταξύ του Διοικητή της εκάστοτε Υ.Πε. (για λογαριασμό πλέον της ίδιας και όχι για λογαριασμό των νοσοκομείων) και των προμηθευτών των νοσοκομείων εποπτείας της και βαρύνουν πλέον τις πιστώσεις της (Υ.Πε.) και όχι αυτές των νοσοκομείων, αποτελούν νέες αυτοτελείς συμβάσεις, καθόσον με τη σύναψή τους δεν τροποποιούνται ουσιωδώς οι όροι των αρχικών συμβάσεων ούτε πραγματοποιούνται κατ’ εφαρμογή του άρθρου 25 παρ. 2 β του π.δ/τος 60/2007 συμπληρωματικές παραδόσεις. Συνεπώς, ελέγχονται ως προς τη νομιμότητά τους από το Ελεγκτικό Συνέδριο, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 35 του Κώδικα Νόμων για το Ελεγκτικό Συνέδριο, που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν. 4129/2013, μόνο όταν η προϋπολογιζόμενη δαπάνη τους ή, ελλείψει αυτής, το οικονομικό αντικείμενό τους, υπερβαίνει το ποσό των 500.000,00 ευρώ,. Κατά συνέπεια, τα ελεγχόμενα σχέδια συμβάσεων μεταξύ της 5ης Υγειονομικής Περιφέρειας … και των εταιρειών «....», που αφορούν στην προμήθεια, καθ’ υπέρβαση των ποσοτήτων των αρχικών συμβάσεων, προϊόντων εμφάνισης ακτινογραφιών, ακτινολογικού φιλμ και φωτογραφικών πλακών με φιλμ, ποσού 32.446,92 ευρώ (χωρίς Φ.Π.Α.) και 15.916,27 ευρώ (χωρίς Φ.Π.Α.), αντίστοιχα, συνιστούν νέες και αυτοτελείς συμβάσεις απευθείας προμηθείας προϊόντων εμφάνισης ακτινογραφιών, ακτινολογικού φιλμ και φωτογραφικών πλακών με φιλμ, το οικονομικό αντικείμενο των οποίων υπολείπεται του ποσού των 500.000,00 ευρώ και, ως εκ τούτου, δεν υπάγονται στον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας του Ελεγκτικού Συνεδρίου...Ενόψει των ανωτέρω, το VI Τμήμα που με την προσβαλλόμενη απόφασή του έκρινε αντιθέτως, έσφαλε περί την ερμηνεία και εφαρμογή των προμνησθεισών διατάξεων και πρέπει να γίνει δεκτή η ένδικη αίτηση αναθεώρησης και να αναθεωρηθεί η 7352/2015 απόφαση του VI Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, ακολούθως δε να ανακληθεί η 173/2015 πράξη του ΣΤ΄ Κλιμακίου αυτού.

Προσυμβατικός έλεγχος συμβάσεων αγοράς ακινήτων. ζητείται από το παρόν Τμήμα η άρση της αμφιβολίας ως προς την έννοια των διατάξεων των άρθρων 35 και 36 του Κώδικα Νόμων για το Ελεγκτικό Συνέδριο .....και, ειδικότερα, ως προς την υπαγωγή ή μη στον προσυμβατικό έλεγχο του Ελεγκτικού Συνεδρίου των συμβάσεων αγοράς ακινήτων εκ μέρους του Δημοσίου και των εξομοιούμενων με αυτό νομικών προσώπων.(..) Με τα δεδομένα αυτά και ενόψει των προδιαληφθεισών νομικών παραδοχών, η ανωτέρω αμφιβολία δεν εισάγεται παραδεκτώς ενώπιον του παρόντος Τμήματος, καθόσον το κρίσιμο νομικό ζήτημα είχε κριθεί οριστικά και ως εκ τούτου δεν εισήχθη ενώπιόν του. Ειδικότερα, με την 1391/2017 προδικαστική απόφασή του το VI Τμήμα αφού δέχθηκε, καθ’ ερμηνεία των κρίσιμων διατάξεων των άρθρων 35 παρ. 1 και 36 παρ. 1 του Κώδικα Νόμων για το Ελεγκτικό Συνέδριο, ότι οι συμβάσεις αγοραπωλησίας ακινήτων υπάγονται σε προσυμβατικό έλεγχο εφόσον υπερβαίνουν το κατώτατο χρηματικό όριο, έκρινε ότι πρέπει να ανακληθεί η 127/2017 αντίθετη πράξη του Κλιμακίου και, εν συνεχεία, διέταξε τη συμπλήρωση των στοιχείων του φακέλου...Κατά συνέπεια, εφόσον, μετά την έκδοση της 1391/2017 προδικαστικής απόφασης, η υπόθεση δεν παρέμενε κατά το κρίσιμο σκέλος εισέτι εκκρεμής ενώπιον του VI Τμήματος, δεν κατελείπετο εφεξής σε αυτό περιθώριο αμφιβολίας ως προς την έννοια των διατάξεων των άρθρων 35 και 36 του Κώδικα Νόμων για το Ελεγκτικό Συνέδριο και, επομένως, ούτε δικονομική δυνατότητα παραπομπής αυτής προς άρση ενώπιον του παρόντος Τμήματος, η οποία ισοδυναμεί με ανεπίτρεπτη σιωπηρή ανάκληση της εκφερθείσας οριστικής κρίσης (..) Αποφαίνεται ότι απαραδέκτως εισήχθη προς επίλυση η αμφιβολία με το Πρακτικό 1 της Συνεδρίασης της 4ης Αυγούστου 2017, κατά τα ειδικότερον αναφερόμενα στο σκεπτικό της παρούσας. Και. Αναπέμπει την υπόθεση στο VI Τμήμα του Ελεγκτικού Συνεδρίου για την κατ’ ουσία εξέταση της υπόθεσης.

ΠΡΟΣΥΜΒΑΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΣ ΓΕΝΙΚΑ. ΠΑΡΑΛΕΙΨΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΣ ΕΛΕΓΧΟ:Μη νόμιμη η καταβολή αμοιβής από Οργανισμό σε ανώνυμη εταιρεία για την παροχή υπηρεσιών φύλαξης κτιρίων του, δυνάμει σύμβασης, καθόσον η ανωτέρω σύμβαση, κατά παράβαση των διατάξεων του άρθρου 35 παρ. 1 του ν. 4129/2013 (ΦΕΚ Α΄ 52/2013), δεν υποβλήθηκε σε προηγούμενο της σύναψής της έλεγχο νομιμότητας από το Ελεγκτικό Συνέδριο, αφού  η επίμαχη σύμβαση αποτελεί τμήμα ενός ενιαίου μείζονος αντικειμένου, που αφορούσε στην παροχή υπηρεσιών φύλαξης των κτιρίων του ν.π.δ.δ. σε όλη την Ελλάδα και για τα οποία η οικονομική αξία υπερβαίνει το χρηματικό όριο υπαγωγής στον προσυμβατικό έλεγχο.

ΠΡΟΜΗΘΕΙΕΣ:Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στη νομική σκέψη που προηγήθηκε, το Κλιμάκιο κρίνει ότι οι εντελλόμενες με τα ελεγχόμενα χρηματικά εντάλματα πληρωμής δαπάνες δεν είναι νόμιμες, καθόσον οι συναφθείσες με τις φερόμενες ως δικαιούχους εταιρείες συμβάσεις, σε εκτέλεση των οποίων παραδόθηκαν τα επίμαχα είδη, κατά παράβαση των διατάξεων του άρθρου 35 παρ. 1 του Κώδικα Νόμων για το Ελεγκτικό Συνέδριο (ν. 4129/2013), όπως αυτές ισχύουν μετά την συμπλήρωσή τους με τις διατάξεις του άρθρου πρώτου υποπαρ. Γ.1. περ. 1 του ν. 4254/2014, δεν υπεβλήθησαν πριν από τη σύναψή τους στο Ελεγκτικό Συνέδριο για τη διενέργεια προσυμβατικού ελέγχου νομιμότητας.(..). Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, οι ελεγχόμενες δαπάνες δεν είναι νόμιμες και τα επίμαχα χρηματικά εντάλματα πληρωμής δεν πρέπει να θεωρηθούν.

Από τις ανωτέρω διατάξεις συνάγεται ότι το Ελεγκτικό Συνέδριο ελέγχει τη νομιμότητα των συμβάσεων παροχής υπηρεσιών, πριν την υπογραφή τους, εφόσον η προϋπολογιζόμενη γι’ αυτές δαπάνη, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη ο αναλογών φόρος προστιθέμενης αξίας (βλ. άρθρο 19 του ν. 3193/2003), υπερβαίνει το ποσό του ενός εκατομμυρίου (1.000.000,00) ευρώ, ανεξαρτήτως του χαρακτηρισμού τους, ακόμη δηλαδή και αυτές που ρητά έχουν εξαιρεθεί από τις ρυθμίσεις των λοιπών διατάξεων του νόμου αυτού (βλ. σχετ. πρακτ. 27ης Γεν.Συν./29.11.2000 της Ολομ. Ελ. Συν., πράξ. ΣΤ‘ Κλιμ.31/2001).

Παροχή υπηρεσιών φύλαξης κτιρίων .(...)Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στις νομικές σκέψεις που προηγήθηκαν, το Κλιμάκιο κρίνει ότι οι επίμαχες δύο συμβάσεις του Ο.Α.Ε.Δ. με τη φερόμενη ως δικαιούχο εταιρεία «... .», κατά παράβαση των διατάξεων του άρθρου 35 παρ. 1 του Κώδικα Νόμων για το Ελεγκτικό Συνέδριο δεν υποβλήθηκαν, πριν από τη σύναψή τους, σε έλεγχο νομιμότητας από το Ελεγκτικό Συνέδριο. Και τούτο διότι η προϋπολογιζόμενη δαπάνη των δύο συμβάσεων αυτών (219.408,60 ευρώ χωρίς Φ.Π.Α.) συναθροιζόμενη με τη δαπάνη ύψους 586.666,00 ευρώ χωρίς Φ.Π.Α. των λοιπών συμβάσεων παροχής των ίδιων υπηρεσιών, που συνήφθησαν εντός του ίδιου έτους 2016 (220.000,00 ευρώ + 73.333,00 ευρώ + 73.333,00 ευρώ + 73.333,00 ευρώ + 146.666 ευρώ, βλ. σχετικώς ανωτέρω υπό σκ. V περιπτ. Ε - Θ) και αποτελούν τμήμα ενός ενιαίου μείζονος αντικειμένου, που αφορά στην παροχή υπηρεσιών φύλαξης των κτιρίων του Ο.Α.Ε.Δ., υπερβαίνει κατά τα βασίμως προβαλλόμενα από την Επίτροπο, το όριο των 500.000,00 ευρώ χωρίς Φ.Π.Α., άνω του οποίου διενεργείται υποχρεωτικά έλεγχος νομιμότητας της οικείας σύμβασης, πριν από τη σύναψή της, από τον αρμόδιο Επίτροπο του Ελεγκτικού Συνεδρίου (πρβλ. Πράξεις Κλ. Προλ. Ελ. Δαπ. στο IV Τμ. 181 και 182/2015). 

ΠΡΟΣΥΜΒΑΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ :Νόμιμη η καταβολή αμοιβής από τη Διεύθυνση Παροχών Ασφαλιστικού Ιδρύματος  σε ιδιωτική  επιχείρηση κατασκηνώσεων  για παροχή φιλοξενίας παιδιών, καθόσον το επίμαχο σχέδιο σύμβασης δεν έπρεπε  να υποβληθεί σε προηγούμενο προληπτικό  έλεγχο νομιμότητας από τον   αρμόδιο Επίτροπο του Ελεγκτικού Συνεδρίου, σύμφωνα με το άρθρο 35 παρ. 1 του ν. 4129/2013, αφού ερείδεται  στην  αυτοτελή  πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος, η προϋπολογισθείσα δαπάνη  της οποίας δεν υπερβαίνει το ποσό των 500.000,00 ευρώ. 

Από τις ανωτέρω διατάξεις , κατά την ομόφωνη κρίση του Κλιμακίου, προκύπτει, ότι ο έλεγχος νομιμότητας που διενεργείται από το Ελεγκτικό Συνέδριο επεκτείνεται και στην περίπτωση συμβάσεων, που συνάπτονται ύστερα από επαναληπτικό διαγωνισμό ή απευθείας ανάθεση ανεξαρτήτως ποσού, όταν ο αρχικός διαγωνισμός, ο οποίος υπαγόταν λόγω ποσού του προϋπολογισμού του στον έλεγχο του Ελεγκτικού Συνεδρίου, περιελάμβανε και το αντικείμενο του επαναληπτικού (διαγωνισμού) ή της απευθείας ανάθεσης . Τούτο διότι, σκοπός των προαναφερόμενων διατάξεων είναι η θεσμοθέτηση μίας αποτελεσματικής διαδικασίας για τον έλεγχο της νομιμότητας των συμβάσεων , ο οποίος θα ανατρεπόταν ή θα καθίστατο αλυσιτελής, ιδίως στην περίπτωση που βάσει ειδικών διατάξεων παρέχεται στη Διοίκηση η ευχέρεια να συνάπτει συμβάσεις με απευθείας ανάθεση σε περίπτωση κηρύξεως αγόνου μέρους μόνο του αντικειμένου του διαγωνισμού (αρχικού ή επαναληπτικού).

Εξ άλλου, ο προβαλλόμενος από την παρεμβαίνουσα εταιρεία «….» ισχυρισμός ότι το Ελεγκτικό Συνέδριο δεν έχει δικαιοδοσία να ελέγξει τη νομιμότητα της ως άνω βεβαίωσης, καθ’ όσον αυτή δεν προσεβλήθη στα αρμόδια δικαστήρια και συνεπώς καλύπτεται από το τεκμήριο νομιμότητας των διοικητικών πράξεων, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος, δεδομένου ότι ο προβλεπόμενος από το άρθρο 98 παρ.1 εδ. β΄ του Συντάγματος έλεγχος του Ελεγκτικού Συνεδρίου εκτείνεται επί του συνόλου των πράξεων που συνθέτουν τις επί μέρους φάσεις της διαδικασίας, η οποία προηγείται της σύναψης της σχετικής σύμβασης, χωρίς να εξαρτάται από το αν υπήρξαν ή όχι αμφισβητήσεις κατά τη διαδικασία του διαγωνισμού ή να περιορίζεται αποκλειστικά στα ζητήματα εκείνα που τίθενται από την πλευρά του φορέα του ελεγχόμενου έργου, ενώ, περαιτέρω, ως έλεγχος καθολικός, εκτεινόμενος και στα αμέσως συναπτόμενα με την εν λόγω διαδικασία παρεμπιπτόντως αναφυόμενα ζητήματα, υπό την προϋπόθεση ότι τα τελευταία δεν έχουν κριθεί τελεσίδικα με απόφαση του αρμόδιου Δικαστηρίου (βλ. άρθρο 17 παρ. 3 του π.δ. 774/1980), δεν εμποδίζεται ούτε από το γενικώς ισχύον για τις ατομικές διοικητικές πράξεις τεκμήριο νομιμότητας, άλλως θα καθίστατο αλυσιτελής, εάν η ελεγχόμενη σύμβαση μπορούσε να συναφθεί και συνεπώς το δημόσιο χρήμα να εκταμιευθεί ελεύθερα με βάση παράνομες ατομικές διοικητικές πράξεις (πρβλ. Πρακτικά 14ης Γ.Σ./20.05.1992 της Ολομ. του Ελ. Συν., Πράξεις IV Τμ. 48/2001, 72/1997, VI Τμήμα 245, 177/2007 και 232, 236/2006).

Ελέγχος νομιμότητας  σχεδιου συμβάσεως.(..)Με τα δεδομένα αυτά, και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στη σκέψη II.Β., το Κλιμάκιο κρίνει ότι, εφόσον η αρχική, από 1.12.2014, σύμβαση για την εκτέλεση του ανωτέρω έργου δεν υπήχθη, νομίμως, στον προσυμβατικό έλεγχο του Ελεγκτικού Συνεδρίου, κατ’ εφαρμογήν των διατάξεων των άρθρων  35 και 36 του Κώδικα Νόμων για το Ελεγκτικό Συνέδριο, λόγω του ότι υπολειπόταν του προβλεπομένου κατά τον κρίσιμο χρόνο ορίου υπαγωγής στον έλεγχο, δεν δύναται να ελεγχθεί ούτε και η σύμβαση που συνάπτεται, κατόπιν διαλύσεως της αρχικής εργολαβίας, με την δεύτερη κατά σειρά μειοδοσίας Κ/ξία, για την ανάθεση των εργασιών ολοκληρώσεως του ίδιου έργου.  (..)Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, το Κλιμάκιο πρέπει να απόσχει από τον έλεγχο του υποβληθέντος σχεδίου συμβάσεως.