Αριθμός Πρωτοκόλλου: ΕΣ/ΚΛΙΜΑΚΙΟ ΣΤ/167/2025

Το ΣΤ' Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου συνεδρίασε στις 28 Φεβρουαρίου 2025 για να ελέγξει τη νομιμότητα της διαδικασίας ανάδειξης αναδόχου και του σχεδίου σύμβασης για την προμήθεια «Προμήθεια, εγκατάσταση και θέση σε λειτουργία συστήματος τηλεελέγχου – τηλεχειρισμού και μείωσης διαρροών του δικτύου ύδρευσης του Δήμου Πωγωνίου» (προϋπολογισμού 1.785.770,00 ευρώ πλέον ΦΠΑ). Η σύμβαση κρίθηκε μικτή (προμήθειας αγαθών και παροχής υπηρεσιών), με προέχον το στοιχείο της προμήθειας. Το Κλιμάκιο ανέβαλε την οριστική του κρίση και διέταξε τη συμπλήρωση του φακέλου εντός 15 ημερών λόγω ελλειπόντων στοιχείων. Συγκεκριμένα, ζητήθηκε η απόφαση ανάληψης υποχρέωσης για το 2025, πλήρης λεκτική αιτιολόγηση της αριθμητικής βαθμολόγησης της τεχνικής προσφοράς του μοναδικού οικονομικού φορέα (με έκδοση νέου πρακτικού), και νέο σχέδιο σύμβασης με διορθώσεις, όπως η συμπλήρωση του ποσού εγγυητικής καλής εκτέλεσης και η ενσωμάτωση ρήτρας αναπροσαρμογής τιμών (άρθρο 337 του ν. 4412/2016), αφαιρώντας παράλληλα τη δυνατότητα μεταβολής των ποσοτήτων λόγω έλλειψης πίστωσης.

Η απόφαση αφορά τον έλεγχο νομιμότητας ενός σχεδίου σύμβασης μεταξύ του Πανεπιστημίου Πειραιώς και της εταιρείας «…» για την παροχή υπηρεσιών φύλαξης κτηρίων του Πανεπιστημίου, με προϋπολογισμό 1.790.322,58 ευρώ (χωρίς ΦΠΑ). Το Ελεγκτικό Συνέδριο (Ζ΄ Κλιμάκιο) συνεδρίασε την 1η Ιουλίου 2025 και αποφάσισε να δεχτεί το σχέδιο για έλεγχο, αλλά ανέβαλε την οριστική απόφαση λόγω ελλείψεων στον φάκελο. Ζητήθηκε από το Πανεπιστήμιο να προσκομίσει εντός 15 ημερών έγγραφη αιτιολόγηση για τη μη υποδιαίρεση του συμβατικού αντικειμένου, τους πλήρεις φακέλους των προσφορών και την έγκριση του Υπουργού Παιδείας για την πολυετή υποχρέωση, σύμφωνα με τους σχετικούς νόμους.

Η απόφαση του ΣΤ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου (Πράξη 457/2024) εξετάζει τη νομιμότητα της διαδικασίας ανάθεσης προμήθειας για την «Ηλεκτρονική Καταμέτρηση Οικιακών Υδρομέτρων σε υφιστάμενα δίκτυα ύδρευσης της ΔΕΥΑ Κομοτηνής», προϋπολογισμού 7.257.202 ευρώ πλέον ΦΠΑ. Το Κλιμάκιο κρίνει ότι η χρηματοδότηση δεν είναι εξασφαλισμένη, καθώς η αρχική ένταξη στο ΕΣΠΑ 2014-2020 έληξε στις 31.12.2023 και η νέα ενσωμάτωση στο ΠΠ 2021-2027 είναι αβέβαιη και εκκρεμής έγκρισης. Επιπλέον, η βαθμολόγηση της μοναδικής τεχνικής προσφοράς δεν περιλαμβάνει πλήρη και ειδική λεκτική αιτιολόγηση, παραβιάζοντας τις αρχές διαφάνειας και ίσης μεταχείρισης. Συνεπώς, κωλύεται η υπογραφή της σύμβασης λόγω αυτών των ουσιωδών πλημμελειών.

ΠΡΟΜΗΘΕΙΕΣ:να ελέγξει τη νομιμότητα δεκαπέντε (15) σχεδίων συμβάσεων και της προηγηθείσας διαγωνιστικής διαδικασίας για την προμήθεια μηχανημάτων έργου, οχημάτων και λοιπού εξοπλισμού από το Δήμο …, συνολικής προϋπολογιζόμενης δαπάνης 1.445.274,00 ευρώ (1.792.140,00 ευρώ με Φ.Π.Α.)(....)Πλην όμως, η ανωτέρω ειδική βαθμολόγηση, συνοδευόμενη με έστω συνοπτική λεκτική αιτιολόγηση, είναι απαραίτητη, κατά τα προεκτεθέντα, και στις περιπτώσεις βαθμολόγησης των τεχνικών προσφορών ως προς επιμέρους κριτήρια με βαθμό 100, το οποίο υποδηλώνει τη συμφωνία της προσφοράς με  τις αντίστοιχες τεχνικές προδιαγραφές, αφού και στις περιπτώσεις αυτές πρέπει να καθίσταται επαληθεύσιμη η σχετική κρίση. Ως εκ τούτου, πρέπει να αναβληθεί η οριστική κρίση του Κλιμακίου ως προς τη νομιμότητα ανάθεσης των Ομάδων 1, 4 και 5 της προμήθειας στις προαναφερόμενες εταιρείες, προκειμένου να συμπληρωθεί καταλλήλως το 1/21.8.2020 πρακτικό της Ε.Δ.Δ. με λεκτική, για όλα ανεξαιρέτως τα επιμέρους κριτήρια, αιτιολόγηση της βαθμολογίας των οικείων τεχνικών προσφορών, να εγκριθεί με απόφαση της Οικονομικής Επιτροπής... και να προσκομιστούν αμφότερα (πρακτικό και εγκριτική απόφαση) ενώπιον του Κλιμακίου εντός της ανωτέρω δεκαπενθήμερης προθεσμίας.(....)Αναβάλλει την οριστική κρίση του ως προς τα τέσσερα (4) σχέδια σύμβασης με τις εταιρείες «… Α.Β.Ε.Ε.Ε», «… Α.Β.Ε.», «… Α.Ε.» και «… Α.Ε.Ε.» για τις Ομάδες 7, 1, 4 και 5, αντιστοίχως, και διατάσσει τη συμπλήρωση του φακέλου με τα αναφερόμενα στις σκέψεις V.Α και Β της παρούσας στοιχεία εντός δεκαπέντε (15) ημερών από την κοινοποίησή της στην αναθέτουσα Αρχή. Αποφαίνεται ότι δεν κωλύεται η υπογραφή των λοιπών ένδεκα (11) συμβάσεων μεταξύ του Δήμου … και των οικείων αναδόχων, ήτοι δύο (2) σχεδίων με την εταιρεία «… Ε.Π.Ε.», οκτώ (8) σχεδίων με την εταιρεία «… Α.Ε.» και ενός (1) σχεδίου με την εταιρεία «… Ε.Π.Ε.», για την προμήθεια μηχανημάτων έργου, οχημάτων και λοιπού εξοπλισμού.

Η Πράξη 5/2025 του ΣΤ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά την αναβολή έκδοσης οριστικής κρίσης επί του προσυμβατικού ελέγχου για την ανάθεση του Τμήματος 1 «Γερανοφόρο Όχημα» της προμήθειας, συνολικής προϋπολογισθείσας δαπάνης 25.439.516,13 ευρώ, από το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας. Το Κλιμάκιο διαπίστωσε ότι το 45/28.06.2024 Πρακτικό Αξιολόγησης Τεχνικών Προσφορών ήταν πλημμελές, καθώς η βαθμολόγηση των τεχνικών προσφορών έγινε μόνο με αριθμούς, χωρίς την απαιτούμενη, κατ’ άρθρο 311 παρ. 5 του ν. 4412/2016, σαφή και εμπεριστατωμένη λεκτική αιτιολόγηση ανά επί μέρους κριτήριο. Για τη διαμόρφωση ασφαλούς κρίσης, διατάσσεται η συμπλήρωση του φακέλου εντός δεκαπέντε ημερών, με το αρμοδίως εγκεκριμένο και αιτιολογημένο Πρακτικό, νέα απόφαση κατακύρωσης, νέα βεβαίωση περί μη εκκρεμότητας ενδίκων βοηθημάτων, καθώς και το Τεχνικό Δελτίο Έργου για τα σχετικά Υποέργα του προγράμματος «ΑΙΓΙΣ».

Η Πράξη 200/2025 του ΣΤ' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο της νομιμότητας της διαδικασίας ανάθεσης της προμήθειας είκοσι πέντε (25) Αμφιβίων Μονοκινητήριων Αεροσκαφών Πυρόσβεσης, προϋπολογισμού 154.858.600 ευρώ, από το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας (με διενεργούσα Αρχή την Ε.Ε.ΣΥ.Π. Α.Ε.). Η διαδικασία κατέληξε στην ανάδειξη του οικονομικού φορέα .. SL ως οριστικού αναδόχου. Το Κλιμάκιο αναβάλλει την οριστική του κρίση και διατάσσει τη συμπλήρωση του φακέλου, καθώς διαπίστωσε σοβαρές ελλείψεις. Συγκεκριμένα, ζητά αναλυτική, λεκτική αιτιολόγηση της βαθμολόγησης της τεχνικής προσφοράς του αναδόχου και αναλυτικές διευκρινίσεις επί της αξιολόγησης (από την επιτροπή διαγωνισμού) της πρόσφατης απόφασης ποινικού Δικαστηρίου της Ισπανίας, η οποία αφορά καταδίκη του αναδόχου για συνεργασία με σκοπό τον καθορισμό των τιμών δημόσιων συμβάσεων, καθώς και τη μετάφραση όλων των νέων εγγράφων.

ΠΡΟΜΗΘΕΙΕΣ:να ελέγξει τη νομιμότητα της διαδικασίας ανάδειξης αναδόχου και του οικείου σχεδίου σύμβασης για την «Προμήθεια, εγκατάσταση και θέση σε λειτουργία ολοκληρωμένου συστήματος τηλεελέγχου – τηλεχειρισμού και εξασφάλισης επάρκειας του δικτύου ύδρευσης Δήμου …», συνολικής προϋπολογιζόμενης δαπάνης 1.185.362,90 ευρώ πλέον ΦΠΑ (1.469.850,00 ευρώ με ΦΠΑ) και συμβατικού ποσού 1.117.700,00 ευρώ πλέον ΦΠΑ (1.385.948,00 ευρώ με ΦΠΑ).(....)Επιπροσθέτως, οι επίμαχοι όροι αντίκεινται στην αρχή της αναλογικότητας, καθόσον το  έτος 2020 ήταν το εγγύτερο έτος του χρόνου διενέργειας της διαδικασίας ανάθεσης της ελεγχόμενης σύμβασης και, συνακόλουθα, το πλέον πρόσφορο για τη διακρίβωση της καταλληλότητας των προσφερόντων, ώστε να εξυπηρετείται πλήρως ο σκοπός της αναθέτουσας αρχής, ενώ παραβιάζουν και τις αρχές της διαφάνειας και του ελεύθερου ανταγωνισμού, καθόσον δεν συντρέχει βάσιμος δικαιολογητικός λόγος για την ως άνω εξαίρεση, η οποία έτσι περιορίζει αδικαιολόγητα τη δυνατότητα υποβολής προσφοράς των δυνητικά ενδιαφερόμενων οικονομικών φορέων. Ενόψει δε  τούτων, η ως άνω πλημμέλεια κρίνεται ουσιώδης, καθόσον έπληξε την αντικειμενική ακεραιότητα της διεξαχθείσας από τον Δήμο … διαγωνιστικής διαδικασίας(...)Τούτο, διότι στο Πρακτικό αυτό παρατίθεται πίνακας αριθμητικής βαθμολόγησης έκαστης τεχνικής προσφοράς ανά κριτήριο αξιολόγησης, συνοδευόμενης από ελλιπή – συμπερασματική λεκτική αιτιολόγηση. Κατ’ ακολουθίαν όλων όσων προαναφέρθηκαν, το Κλιμάκιο κρίνει ότι συντρέχουν, εν προκειμένω, ουσιώδεις νομικές πλημμέλειες, που κωλύουν την υπογραφή του υποβληθέντος σχεδίου σύμβασης.

Προμήθεια αυτοκινούμενου χορτοκοπτικού...ζητείται η ανάκληση της 327/2019 Πράξης του ΣΤ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου..Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα προς όσα εκτέθηκαν στη σκέψη 2 της παρούσας, το Τμήμα κρίνει ότι ο ανωτέρω λόγος ανάκλησης είναι απορριπτέος ως αβάσιμος, διότι, κατά τα ορθώς κριθέντα με την προσβαλλόμενη Πράξη, το Πρακτικό της Επιτροπής Διαγωνισμού για την τεχνική αξιολόγηση των προσφορών των υποψήφιων εταιρειών δεν έχει αιτιολογηθεί νομίμως, κατά παράβαση των διατάξεων των άρθρων 86 παρ. 11 και 13 του ν. 4412/2016 και 2.3.1 της οικείας διακήρυξης. Και τούτο, διότι στο Πρακτικό αυτό παρατίθενται μόνο πίνακες βαθμολόγησης για κάθε Τμήμα της προμήθειας, για το οποίο υποβλήθηκε προσφορά, ανά προβλεπόμενο από τη διακήρυξη κριτήριο, χωρίς οποιαδήποτε λεκτική διατύπωση της κρίσης της Επιτροπής Διαγωνισμού και αξιολόγηση των προσφορών ανά κριτήριο και χωρίς να αναφέρονται τα στοιχεία, τα οποία ελήφθησαν υπόψη κατά τη βαθμολόγηση. Η ως άνω πλημμέλεια συντρέχει ανεξαρτήτως του ότι η τεθείσα βαθμολογία ως προς τα κριτήρια αυτά ήταν ίση ή ανώτερη του 100, το οποίο σημαίνει ότι καλύπτονταν ακριβώς ή υπερκαλύπτονταν οι απαιτήσεις της διακήρυξης, διότι η λεκτική διατύπωση της κρίσης της αρμόδιας Επιτροπής προβλέπεται ρητώς από τη διάταξη του άρθρου 86 παρ. 11 του ν. 4412/2016 ως απαραίτητο στοιχείο -πέραν της βαθμολογίας- για τη νομιμότητα της αξιολόγησης των τεχνικών προσφορών, καθώς μέσω της παράθεσης των στοιχείων, που εκτιμήθηκαν από την Επιτροπή για τη βαθμολόγηση κάθε κριτηρίου ανάθεσης, τεκμηριώνεται η σχετική κρίση της και καθίσταται εφικτός ο έλεγχος αυτής από το Δικαστήριο. Εξάλλου, του νόμου μη διακρίνοντος, η ως άνω απαίτηση για ειδική λεκτική αιτιολόγηση της βαθμολόγησης συντρέχει και στις περιπτώσεις υποβολής μιας και μόνο τεχνικής προσφοράς, διότι και σε αυτές τις περιπτώσεις πρέπει να καθίσταται επαληθεύσιμο ότι τα επιμέρους κριτήρια καλύπτουν τις απαιτήσεις της διακήρυξης, χωρίς να παρουσιάζουν αποκλίσεις από τα σχετικώς προβλεφθέντα σε αυτή. Την ως άνω απαίτηση του νόμου και της διακήρυξης για λεκτική διατύπωση της σχετικής κρίσης ανά κριτήριο δεν αναπληρώνει εν προκειμένω, όπως αβασίμως προβάλλεται, η αναφορά της Επιτροπής Διαγωνισμού στο οικείο Πρακτικό ότι οι τεχνικές προσφορές των υποψήφιων εταιρειών καλύπτουν τις τεχνικές προδιαγραφές της υπ’ αρ. 07ΤΥ/2018 μελέτης, καθώς η γενική αυτή αναφορά δεν αρκεί για την εκπλήρωση της υποχρέωσης της Επιτροπής Διαγωνισμού για ειδική λεκτική αιτιολόγηση της βαθμολόγησης κάθε κριτηρίου, με έστω συνοπτική αναφορά των κατ’ ιδίαν χαρακτηριστικών των τεχνικών προσφορών, που συνιστούν πλεονεκτήματα ή μειονεκτήματά τους, και τα οποία αντιστοιχούν στα ως άνω τεθέντα κριτήρια και ελήφθησαν υπόψη κατά τη βαθμολόγηση.Δεν ανακαλεί την 327/2019 Πράξη του ΣΤ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.​

Η Πράξη 41/2025 του ΣΤ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας του διαγωνισμού «Ανάδειξη χορηγητών προμηθευτών λοιπών αναλώσιμων ειδών παντοπωλείου, υλικών καθαριότητας & ευπρεπισμού» για τον Δήμο Αθηναίων και εποπτευόμενα νομικά πρόσωπα, συνολικής δαπάνης 1.777.955,46 ευρώ. Το Κλιμάκιο ανέβαλε την έκδοση οριστικής πράξης, διατάσσοντας τη συμπλήρωση του φακέλου εντός 15 ημερών. Ζητούνται αναλυτικές διευκρινίσεις σχετικά με την τεκμηρίωση των ποσοτήτων και των προϋπολογιζόμενων τιμών μονάδας. Επίσης, απαιτούνται αιτιολογήσεις για τη δημοπράτηση της προμήθειας ως ενιαίας, χωρίς υποδιαίρεση σε τμήματα. Τέλος, ζητούνται αναλυτικές απόψεις της αναθέτουσας Αρχής για την αναγκαιότητα και την τήρηση της αρχής της αναλογικότητας δύο όρων αποκλεισμού: α) της απαίτησης ασφαλιστηρίου συμβολαίου για το διπλάσιο της προϋπολογισθείσας δαπάνης και β) της υποχρέωσης κατοχής εγκατάστασης «Κέντρο Αποθήκευσης και Διανομής» κατ' ελάχιστο 2.000 τ.μ. στην Περιφέρεια Αττικής.

Μακροχρόνια μίσθωση οχημάτων...Με τα δεδομένα αυτά και ενόψει όσων έγιναν δεκτά στη σκέψη 4, το Κλιμάκιο διαπιστώνει τα εξής Α) Δεν αιτιολογούνται νομίμως αφενός το 3674/ 21.5.2020 Πρακτικό της Επιτροπής- το οποίο ως προς την αξιολόγηση-βαθμολόγηση των τεχνικών προσφορών παραπέμπει στο 1285/19.2.2020 υπόμνημα τεχνικής κρίσης της Επιτροπής τεχνικής αξιολόγησης - και αφετέρου το ΔΥΠΜ/γα/155/21.7.2020 Πρακτικό αξιολόγησης υποφακέλου "οικονομική προσφορά" της Επιτροπής Αξιολόγησης Προσφορών, με το οποίο γίνεται η αξιολόγηση-βαθμολόγηση των προσφορών στο κριτήριο "εμπορική αξιολόγηση" και τα υποκριτήρια αυτού. Ειδικότερα, τα εν λόγω πρακτικά δεν ανταποκρίνονται στην υποχρέωση ειδικής λεκτικής αιτιολόγησης, κατά τα ανωτέρω, της βαθμολόγησης των επιμέρους κριτηρίων κάθε υποβληθείσας προσφοράς, με έστω συνοπτική αναφορά των συγκεκριμένων στοιχείων και των κατ’ ιδίαν χαρακτηριστικών των τεχνικών-οικονομικών προσφορών, που συνιστούν πλεονεκτήματα ή μειονεκτήματά τους, τα οποία ανταποκρίνονται στα τεθέντα κριτήρια και ελήφθησαν υπόψη κατά τη βαθμολόγηση. Και τούτο, διότι και στις δύο ως άνω περιπτώσεις, κατά παραβίαση της παραγράφου 5 του άρθρου 311 του ν. 4412/2016, δεν παρατίθεται οποιαδήποτε, έστω και συνοπτική, λεκτική αιτιολόγηση της δοθείσας αριθμητικής βαθμολογίας τους ως προς την πλήρωση των επιμέρους κριτηρίων εκάστου είδους οχήματος. Η ανωτέρω έλλειψη καθίσταται εντονότερη στις περιπτώσεις βαθμολόγησης των προσφορών για το ίδιου τύπου προσφερόμενο όχημα από τις δύο συμμετέχουσες εταιρείες (δηλαδή για το είδος 1το .... και για το είδος 2 το ...), όπου αυτές έλαβαν διάφορη αριθμητική βαθμολογία τόσο στα επιμέρους κριτήρια εκάστου είδους όσο και συνολικώς, με αποτέλεσμα να μην προκύπτουν, κατ’ ουδένα τρόπο, από τα ως άνω πρακτικά τα ειδικότερα εκείνα στοιχεία που θεμελιώνουν την υπεροχή και δικαιολογούν, επομένως, την ευνοϊκότερη βαθμολόγηση τόσο της μιας εταιρείας έναντι της άλλης όσο και τη διαφοροποίηση της βαθμολόγησης στις εναλλακτικές προσφορές της εταιρείας «...» για το είδος 1(...) και το είδος 2 (.....). Αναβάλλει την οριστική κρίση του ως προς το σχέδιο σύμβασης για το είδος 4 "οχήματα κατηγορίας υβριδικών 4Χ2, 5 θυρών, 1.200-1.500 κ. εκ." και διατάσσει τη συμπλήρωση του φακέλου με τα αναφερόμενα στη σκέψη 7 της παρούσας πράξης στοιχεία εντός δεκαπέντε (15) ημερών από την κοινοποίησή της στην αναθέτουσα Αρχή.

AΝΑΚΛΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣ/ΤΜ.ΕΒΔΟΜΟ/604/2021