ΕΣ/ΚΛ ΣΤ/34/2025

Η Πράξη 98/2025 του ΣΤ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας της διαγωνιστικής διαδικασίας και έξι σχεδίων σύμβασης για την προμήθεια του Δήμου Καλλιθέας με ηλεκτροκίνητα οχήματα, σταθμούς φόρτισης και λογισμικό διαχείρισης. Η ελεγχόμενη προμήθεια, συνολικού συμβατικού τιμήματος άνω των 2,1 εκατ. ευρώ (μη συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ), επαναπροκηρύχθηκε με διαφορετικούς όρους, μετά την ακύρωση της προηγούμενης διαδικασίας (Πράξη 84/2024). Το Κλιμάκιο έκρινε νόμιμο τον αποκλεισμό ορισμένων οικονομικών φορέων, όπως η «Ω.Ε.Α.Ε.» για τα τμήματα 7, 8 και 9, λόγω μη υποβολής των απαιτούμενων μεταφρασμένων και επικυρωμένων πιστοποιητικών ISO. Εντέλει, το Κλιμάκιο έκρινε ότι δεν εμφιλοχώρησε ουσιώδης νομική πλημμέλεια στη διαγωνιστική διαδικασία και δεν κωλύεται η υπογραφή των έξι σχεδίων σύμβασης, υπό τον όρο της διόρθωσης της αναγραφής του ποσού της εγγυητικής επιστολής καλής εκτέλεσης.

Η Πράξη 61/2025 αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας τεσσάρων σχεδίων συμβάσεων, προϋπολογιζόμενης δαπάνης 15.100.000,00 ευρώ, που αφορούν την «Παραγωγή διδακτικών βιβλίων σχολικού έτους 2025-26». Το ΣΤ΄ Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου εξέτασε τον φάκελο που υποβλήθηκε από το Ι.Τ.Υ.Ε. «ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ». Διαπιστώθηκε ότι, παρόλο που εισήχθη στο ΣΤ΄ Κλιμάκιο (αρμόδιο για προμήθειες), το πραγματικό αντικείμενο των συμβάσεων (εκτύπωση, βιβλιοδεσία και συναφείς υπηρεσίες) συνιστά παροχή υπηρεσιών. Κατόπιν αυτού, το Κλιμάκιο έκρινε εαυτό αναρμόδιο, σύμφωνα με την Κανονιστική Απόφαση ΦΓ8/16805/13.10.1999, και αποφάσισε την παραπομπή του φακέλου στο αρμόδιο Ζ΄ Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου για την άσκηση του προβλεπόμενου ελέγχου νομιμότητας.

ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ:Να ελέγξει την νομιμότητα οκτώ (8) σχεδίων συμβάσεων και της υποκείμενης διαγωνιστικής διαδικασίας με αντικείμενο την ανάθεση υπηρεσιών μεταφοράς μαθητών, χωρικής αρμοδιότητας της Περιφερειακής Ενότητος … της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδος, για τα σχολικά έτη 2014-2015 και 2015-2016(....)Στο άρθρο 2 των οικείων σχεδίων συμβάσεων, με το οποίο καθορίζεται η διάρκεια αυτών από την υπογραφή τους έως το τέλος του σχολικού έτους 2015-2016 με δικαίωμα τρίμηνης παρατάσεως, επισημαίνεται ότι αφενός το εναρκτήριο χρονικό σημείο θα πρέπει να καθορισθεί σαφώς ούτως ώστε να συμπίπτει με το χρόνο υπογραφής της συμβάσεως, με συνέπεια και το σύμμετρο ανακαθορισμό του συνολικού τιμήματος στο άρθρο προοίμιο των σχεδίων σύμβασης, μετά την αφαίρεση των ημερών που κείνται εκτός συμβατικής διάρκειας και αφετέρου να απαλειφθεί ο όρος περί δικαιώματος τρίμηνης παρατάσεως, ως εκ της μη νομιμότητος του σχετικού δικαιώματος προαιρέσεως, κατά τα ανωτέρω εκτεθέντα.Κωλύεται η υπογραφή των οκτώ (8) σχεδίων συμβάσεων μεταξύ της Περιφερειακής Ενότητος … της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδος και ισάριθμων αναδόχων με αντικείμενο την ανάθεση υπηρεσιών μεταφοράς μαθητών, χωρικής αρμοδιότητος της ως άνω Περιφερειακής Ενότητος, για τα σχολικά έτη 2014-2015 και 2015-2016.

ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΜΑΘΗΤΩΝ:Κατ’ ακολουθίαν των προεκτεθέντων, το Κλιμάκιο κρίνει ότι δεν συντρέχει νόμιμος λόγος που να κωλύει την υπογραφή των ελεγχόμενων σχεδίων συμβάσεως, υπό την προϋπόθεση, όμως, ότι θα απαλειφθεί η παρεχόμενη δυνατότητα παράτασης για ένα δίμηνο της ημερομηνίας λήξης των συμβάσεων, καθόσον πέραν της αοριστίας της ως προς την προϋπολογιζόμενη δαπάνη, μη νομίμως περιλαμβάνεται στα σχέδια συμβάσεων, προεχόντως διότι, όπως προκύπτει από τα υποβληθέντα στοιχεία του φακέλου, δεν έχει περιβληθεί των απαιτούμενων διατυπώσεων δημοσιότητας, αφού δεν περιελήφθη στο περιεχόμενο της περίληψης της διακήρυξης που απεστάλη προς δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (βλ. Πράξη Ζ΄ Κλιμακίου 270/2008), ούτε των περιλήψεων που δημοσιεύθηκαν στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και στον ελληνικό τύπο.

ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΜΑΘΗΤΩΝ:Κατ’ ακολουθίαν των προεκτεθέντων, το Κλιμάκιο κρίνει ότι δεν συντρέχει νόμιμος λόγος που να κωλύει την υπογραφή των ελεγχόμενων σχεδίων συμβάσεως, υπό την προϋπόθεση, όμως, ότι θα απαλειφθεί η παρεχόμενη δυνατότητα παράτασης για ένα δίμηνο της ημερομηνίας λήξης των συμβάσεων, καθόσον πέραν της αοριστίας της ως προς την προϋπολογιζόμενη δαπάνη, μη νομίμως περιλαμβάνεται στα σχέδια συμβάσεων, προεχόντως διότι, όπως προκύπτει από τα υποβληθέντα στοιχεία του φακέλου, δεν έχει περιβληθεί των απαιτούμενων διατυπώσεων δημοσιότητας, αφού δεν περιελήφθη στο περιεχόμενο της περίληψης της διακήρυξης που απεστάλη προς δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (βλ. Πράξη Ζ΄ Κλιμακίου 270/2008), ούτε των περιλήψεων που δημοσιεύθηκαν στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και στον ελληνικό τύπο.

ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΠΡΟΜΗΘΕΙΩΝ:να ελέγξει τη νομιμότητα των διαδικασιών (αρχικής και επαναληπτικής), που διενεργήθηκαν από τον Δήμο … για την ανάδειξη αναδόχων και των οικείων σχεδίων σύμβασης με αντικείμενο αντιστοίχως την «Προμήθεια καυσίμων και λιπαντικών» (αρχική διαδικασία) και την «Προμήθεια καυσίμων» (επαναληπτική διαδικασία)(....)Πριν την υπογραφή των ως άνω έξι σχεδίων, στο άρθρο 2 αυτών θα απαλειφθεί ο όρος ότι η «συνολική διάρκεια της σύμβασης μπορεί να περιλαμβάνει δικαίωμα προαίρεσης 10% (σύμφωνα με το άρθρο 6 παρ. 1 του ν. 4412/2016)», διότι τέτοιο δικαίωμα προαίρεσης δεν προβλέφθηκε στη διακήρυξη του αρχικού διαγωνισμού καθώς και στη διακήρυξη του επαναληπτικού διαγωνισμού, ενώ ο όρος του άρθρου 6 της συγγραφής υποχρεώσεων ότι «η διάρκεια των συμβάσεων θα είναι για τριάντα μήνες … με δικαίωμα προαιρέσεως ή τυχόν παράτασης της σύμβασης» είναι παντελώς αόριστος και ασαφής(....)η ως άνω πρόβλεψη για παράταση είναι μη νόμιμη, καθόσον τίθεται επιπλέον και πέραν της ως άνω προβλεπόμενης στον νόμο τροποποίησης.Δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης μεταξύ του Δήμου … και της εταιρείας … με αντικείμενο την «Προμήθεια καυσίμων και ελαιολιπαντικών», καθώς και των πέντε σχεδίων σύμβασης μεταξύ αφενός του Δήμου …, της Κοινωφελούς Επιχείρησης Δήμου …, του ν.π.δ.δ. με την επωνυμία «Αθλητικός Οργανισμός Δήμου …», της Σχολικής Επιτροπής Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Δήμου … και της Σχολικής Επιτροπής Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Δήμου … και αφετέρου της εταιρείας … Ε.Π.Ε. με αντικείμενο την «Προμήθεια καυσίμων», υπό τους όρους που τέθηκαν στην IV σκέψη της παρούσας Πράξης.

Προμήθεια ραμμάτων:..ζητείται η εν μέρει ανάκληση της 93/2015 πράξης του Στ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου..Κατά συνέπεια, σύμφωνα με όσα προηγουμένως κρίθηκαν και έγιναν δεκτά, η ένδικη αίτηση πρέπει, υπό τον όρο ότι θα απαλειφθεί ο συμβατικός όρος του άρθρου 8 των σχεδίων συμφωνίας-πλαισίου, που προβλέπει τη δυνατότητα του προμηθευτή, μετά από προηγούμενη γραπτή συγκατάθεση της Αναθέτουσας Αρχής α) να μεταβιβάζει το σύνολο ή μέρος των δικαιωμάτων της συμφωνίας - πλαισίου, ή το σύνολο ή μέρος των υποχρεώσεων του που απορρέουν από αυτήν, σε οποιοδήποτε άλλο φυσικό ή νομικό πρόσωπο και β) να αναθέτει σε άλλο φυσικό ή νομικό πρόσωπο την εκτέλεση οποιασδήποτε παραγγελίας, σύμφωνα με τους όρους της Συμφωνίας - πλαίσιο,..Ανακαλεί εν μέρει την 93/2015 πράξη του Στ΄ Κλιμακίου.

Λειτουργία χώρων υγειονομικής ταφής απορριμάτων...Με τα δεδομένα αυτά, το Κλιμάκιο δεν διαπιστώνει ουσιώδεις νομικές πλημμέλειες που να κωλύουν την υπογραφή των υποβληθέντων προς έλεγχο σχεδίων συμβάσεων, για το μεν Χ.Υ.Τ.Α. ... μεταξύ του Περιφερειακού Συνδέσμου Φο.Δ.Σ.Α. ... και της κοινοπραξίας «.....», για το δε Χ.Υ.Τ.Α. ... μεταξύ του Περιφερειακού Συνδέσμου Φο.Δ.Σ.Α. .... και της εταιρείας «....», αντίγραφα των οποίων τηρούνται ηλεκτρονικά στη Γραμματεία του Κλιμακίου, υπό τις εξής προϋποθέσεις:α) Ότι πριν από την υπογραφή των σχεδίων συμβάσεων θα εκδοθούν από τα αρμόδια όργανα άδειες λειτουργίας για τους Χ.Υ.Τ.Α. ... και .... (βλ. άρθρο 9 της Κ.Υ.Α. 29407/3508/10.12.2002, Β΄ 1572, ως τροποποιηθέν ισχύει).β) Τέλος, επισημαίνεται ότι ο όρος που αναφέρεται στην τεχνική έκθεση της μελέτης και τη συγγραφή υποχρεώσεων της διακήρυξης – οι οποίες αποτελούν αναπόσπαστα τμήματα των υποβληθέντων σχεδίων συμβάσεων σύμφωνα με το άρθρο 31 αυτών – με τον οποίο ορίζεται ότι: «Απόβλητα που προέρχονται από άλλους Χ.Υ.Τ.Α. του Περιφερειακού Συνδέσμου ΦΟΔΣΑ ... (εκτός από τους Δήμους που προαναφέρθηκαν ή τρίτους) μπορούν να γίνουν δεκτά μόνο μετά από σχετική έγκριση της αναθέτουσας αρχής. Ο Πάροχος αποζημιώνεται αντίστοιχα με τη συμβατική τιμή που θα προκύψει από τον διαγωνισμό που θα προκηρυχθεί βάσει της παρούσας μελέτης παροχής υπηρεσιών», κατά την κρίση του Κλιμακίου, παρίσταται αόριστος και ασαφής, δεδομένου ότι δεν προσδιορίζεται με αυτόν σε ποια περίπτωση και υπό ποιες προϋποθέσεις οι ανάδοχοι θα δέχονται απόβλητα από φορείς έτερους πλην των δήμων, οι οποίοι εξυπηρετούνται από τους Χ.Υ.Τ.Α. .... (βλ. ανωτέρω σκέψη 4.Β), έχοντας ταυτόχρονα δικαίωμα να απαιτήσουν αποζημίωση, η οποία δεν προσδιορίζεται εάν θα είναι καθ’ υπέρβαση ή εντός της συμβατικής αμοιβής, ενώ σε κάθε περίπτωση ο όρος αυτός δύναται να αποβεί σε βάρος των αναγκών, για την εξυπηρέτηση των οποίων συντάχθηκε η σχετική μελέτη και διενεργήθηκε ο διαγωνισμός, καθόσον θα οδηγήσει ενδεχομένως στη μη εξυπηρέτησή τους λόγω έλλειψης χώρου ή πρόωρης ανάλωσης της συμβατικής αμοιβής. Ως εκ τούτου, ο όρος αυτός κρίνεται ως μη νόμιμος και πρέπει να απαλειφθεί (βλ. Ελ.Συν. Ζ΄ Κλιμ. Πράξη 290/2016).

Η Πράξη 120/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου συνεδρίασε στις 31 Μαρτίου 2025 για να ελέγξει τη νομιμότητα του σχεδίου της 4ης τροποποίησης - παράτασης της προγραμματικής σύμβασης μεταξύ της Περιφέρειας Αττικής, του Δήμου Κορυδαλλού και της Γενικής Γραμματείας Αθλητισμού, για την υλοποίηση του έργου «Κατασκευή κλειστού γυμναστηρίου – κολυμβητηρίου και δύο γηπέδων αντισφαίρισης». Η τροποποίηση περιλαμβάνει παράταση είκοσι (20) μηνών, επεκτείνοντας τη διάρκεια της σύμβασης έως τις 7.11.2026. Επιπλέον, τροποποιείται το άρθρο 5 ώστε η δυνατότητα παράτασης να φτάνει συνολικά τους εξήντα (60) επιπλέον μήνες. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι δεν διαπιστώνονται νομικές πλημμέλειες στο ελεγχόμενο σχέδιο και δεν κωλύεται η υπογραφή του, υπό την προϋπόθεση ότι θα απαλειφθεί συγκεκριμένη αναφορά σε καταργημένο νόμο (ν.4129/2013) από το κείμενο της σύμβασης.

Υπογραφή σχεδίου σύμβασης..ζητείται η ανάκληση της 244/2018 πράξης του ΣΤ΄ Κλιμακίου (Β΄ Διακοπών) Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, και εφόσον, δεν αναδείχθηκε με την προσβαλλόμενη πράξη του Κλιμακίου άλλος διακωλυτικός της υπογραφής των συμβάσεων λόγος, το Τμήμα κρίνει ότι η αίτηση ανάκλησης πρέπει να γίνει δεκτή, να ανακληθεί η 244/2018 πράξη του ΣΤ΄ Κλιμακίου (Β΄ Διακοπών) του Ελεγκτικού Συνεδρίου και να επιτραπεί η υπογραφή α) τεσσάρων (4) σχεδίων σύμβασης, μεταξύ αφενός του Δήμου … και του Δημοτικού Βρεφοκομείου … (Δ.Β.Α.) και αφετέρου των αναδόχων εταιρειών «..» ως προς τα είδη της ομάδας 7 της οικείας διακήρυξης και «..» ως προς τα είδη των ομάδων 10, 11, 12, 17, 20 και 23 αυτής, αντίστοιχα, β) του σχεδίου σύμβασης μεταξύ αφενός του «Οργανισμού Πολιτισμού Αθλητισμού Νεολαίας Δήμου ..» («...») και της εταιρείας «..» ως προς τα είδη της ομάδας 20 της οικείας διακήρυξης και γ) του σχεδίου σύμβασης μεταξύ του «Κέντρου Υποδοχής και Αλληλεγγύης Δήμου ..» («...») και της εταιρείας «..» ως προς τα είδη των ομάδων 10, 11, 12, 17 και 20 της οικείας διακήρυξης..Ανακαλεί την 244/2018 Πράξη του ΣΤ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.​