ΕΣ/ΚΛ.ΣΤ/50/2024

Η Απόφαση 1093/2025 του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά την προσφυγή του Δήμου Ορεστιάδας κατά της 135/2025 Πράξης προσυμβατικού ελέγχου του ΣΤ΄ Κλιμακίου, η οποία έκρινε ότι κωλύεται η υπογραφή σύμβασης για την προμήθεια υγρών καυσίμων και ελαιολιπαντικών (Ομάδες Γ, Δ και Ε). Το Κλιμάκιο είχε θέσει διακωλυτικούς λόγους λόγω ανεπαρκούς τεκμηρίωσης ποσοτήτων και προϋπολογισθέντων τιμών μονάδας. Το Έβδομο Τμήμα, αφού εξέτασε τα συμπληρωματικά στοιχεία και τις διευκρινίσεις που υπέβαλε ο Δήμος, συμπεριλαμβανομένης της αιτιολόγησης των ποσοτήτων – ιδίως για τα βιοαποικοδομήσιμα λιπαντικά (Ομάδα Δ) σε συμμόρφωση με την ΚΥΑ 14900/8.2.2021 – και τη δικαιολόγηση των αυξητικών αποκλίσεων τιμών μέσω συγκριτικών στοιχείων από άλλους Δήμους, έκρινε ότι η τεκμηρίωση ήταν επαρκής. Επίσης, ο Δήμος διόρθωσε το σχέδιο σύμβασης προσθέτοντας ρήτρα αναπροσαρμογής τιμής. Κατόπιν αυτών, το Τμήμα δέχτηκε την προσφυγή, ανακάλεσε την προσβαλλόμενη Πράξη και αποφάνθηκε υπέρ της υπογραφής της σύμβασης.

Προμήθεια πετρελαίου θέρμανσης (...) Κατά παράβαση του άρθρου 45 του ν. 4412/2016 αλλά και της αρχής της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης των διατιθέμενων στις διαδικασίες σύναψης δημοσίων συμβάσεων δημοσίων πόρων, δεν τεκμηριώνονται με επάρκεια από την Αναθέτουσα Αρχή οι δημοπρατηθείσες ποσότητες πετρελαίου θέρμανσης. Ειδικότερα, δεν αιτιολογείται η απόκλιση μεταξύ της πιο πρόσφατης συνολικής κατανάλωσης πετρελαίου θέρμανσης (έτους 2023-286.210,00 λίτρα) και της δημοπρατηθείσας διά της 237784/23.8.2023 διακήρυξης συνολικής ποσότητας των 515.000 λίτρων/έτος. ... Η έλλειψη του στοιχείου αυτού περί ωριμότητας της ελεγχόμενης προμήθειας (επαρκής τεκμηρίωση δημοπρατηθεισών ποσοτήτων) συνιστά ουσιώδη πλημμέλεια που πλήττει το κύρος της οικείας προκήρυξης και καθιστά μη νόμιμη την διαδικασία ανάθεσης στο σύνολό της. Κατά παράβαση του άρθρου 102 του ν. 4412/2016 δεν ζητήθηκαν διευκρινίσεις από τον αρχικό μειοδότη οικονομικό φορέα «… ΑΕ» αναφορικά με τις εντοπισθείσες διά της ΕΑΔΗΣΥ/279/2024 ως άνω απόφασης της ΕΑΔΗΣΥ ελλείψεις της τεχνικής προσφοράς του. Τούτο διότι και οι δύο εντοπισθείσες ‘πλημμέλειες’ συνιστούν κατ’ουσίαν ελλείψεις της κατατεθείσας τεχνικής προσφοράς δυνάμενες να τύχουν συμπλήρωσης. Για τους λόγους αυτούς Αποφαίνεται ότι κωλύεται η υπογραφή των τριών (3) σχεδίων συμβάσεων 

ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΚΑΘΑΡΙΟΤΗΤΑΣ ΧΩΡΩΝ:	Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, το Κλιμάκιο δεν διαπιστώνει ουσιώδεις νομικές πλημμέλειες στο πλαίσιο της ελεγχόμενης διαδικασίας τροποποίησης, συνεπώς κρίνει ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος για έλεγχο σχεδίου τροποποίησής της, υπό τον όρο ότι η υπό έλεγχο τροποποίηση θα αφορά στον χρόνο από την υπογραφή του σχεδίου τροποποίησης και για το μέλλον και όχι αναδρομικά το χρονικό διάστημα από 1.1.2022 έως την υπογραφή της τροποποιητικής σύμβασης, δοθέντος ότι οι συμβάσεις που συνάπτει η δημόσια διοίκηση, η συμβατική δράση της οποίας διέπεται από την αρχή της νομιμότητας και όχι από τον κανόνα της συμβατικής ελευθερίας του άρθρου 361 Α.Κ., υπόκεινται στην απαγόρευση αναδρομικής ισχύος (βλ. Ελ.Συν Ζ΄Κλ. 666/2021, 649, 621/2022). Επισημαίνεται, περαιτέρω, ότι αμέσως μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας τροποποίησης με την υπογραφή του οικείου σχεδίου, πρέπει να δημοσιευθεί, σύμφωνα με το άρθρο 65 του ν. 4412/2016, σχετική γνωστοποίηση στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, περιέχουσα τις πληροφορίες που προβλέπονται στο Μέρος Ζ΄ του Παραρτήματος V του Προσαρτήματος Α΄ του ίδιου νόμου (ΕλΣυν Ζ΄ Κλ. 74/2020 κ.ά.).ΔΕΝ ΑΝΑΚΛΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣ/ΤΜ.ΕΒΔΟΜΟ/447/2023

Προμήθεια του συνόλου των καυσίμων κίνησης, θέρμανσης και λιπαντικών του Δήμου Σαρωνικού και των νομικών προσώπων αυτού για 3 έτη.(...)Κατ’ ακολουθίαν δε των ανωτέρω, το Κλιμάκιο κρίνει ότι: α) Δεν κωλύεται η υπογραφή των ελεγχόμενων σχεδίων συμβάσεων μεταξύ i. του Δήμου Σαρωνικού και του …κατά το μέρος που αυτή αφορά στην προμήθεια των αντίστοιχων ειδών (καυσίμων) των Ομάδων Α και Β, ii. του …και του …για την προμήθεια των αντίστοιχων ειδών (καυσίμων) των Ομάδων Α και Β, iii. της …και του …κατά το μέρος που αυτή αφορά στην προμήθεια των αντίστοιχων ειδών (καυσίμων) των Ομάδων Α και Β, iv. της ως άνω Ενιαίας Σχολικής Επιτροπής Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης και του …για την προμήθεια των αντίστοιχων ειδών (καυσίμων) της Ομάδας Α και v. της ως άνω Ενιαίας Σχολικής Επιτροπής Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και του …για την προμήθεια των αντίστοιχων ειδών (καυσίμων) της Ομάδας Α. β) Κωλύεται η υπογραφή των ελεγχόμενων σχεδίων συμβάσεων μεταξύ i. του Δήμου Σαρωνικού και του …κατά το μέρος που αυτή αφορά στην προμήθεια των αντίστοιχων ειδών (λιπαντικών και άλλων υγρών) της Ομάδας Γ και ii. της …και του …κατά το μέρος που αυτή αφορά στην προμήθεια των αντίστοιχων ειδών (λιπαντικών και άλλων υγρών) της Ομάδας Γ, εξαιτίας της συνδρομής των υπό σκέψεις 11 και 12 διαπιστωθεισών ουσιωδών νομικών πλημμέλειών της διαδικασίας ανάθεσης της ελεγχόμενης προμήθειας ειδικώς κατά το μέρος που αφορά στα είδη αυτά (της Ομάδας Γ).

Προμήθεια πετρελαίου θέρμανσης, διάρκειας τριάντα (30) ημερών, για τις ανάγκες λειτουργίας του συστήματος τηλεθέρμανσης (...) Με τα δεδομένα αυτά συντρέχουν οι προϋποθέσεις της κατεπείγουσας ανάγκης, η οποία οφείλεται σε απρόβλεπτες περιστάσεις και ως εκ τούτου, δεν κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος προς έλεγχο σχεδίου σύμβασης. Εξάλλου δεν προκύπτει ακυρότητα της διαδικασίας εκ του ότι στη δημοσιευθείσα πρόσκληση δεν προβλέφθηκαν αφενός άλλα κριτήρια ποιοτικής επιλογής των υποψηφίων πέραν της ασφαλιστικής και φορολογικής ενημερότητας, καθόσον τέτοια δεν απαιτούνται από το νομοθετικό καθεστώς που διέπει την ελεγχόμενη σύμβαση (άρθρα 326 έως 333 του ν. 4412/2016) και αφετέρου η ποσότητα του καυσίμου, αφού αυτή προκύπτει άμεσα από το συνδυασμό του προϋπολογιζόμενης δαπάνης με την επίσημη τιμή του πετρελαίου θέρμανσης. (...)Για τους λόγους αυτούς Δεν κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος σχεδίου συμβάσεως μεταξύ της ...... και της επιχείρησης  ...... για την προμήθεια πετρελαίου θέρμανσης για τις ανάγκες τροφοδοσίας του συστήματος Τηλεθέρμανσης ......, υπό τον διαλαμβανόμενο στο σκεπτικό όρο.

Παροχή υπηρεσίας λειτουργίας Χώρου Υγειονομικής Ταφής Απορριμμάτων.(...)	Μετά από όσα έγιναν δεκτά στις προηγούμενες σκέψεις, οι κρινόμενες προσφυγές ανάκλησης πρέπει να γίνουν δεκτές, να ανακληθεί η προσβαλλόμενη Πράξη και να υπογραφεί το σχέδιο της ελεγχόμενης σύμβασης. Επισημαίνεται, πάντως, ότι η πιστή τήρηση των εγκεκριμένων περιβαλλοντικών όρων και η κατά προτεραιότητα έκδοση της άδειας λειτουργίας του έργου αποτελούν επιτακτικές υποχρεώσεις των συμβαλλομένων μερών κατά την εκτέλεση της ελεγχόμενης σύμβασης, προκειμένου ο ΧΥΤΑ ... να λειτουργεί σύννομα.Για τους λόγους αυτούς.Δέχεται τις προσφυγές ανάκλησης. Ανακαλεί την 103/2024 Πράξη του Z΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου

Προμήθεια πετρελαίου θέρμανσης, για τις ανάγκες της ως άνω Σχολικής Επιτροπής.(...)Κατόπιν των ανωτέρω, πέραν του ότι δεν αποδεικνύεται, κατά τα προαναφερθέντα, ότι η ανάγκη τροποποίησης της αρχικής σύμβασης οφείλεται σε απρόβλεπτες περιστάσεις που ανέκυψαν κατά τον χρόνο εκτέλεσής της, σε κάθε περίπτωση, δεν αποδεικνύεται ότι η ελεγχόμενη τροποποιητική σύμβαση δεν αποσκοπεί στην καταστρατήγηση των διατάξεων περί αναθέσεως δημοσίων συμβάσεων, αφού δεν τεκμηριώνονται επαρκώς η αναγκαιότητα της αναπροσαρμογής του ποσοστού έκπτωσης της προμηθεύτριας εταιρείας και το ύψος αυτής, λαμβανομένου υπ’όψιν ότι τυχόν δυνατότητα εκ των υστέρων μεταβολής της οικονομικής προσφοράς του αναδόχου, βάσει των εκάστοτε οικονομικών συνθηκών της αγοράς, άγει σε νόθευση του ανταγωνισμού, δοθέντος ότι, εάν ο σχετικός όρος είχε αποτελέσει μέρος της αρχικής διαδικασίας σύναψης της σύμβασης, θα προσέλκυε και άλλους συμμετέχοντες στον διαγωνισμό.Κατ’ ακολουθίαν, συντρέχει, εν προκειμένω, ουσιώδης νομική πλημμέλεια, η οποία συνίσταται στη μη συνδρομή των σωρευτικά προβλεπόμενων προϋποθέσεων του άρθρου 132 παρ. 1 περ. γ΄ του ν. 4412/2016 και κωλύει την υπογραφή του υποβληθέντος για έλεγχο σχεδίου τροποποιητικής σύμβασης.

Προμήθεια υγρών καυσίμων: Με βάση τα ανωτέρω, και λαμβανομένου υπ’όψιν του γεγονότος ότι όπως προκύπτει από την 15517/23.8.2022 βεβαίωση του Δημάρχου Ελασσόνας δεν εκκρεμούν προδικαστικές προσφυγές, αιτήσεις αναστολής εκτέλεσης και αιτήσεις ακύρωσης κατά των πράξεων της ανωτέρω διαδικασίας ανάδειξης αναδόχων, το Κλιμάκιο δεν διαπιστώνει ουσιώδεις νομικές πλημμέλειες που να κωλύουν την υπογραφή των υποβληθέντων για έλεγχο σχεδίων συμβάσεων για την προμήθεια πετρελαίου θέρμανσης για τις ανάγκες του Δήμου και των νομικών του προσώπων, συνολικής συμβατικής αξίας 877.500 ευρώ (πλέον ΦΠΑ) με αντισυμβαλλόμενους: α) τον Δήμο Ελασσόνας και τον οικονομικό φορέα ..., συμβατικής αξίας 152.100 ευρώ (πλέον ΦΠΑ), β) τον ΟΚΠΑΠ και τον οικονομικό φορέα ..., συμβατικής αξίας 70.200 ευρώ (πλέον ΦΠΑ), γ) τη Σχολική Επιτροπή Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Δήμου Ελασσόνας και τον οικονομικό φορέα Ιωάννη Γκέκα, συμβατικής αξίας 290.160 ευρώ (πλέον ΦΠΑ) και δ) τη Σχολική Επιτροπή Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Δήμου Ελασσόνας και τον οικονομικό φορέα ..., συμβατικής αξίας 365.040 ευρώ (πλέον ΦΠΑ).  

Η απόφαση 1284/2025 του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά την προσφυγή ανάκλησης του Δήμου Καρπάθου κατά της 44/2025 Πράξης προσυμβατικού ελέγχου του Επιτρόπου στην Π.Ε. Ρόδου, με την οποία κωλύθηκε η υπογραφή σύμβασης για την «Προμήθεια υγρών καυσίμων και λιπαντικών» για τα έτη 2025 και 2026. Ο Επίτροπος είχε κρίνει ότι υπήρχε μη επαρκής τεκμηρίωση των ποσοτήτων πετρελαίου κίνησης, θέρμανσης και αμόλυβδης βενζίνης, κατά παράβαση του άρθρου 45 του ν. 4412/2016. Το Έβδομο Τμήμα δέχθηκε την προσφυγή, κρίνοντας ότι η τεκμηρίωση για το πετρέλαιο κίνησης και την αμόλυβδη βενζίνη ήταν επαρκής λόγω της σημαντικής αύξησης του στόλου οχημάτων του Δήμου. Αν και διαπίστωσε πλημμέλεια στην τεκμηρίωση για το πετρέλαιο θέρμανσης και τα αντλιοστάσια, την χαρακτήρισε μη ουσιώδη καθώς οι ποσότητες ήταν ενδεικτικές σε μειοδοτικό διαγωνισμό. Τέλος, έκρινε ότι η τεκμηρίωση για τα λιπαντικά ήταν επαρκής. Ως εκ τούτου, η πληττόμενη Πράξη ανακλήθηκε και αποφασίστηκε υπέρ της υπογραφής του σχεδίου σύμβασης.

Προμήθεια ηλεκτρικών οχημάτων και φορτιστών ηλεκτροκίνητων οχημάτων (...) ο Δήμος ... δεν τήρησε για τα Τμήματα 1, 2 και 3 της ελεγχόμενης προμήθειας την υποχρέωσή του να δημοπρατήσει επακριβώς το φυσικό αντικείμενο (τεχνικές προδιαγραφές, υποχρεώσεις συντήρησης και λοιποί όροι) που αξιολογήθηκε και εντάχθηκε στο Πρόγραμμα «Αντώνης Τρίτσης» και ειδικώς στον Άξονα Προτεραιότητας «Περιβάλλον» αυτού με τη σχετική απόφαση του Αναπληρωτή Υπουργού Εσωτερικών. Τούτο δε διότι και για τα τρία αυτά Τμήματα της προμήθειας δεν προέβλεψε στα τεύχη του διαγωνισμού ότι για τις μπαταρίες και το σύστημα φόρτισης των υπό προμήθεια οχημάτων, η εγγύηση καλής λειτουργίας πρέπει να είναι (κατ’ ελάχιστον) πέντε έτη ή 4.000 κύκλους φόρτισης, όποιο από τα δύο παρέλθει πρώτο, επιπροσθέτως δε όσον αφορά στο Τμήμα 2 (ηλεκτρικά λεωφορεία) προέβλεψε στα τεύχη του διαγωνισμού και ακολούθως αποδέχθηκε υποβληθείσα τεχνική προσφορά με διαφορετικό μήκος (5,4 μ.), διαφορετικό αριθμό καθήμενων (μέχρι 9 καθήμενοι) και συνακόλουθα όρθιων επιβατών, καθώς και διαφορετική επιθυμητή διάταξη των επιβατών (9 καθήμενων χωρίς τον επιβάτη ΑμεΑ ή 7 καθήμενων και ενός επιβάτη ΑμεΑ), σε σχέση με τα διαλαμβανόμενα στο οικείο Τεχνικό Δελτίο Έργου (βλ. ανωτέρω σκ. 8), με βάση το οποίο υποβλήθηκε από τον Δήμο Πεντέλης η σχετική πρόταση που αξιολογήθηκε θετικά και εντάχθηκε στο ως άνω Πρόγραμμα.(...)Εξάλλου, συνεπεία των ανωτέρω διαφοροποιήσεων παραβιάζεται και η αρχή της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης, με ειδικότερη έκφανση την αρχή της οικονομικότητας, σύμφωνα με την οποία ο δημόσιος σκοπός που επιτελείται μέσω της οικείας προμήθειας πρέπει να επιτυγχάνεται με τη μικρότερη δυνατή οικονομική (δημοσιονομική) επιβάρυνση. Τούτο διότι, αν και η υψηλότερη ως άνω εγγύηση καλής λειτουργίας για την μπαταρία και το σύστημα φόρτισης περιλαμβάνεται στην απόφαση και στα δικαιολογητικά ένταξης της προμήθειας στο ανωτέρω Πρόγραμμα, με βάση τα οποία καθορίστηκε και η αντίστοιχη προϋπολογιζόμενη δαπάνη της προμήθειας αυτής, εν προκειμένω ο Δήμος προμηθεύεται οχήματα που καλύπτονται από μικρότερης διάρκειας εγγύηση καλής λειτουργίας για τις μπαταρίες και το σύστημα φόρτισης, στοιχεία που, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας, έχουν μεγάλη σημασία για ένα ηλεκτροκίνητο όχημα.(...)Τέλος, όσον αφορά στο Τμήμα 2 (ηλεκτρικά λεωφορεία) πρέπει επιπροσθέτως να ληφθεί υπόψη ότι η πρόβλεψη στα τεύχη του διαγωνισμού και διαφορετικού μήκους, διαφορετικού αριθμού καθήμενων και όρθιων επιβατών, καθώς και διαφορετικής επιθυμητής διάταξης των επιβατών, σε σχέση με τα αντίστοιχα τεχνικά χαρακτηριστικά με βάση τα οποία διενεργήθηκε από τον Δήμο ... η έρευνα αγοράς και υποβλήθηκε η σχετική πρόταση που αξιολογήθηκε θετικά και εντάχθηκε στο ως άνω Πρόγραμμα, θα μπορούσε ευλόγως να θεωρηθεί και ως περιοριστική του ανταγωνισμού, διότι στην έρευνα αγοράς ανταποκρίθηκαν τρεις οικονομικοί φορείς, υποβάλλοντας προσφορές με βάση τα ανωτέρω τεχνικά χαρακτηριστικά των ηλεκτρικών λεωφορείων, ενώ δεν μπορεί να αποκλειστεί η πιθανότητα η συμμετοχή στο διαγωνισμό για το Τμήμα αυτό ενός μόνον οικονομικού φορέα να οφείλεται και στην πρόβλεψη διαφορετικών τεχνικών χαρακτηριστικών σε σχέση με αυτά της έρευνας αγοράς. Για τους λόγους αυτούς Αποφαίνεται ότι: α) Κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης μεταξύ του Δήμου Πεντέλης και του οικονομικού φορέα «… Α.Ε.Β.Ε.» για το Τμήμα 1 του Διαγωνισμού. β) Κωλύεται η υπογραφή των σχεδίων συμβάσεων μεταξύ του Δήμου Πεντέλης και του οικονομικού φορέα «… Α.Ε.» για τα Τμήματα 2 και 3 του Διαγωνισμού. γ) Δεν κωλύεται η υπογραφή των σχεδίων συμβάσεων μεταξύ του Δήμου Πεντέλης και του οικονομικού φορέα «… Μονοπρόσωπη Ι.Κ.Ε.» για τα Τμήματα 4 και 5 του Διαγωνισμού, υπό τον όρο που διαλαμβάνεται στην σκέψη 23 της παρούσας. δ) Δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης μεταξύ του Δήμου Πεντέλης και του οικονομικού φορέα «… Μονοπρόσωπη Ι.Κ.Ε.» για το Τμήμα 7 του Διαγωνισμού, υπό τον όρο που διαλαμβάνεται στην σκέψη 24 της παρούσας.

ΒΛΕΠΕ ΚΑΙ ΤΗΝ: ΕΣ/ΚΛ.ΣΤ/66/2024