ΕΣ/ΚΛΙΜ.Ζ/173/2025

Προμήθεια ηλεκτρικών οχημάτων και υποδομών ηλεκτροκίνησης Δήμου Σπετσών.(...)Τούτων δοθέντων, εφόσον ο προϋπολογισμός της επίμαχης εν προκειμένω προμήθειας ηλεκτρικών οχημάτων και υποδομών ηλεκτροκίνησης για τις ανάγκες του Δήμου Σπετσών, ανερχόμενος στο ποσό του 1.130.900,00 ευρώ πλέον ΦΠΑ, υπολείπεται του χρηματικού ορίου του 1.700.000,00 ευρώ, το υποβληθέν ενώπιον του παρόντος Κλιμακίου σχέδιο σύμβασης και η υποκείμενη διαδικασία σύναψής της, πρέπει να παραπεμφθούν στην Υπηρεσία Επιτρόπου ΟΤΑ ΙΧ του Ελεγκτικού Συνεδρίου στον Δήμο Πειραιά, που είναι αρμόδια για την άσκηση προσυμβατικού ελέγχου νομιμότητας επί των σχεδίων συμβάσεων που συνάπτονται από τους ΟΤΑ και τα νομικά τους πρόσωπα, όταν η προϋπολογιζόμενη δαπάνη τους (χωρίς ΦΠΑ) κυμαίνεται μεταξύ 300.000,00 και 1.700.000,00 ευρώ (βλ. περ. Α23 του Παραρτήματος ΙΙΙ της ως άνω ΦΓ8/42900/2022 απόφασης της Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου, όπου αναφέρονται οι κατά τόπο αρμόδιες Υπηρεσίες Επιτρόπων).Παραπέμπει τον φάκελο με τα στοιχεία της διαδικασίας ανάδειξης αναδόχου και το οικείο σχέδιο σύμβασης, με αντικείμενο την προμήθεια ηλεκτρικών οχημάτων και υποδομών ηλεκτροκίνησης για τις ανάγκες του Δήμου Σπετσών, στην αρμόδια Υπηρεσία Επιτρόπου ΟΤΑ ΙΧ του Ελεγκτικού Συνεδρίου στον Δήμο Πειραιά, για την άσκηση του προβλεπόμενου ελέγχου νομιμότητας, σύμφωνα με τα αναφερόμενα στο σκεπτικό της παρούσας.

Το Ζ' Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου εξέτασε τη νομιμότητα του σχεδίου τροποποίησης της υπ' αριθμ. 91794/7.4.2021 σύμβασης του Δήμου Αθηναίων για τη συντήρηση πρασίνου. Η τροποποίηση προέβλεπε αύξηση του συμβατικού αντικειμένου κατά 1.541.665,20 ευρώ και παράταση της διάρκειας της σύμβασης έως τον Οκτώβριο του 2025. Το Κλιμάκιο απεφάνθη ότι η προσφυγή στη διαδικασία τροποποίησης του άρθρου 132 του ν. 4412/2016 είναι πλημμελώς αιτιολογημένη, καθώς οι επικαλούμενες συνθήκες (κλιματική αλλαγή, πανδημία, βανδαλισμοί, υποστελέχωση) ήταν γνωστές ή προβλέψιμες και δεν συνιστούν απρόβλεπτες περιστάσεις. Επιπλέον, κρίθηκε ότι η τροποποίηση είναι ουσιώδης και επέκτεινε αδικαιολόγητα το αρχικό αντικείμενο, παραβιάζοντας τις αρχές της διαφάνειας και του ελεύθερου ανταγωνισμού. Ως εκ τούτου, το Κλιμάκιο κώλυσε την υπογραφή του σχεδίου τροποποίησης.

Προμήθεια ελαστικών επισώτρων και παροχή – τοποθέτηση – επισκευαστικές εργασίες αυτών​:Κατόπιν τούτων, το Κλιμάκιο κρίνει ότι από τα περιεχόμενα στον φάκελο της ελεγχόμενης σύμβασης στοιχεία δεν αποδεικνύεται πέραν πάσης αμφισβήτησης το ύψος της ελεγχόμενης τροποποίησης, ήτοι από κανένα στοιχείο δεν προκύπτουν αυξήσεις κατά 50% και μάλιστα σε όλα ανεξαιρέτως τα πενήντα τρία (53) υπό προμήθεια είδη. Ούτε άλλωστε αιτιολογείται, μολονότι υποβάλλονται στοιχεία περί της αύξησης του γενικού πληθωρισμού κατά ποσοστό 12%, γιατί η αναθέτουσα επέλεξε ποσοστά αναπροσαρμογής τα οποία υπερβαίνουν ακόμα και την αύξηση του δείκτη αυτού (γενικού πληθωρισμού). Ακόμα, δε και η επικληθείσα αύξηση του ετήσιου πληθωρισμού, κατά ποσοστό 12%, χωρίς μάλιστα να διακριβώνεται η αύξηση του ΔΤΚ ανά προμηθευτέο είδος, η οποία είναι κατ’εξοχήν πρόσφορη να αναδείξει την γενικευμένη ανά είδος αύξηση τιμής, δεν αποτελεί, λόγω της γενικότητας του δείκτη αυτού, κατάλληλο στοιχείο προς απόδειξη της ανατροπής της οικονομικής ισορροπίας της αρχικής σύμβασης, στην οποία απέβλεψαν τα μέρη, και δη υπερμέτρως εις βάρος της προμηθεύτριας εταιρείας, ενώ σε ουδεμία περίπτωση δύναται να στηρίξει αυτοτελώς τη σχετική κρίση της αναθέτουσας Αρχής, ως προς την αναγκαιότητα της αναπροσαρμογής και το ύψος αυτής, καθώς δεν καλύπτει την εκ μέρους της υποχρέωση για ειδική αιτιολόγηση της συνδρομής των αναφερόμενων στη διάταξη του άρθρου 132 παρ. 1 περ. γ΄ του ν. 4412/2016 ειδικών περιπτώσεων επιτρεπτής τροποποίησης, υπό τις συγκεκριμένες περιστάσεις, βάσει του αντικειμένου και του ιδιαίτερου χαρακτήρα της εκάστοτε σύμβασης. Η υιοθέτηση δε της αντίθετης άποψης θα επαγόταν την αναγνώριση της δυνατότητας τροποποίησης όλων των συμβάσεων αδιακρίτως, κατά ποσοστό τουλάχιστον ίσο με την αύξηση του ετήσιου πληθωρισμού. Ενόψει των ανωτέρω, κωλύεται η υπογραφή της επίμαχης τροποποιητικής σύμβασης, διότι δεν συντρέχουν οι όροι της διάταξης του άρθρου 132 παρ. 1γ΄ του ν. 4412/2016 για την τροποποίηση της αρχικής σύμβασης και την αυξητική αναπροσαρμογή της τιμής των προμηθευτέων ειδών. Ειδικότερα, εφόσον δεν αποδεικνύεται/τεκμηριώνεται η αναγκαιότητα και το ύψος της αυξητικής αναπροσαρμογής, δεν αποδεικνύεται ότι η επίμαχη τροποποιητική σύμβαση δεν αποσκοπεί στην καταστρατήγηση των διατάξεων περί αναθέσεως δημοσίων συμβάσεων (βλ. και προαναφερόμενο έγγραφο Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ., όπου γίνεται παραπομπή στο άρθρο 132 παρ. 1γ΄, στο οποίο τίθεται ως προϋπόθεση επιτρεπτής τροποποίησης η μη καταστρατήγηση των περί αναθέσεως δημοσίων συμβάσεων διατάξεων).

ΔΕΝ ΑΝΑΚΛΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣ/ΤΜ.ΕΒΔΟΜΟ/454/2023

Η απόφαση 1027/2018 της ΕΑΔΗΣΥ αφορά προδικαστική προσφυγή με αντικείμενο μια σύμβαση απόκλισης μισθής μεταξύ ενώσεων (ΣΕΒ-ΓΣΕΕ) και του υπουργείου. Οι ενώσεις ζητούν τη δήλωση παρανόμου των ρήτρων της σύμβασης που περιορίζουν την αυτεπάγγελτη αύξηση μισθών πάνω από 1% για το 2012, καθώς και τη δήλωση του δικαίου τους να διεκδικήσουν αυξήσεις πέραν του ορίου. Απαιτούν επιπλέον τη συμπλήρωση του ποσού διαφοράς μισθού που προκύπτει, με όλες τις νόμιμες προσαυξήσεις. Το αίτημα εστιάζει στην καταδίκη των εναπομείναντων οικονομικών επιπτώσεων λόγω της μη τήρησης της σύμβασης, με αναφορά σε πολλαπλές παραβιάσεις εργατικών δικαιωμάτων και συλλογικών συμβάσεων.

Αμοιβή υπηρεσιών καθαριότητας..:Με τα δεδομένα αυτά αλυσιτελώς προβάλλεται ο προεκτεθείς λόγος διαφωνίας που ανάγεται στο στάδιο της εκτέλεσης της σύμβασης, δεδομένου ότι σύμφωνα με το από 16.1.2019 πρωτόκολλο παραλαβής εργασιών, οι επίμαχες εργασίες έχουν εκτελεσθεί ομαλώς, ενώ σημειώνεται ότι κατά τον προληπτικό έλεγχο νομιμότητας των δαπανών δεν ελέγχεται ο τυχόν εκμηδενισμός του υπολογισθέντος ποσού εργολαβικού οφέλους του αναδόχου, ούτε αν αυτό συνιστά μεταβολή της οικονομικής ισορροπίας της σύμβασης σε βάρος του αναδόχου ιδιώτη.Κατ’ ακολουθία, το ελεγχόμενο χρηματικό ένταλμα πρέπει να θεωρηθεί.

Η Πράξη 147/2025 του Ζ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας της διαδικασίας ανάδειξης αναδόχου και του σχεδίου σύμβασης για την παροχή υπηρεσιών καθαριότητας στις εγκαταστάσεις της Ε.ΥΔ.Α.Π. Α.Ε., ύψους 5.214.467,31 ευρώ πλέον Φ.Π.Α. Το Κλιμάκιο εξέτασε όρους της διακήρυξης σχετικά με τα πρότυπα διασφάλισης ποιότητας, κρίνοντας ότι ορισμένες απαιτήσεις χρόνου ισχύος των πιστοποιητικών ήταν δυσανάλογες, πλην όμως δεν επηρέασαν την ακεραιότητα του διαγωνισμού λόγω του αναπτυχθέντος ανταγωνισμού. Η απόφαση κρίνει ότι δεν κωλύεται η υπογραφή της σύμβασης, επισημαίνοντας ωστόσο ότι το συμβατικό τίμημα πρέπει να αναπροσαρμοστεί ώστε να συμπεριλάβει τις πρόσφατες αυξήσεις στον κατώτατο μισθό και τις αντίστοιχες ασφαλιστικές εισφορές, διασφαλίζοντας τη νόμιμη καταβολή των αποδοχών στους εργαζόμενους κατά την εκτέλεση της σύμβασης.

Η απόφαση του ΣΤ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας της διαδικασίας ανάθεσης προμήθειας λιπαντικών και συναφών υγρών για τον Δήμο Μαραθώνος, ποσού 102.501,50 ευρώ χωρίς ΦΠΑ, για τρία έτη (Ομάδα Δ της διακήρυξης 1511/23.1.2023). Το Κλιμάκιο, μετά από συμπλήρωση φακέλου, διαπιστώνει έλλειψη τεκμηρίωσης της αναγκαιότητας και του προϋπολογισμού, καθώς οι ζητούμενες ποσότητες είναι υπερβολικά αυξημένες σε σχέση με προηγούμενη αντίστοιχη διακήρυξη (από 12.957,50 σε 110.938,00 ευρώ), χωρίς επαρκή αιτιολογία για την αύξηση λόγω νέων οχημάτων, αποθεμάτων ή ενεργειακής κρίσης. Δεν υπάρχουν πρωτογενή στοιχεία έρευνας αγοράς για τιμές μονάδας, ενώ οι αυξήσεις τιμών δεν τεκμηριώνονται. Οι πλημμέλειες αυτές παραβιάζουν αρχές διαφάνειας και οικονομικότητας (άρθρο 18 ν.4412/2016). Συνεπώς, κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης με την Δ. … Α.Ε. λόγω ουσιωδών ασυμβατότητων.

Δυνατότητα ή μη τροποποίησης, κατ’ άρθρο 132 του ν. 4412/2016 (ή κατ’ άλλη διάταξη), διοικητικής σύμβασης παροχής υπηρεσιών φύλαξης, με την αναπροσαρμογή (αύξηση) του συμβατικού ανταλλάγματος, ενόψει της εκ του νόμου αύξησης του κατώτατου νομοθετημένου μισθού και ημερομισθίου, σε συνδυασμό με την προβλεπόμενη από το άρθρο 68 του ν. 3863/2010 υποχρέωση κάλυψης, με την οικονομική προσφορά της αναδόχου, του ελάχιστου εργατικού κόστους παροχής των υπηρεσιών και την υποχρέωση αυτής να τηρεί, κατά την εκτέλεση της σύμβασης, τις διατάξεις της εργατικής νομοθεσίας.(..)Η αύξηση, με τη με αριθμό οικ. 4241/127/30.1.2019 απόφαση της Υπουργού Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, του κατώτατου νομοθετημένου μισθού και του κατώτατου νομοθετημένου ημερομισθίου των υπαλλήλων και εργατοτεχνιτών της χώρας, συνιστά απρόβλεπτη περίσταση, η οποία δικαιολογεί, κατ’ άρθρο 132 παρ. 1 περ.γ΄ του ν. 4412/2016, την τροποποίηση της συναφθείσας, πριν την αύξηση αυτών, διοικητικής σύμβασης παροχής υπηρεσιών φύλαξης του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, συνιστάμενη στην αντίστοιχη αύξηση της συμβατικής αμοιβής της αναδόχου, σε κάθε δε περίπτωση, η τροποποίηση αυτή, μπορεί να γίνει με έρεισμα και τις διατάξεις των άρθρων 200 και 288 του Α.Κ. με την αναπροσαρμογή του συμβατικού ανταλλάγματος, στο προσήκον μέτρο (πλειοψ.). Παραπέμφθηκε στην Α΄ Τακτική Ολομέλεια, κατόπιν της υπ’ αριθ. 48/2019 γνωμ. του Γ΄ 

Η Πράξη 249/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης για το υποέργο «Επείγουσες παρεμβάσεις για την αποκατάσταση της λειτουργικότητας του ρέματος Μάνθειας του Δήμου Αλεξανδρούπολης». Το Κλιμάκιο έκρινε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή της σύμβασης, συμβατικής δαπάνης 730.274,07 ευρώ, η οποία επιφέρει αύξηση στην αρχική σύμβαση κατά 49,99%. Η ανάγκη για τις συμπληρωματικές εργασίες (αύξηση ποσοτήτων για καθαρισμό και αποκατάσταση των διατομών του ρέματος) προέκυψε από τις δασικές πυρκαγιές του Αυγούστου 2023 στον νότιο Έβρο και τα επακόλουθα πλημμυρικά φαινόμενα. Οι εργασίες πληρούν τις προϋποθέσεις του ν. 4412/2016, καθώς είναι αναγκαίες, δεν αλλοιώνουν την φύση του έργου και υφίστανται τεχνικοί λόγοι που καθιστούν ασύμφορη την αλλαγή αναδόχου.

ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ:Για την ανάκληση της 684/2021 Πράξης προσυμβατικού ελέγχου του Z´ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου στην Π.Ε.(...)ζητείται η ανάκληση της 7/2021 Πράξης του Αναπληρωτή Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου στην Περιφερειακή Ενότητα …, με την οποία κρίθηκε ότι κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος σχεδίου τροποποιητικής σύμβασης μεταξύ του Δήμου … (εφεξής ….) και της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία «…» (εφεξής …. A.E.) για την παροχή των υπηρεσιών με τίτλο «ΔΑΠΑΝΕΣ ΑΠΟΚΟΜΙΔΗΣ ΑΠΟΡΡΙΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΙΜΩΝ ΥΛΙΚΩΝ Δ.Ε. …, …, …, … ΚΑΙ …».(....)Περαιτέρω,  δοθέντος ότι οι όροι  πληρωμής της αναδόχου συνιστούν στοιχεία  ιδιαίτερης σημασίας για την συμμετοχή στον διαγωνισμό, η τροποποίηση αυτών κατά τον χρόνο εκτέλεσης της σύμβασης υπέρ της αναδόχου χωρίς να συνοδεύεται με αντίστοιχη αύξηση των συμβατικών της υποχρεώσεων, και χωρίς να συντρέχουν απρόβλεπτες περιστάσεις ήτοι περιστάσεις που δεν ήταν γνωστές και δεν όφειλαν να είναι γνωστές στους συμβαλλόμενους, πλήττει τις αρχές της διαφάνειας, της ισότητας συμμετοχής στις διαδικασίες ανάθεσης και του ελεύθερου ανταγωνισμού, διότι δεν προστατεύονται αυτοί που απετράπησαν από την υποβολή προσφορών λόγω των σχετικών επιλογών στις οποίες προέβη με την διακήρυξη ο αναθέτων φορέας.Το γεγονός δε ότι στην προκειμένη δημοπράτηση υπεβλήθη προσφορά μόνο από μία εταιρεία, η οποία μάλιστα ζήτησε διευκρινήσεις ως προς τον επίμαχο όρο της διακήρυξης προς διασφάλιση της ισορροπίας του οικονομικού θεμελίου της προσφοράς της, επιτρέπει να συναχθεί το συμπέρασμα ότι ο όρος αυτός λειτούργησε αποτρεπτικά για άλλους δυνάμει προσφέροντες.Δεν ανακαλεί την 684/2021 Πράξη προσυμβατικού ελέγχου του Ζ΄  Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.