ΕΣ/ΚΛΙΜΑΚΙΟ Ε/412/2024

Η Πράξη 24/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας του σχεδίου τροποποίησης και παράτασης της προγραμματικής σύμβασης μεταξύ της Περιφέρειας Αττικής και του Δήμου Κορυδαλλού. Η αρχική σύμβαση, που υπογράφηκε το 2021, αφορούσε το έργο «Ανάπλαση και διαμόρφωση πρόσβασης για ΑΜΕΑ πεζοδρομίων οδών Καραολή Δημητρίου και Μπουμπουλίνας» με προϋπολογισμό 1.390.000,00 ευρώ. Η τροποποίηση συμφωνήθηκε κατόπιν εισήγησης της Κοινής Επιτροπής Παρακολούθησης και προβλέπει παράταση της χρονικής ισχύος κατά δεκαοκτώ (18) μήνες, με νέα ημερομηνία λήξης την 25η Ιουνίου 2026, καθώς και τροποποίηση του χρονοδιαγράμματος υλοποίησης. Το Κλιμάκιο αποφάσισε ότι η παράταση αποτελεί νομίμως προβλεπόμενη δυνατότητα της σύμβασης και δεν διαπιστώνει νομικές πλημμέλειες, κρίνοντας ότι δεν κωλύεται η υπογραφή της τροποποιητικής πράξης.

Η Πράξη 472/2024 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας του σχεδίου τροποποίησης της προγραμματικής σύμβασης μεταξύ της Περιφέρειας Αττικής και του Χατζηκυριάκειου Ιδρύματος Παιδικής Προστασίας, σχετικά με την «Αποκατάσταση και Εκσυγχρονισμό λειτουργίας κεντρικού κτηρίου». Το Κλιμάκιο απείχε από τον έλεγχο νομιμότητας της τροποποιητικής σύμβασης, κρίνοντας ότι, εφόσον η αρχική σύμβαση του 2014 δεν είχε υποβληθεί σε προσυμβατικό έλεγχο βάσει της Πράξης 265/2012 —καθώς το Ίδρυμα δεν θεωρήθηκε αναθέτουσα αρχή—, δεν επιτρέπεται ο έλεγχος ούτε της επιγενόμενης τροποποίησης, σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 4700/2020 και του ν. 4412/2016. Η τροποποίηση περιλάμβανε την ένταξη 7 Υποέργων συνολικού προϋπολογισμού 13.320.115,37 ευρώ.

Η Πράξη 012/2024 του Ε' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας του σχεδίου της 1ης τροποποιητικής σύμβασης του έργου «Κάθετος Άξονας Εγνατίας οδού Αρδάνιο – Ορμένιο: Εργασίες ολοκλήρωσης παράκαμψης Προβατώνα», της εταιρείας «... Α.Ε.». Η τροποποιητική σύμβαση, δαπάνης 1.011.111,20 ευρώ (χωρίς Φ.Π.Α.), αφορούσε το κόστος χρηματικής εισφοράς παράδοσης προϊόντων ΑΕΚΚ σε μονάδα ανακύκλωσης. Το Κλιμάκιο αποφάσισε ότι το σχέδιο της σύμβασης απαραδέκτως εισάγεται για προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας. Αυτό συμβαίνει επειδή η αξία της τροποποίησης είναι κατώτερη των σωρευτικών ορίων του άρθρου 5 και του 15% της αξίας της αρχικής σύμβασης, σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρου 132 του ν.4412/2016, και επομένως εξαιρείται από τον προσυμβατικό έλεγχο του Ελεγκτικού Συνεδρίου, εφόσον η κύρια σύμβαση είχε ήδη ελεγχθεί.

ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΡΓΑ:Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν στις προηγούμενες σκέψεις, το Κλιμάκιο κρίνει ότι η υποβληθείσα προς έλεγχο τροποποίηση συνιστά μερική ενεργοποίηση του σχετικού όρου του άρθρου 16.2.3 του τεύχους 5 «Γενικοί Όροι» της 2001/26.5.2020 σύμβασης – και μάλιστα με ευνοϊκότερους σε σχέση με την αρχική σύμβαση όρους, λόγω της έκπτωσης που προσέφερε ο ανάδοχος κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων προ της οριστικοποίησης του σχεδίου της ελεγχόμενης τροποποιητικής σύμβασης – ο οποίος κρίθηκε νόμιμος με την προαναφερόμενη 242/2020 Πράξη του Κλιμακίου. Επομένως, το υποβληθέν σχέδιο σύμβασης δεν υπάγεται σε προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας από το Ελεγκτικό Συνέδριο και, ως εκ τούτου, απαραδέκτως εισάγεται ενώπιον του παρόντος Κλιμακίου.

ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ-ΠΑΡΑΤΑΣΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ:«Υπηρεσίες τεχνικής και επιστημονικής υποστήριξης στο … για το σχεδιασμό, ανάπτυξη και λειτουργία του Εθνικού Αποθετηρίου Οπτικοακουστικών Αρχείων (ΕΑΟΑ)»(...)Δεδομένου, άλλωστε, ότι, σε συνδυασμό με τα ανωτέρω, η παράταση δεν συνεπάγεται επαύξηση του οικονομικού αντικειμένου της σύμβασης, δεν απαιτείται να περιβληθεί τον τύπο της τροποποιητικής σύμβασης ... Ως εκ τούτου, απαραδέκτως υποβάλλονται για προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας ενώπιον του Κλιμακίου,  τα προεκτεθέντα έγγραφα  για την παράταση της διάρκειας της από 9.10.2019 σύμβασης.

Η Πράξη 103/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας του σχεδίου τροποποίησης-παράτασης της προγραμματικής σύμβασης της 1ης Φεβρουαρίου 2021. Η σύμβαση αφορά το έργο «Αποκατάσταση του Ιερού Ναού Αγίας Παρασκευής Χαλκίδας», συνολικού προϋπολογισμού 4.700.000 ευρώ, μεταξύ του Υπουργείου Πολιτισμού, της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας και της Ιεράς Μητρόπολης Χαλκίδος. Το σχέδιο προβλέπει την παράταση της διάρκειας της σύμβασης μέχρι την 1η Απριλίου 2026 (πρόσθετοι 24 μήνες) και την αντικατάσταση τριών μελών της Κοινής Επιτροπής Παρακολούθησης. Το Κλιμάκιο αποφάσισε ότι δεν διαπιστώνονται νομικές πλημμέλειες, καθώς η παράταση και η αντικατάσταση των μελών είναι σύμφωνες με τα άρθρα 5 και 9 της αρχικής σύμβασης. Συνεπώς, δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου της τροποποίησης.

Η Πράξη 536/2024 του Ε' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο της 1ης τροποποιητικής σύμβασης για το έργο "Κάθετος Άξονας 56...". Το Κλιμάκιο έκρινε ότι η υποβληθείσα τροποποίηση, η οποία αφορούσε την πρόσθετη δαπάνη διαχείρισης Αποβλήτων Εκσκαφών, Κατασκευών και Κατεδαφίσεων (Α.Ε.Κ.Κ.) ύψους 979.239,38 ευρώ, δεν υπάγεται αυτοτελώς στον έλεγχο νομιμότητας καθώς αποτελεί τροποποίηση de minimis. Ωστόσο, διαπίστωσε ότι μέσω της έγκρισης του 2ου Ανακεφαλαιωτικού Πίνακα Εργασιών (Α.Π.Ε.), συντελέστηκε ουσιώδης μείωση του αντικειμένου της αρχικής σύμβασης (αφαίρεση του Βόρειου Τμήματος του έργου), ύψους 11,7 εκατ. ευρώ. Επειδή αυτή η μείωση συνιστά ουσιώδη τροποποίηση που απαιτεί έλεγχο, το Κλιμάκιο έκρινε απαράδεκτη την υποβολή του σχεδίου και ζητά την υποβολή σχεδίου σύμβασης για την συνολική ουσιώδη τροποποίηση.

Η Πράξη 147/2025 του ΣΤ' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας δεκαοκτώ (18) σχεδίων συμβάσεων για την «Προμήθεια Τεχνολογικού Εξοπλισμού για το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών». Το Κλιμάκιο έκρινε ότι η υποβολή ήταν απαράδεκτη. Δεδομένου ότι η προμήθεια συγχρηματοδοτείται από πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, το νόμιμο όριο για υποχρεωτικό έλεγχο από το Ελεγκτικό Συνέδριο είναι 5.000.000 ευρώ χωρίς ΦΠΑ. Επειδή η συνολική προϋπολογιζόμενη δαπάνη της συγκεκριμένης προμήθειας ανερχόταν σε 2.151.791,54 ευρώ, δηλαδή υπολειπόταν του ανωτέρω αυξημένου ορίου, το Συνέδριο δεν είχε εκ του νόμου αρμοδιότητα για τη διενέργεια προσυμβατικού ελέγχου.

Αποκατάσταση και θέση σε λειτουργία του Κέντρου Υπερυψηλής Τάσης Μεταφοράς (...) Με την ανωτέρω προσφυγή ζητείται η ανάκληση της 41/2025 Πράξης του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.(...)Η κρίση αυτή του Κλιμακίου είναι ορθή σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στη σκέψη 4 της παρούσας, καθόσον το γεγονός ότι η αρχική δημόσια σύμβαση ΔΕΑ 419117_2021, που δεν υπολειπόταν του χρηματικού ορίου υπαγωγής στον προσυμβατικό έλεγχο του Ελεγκτικού Συνεδρίου, δεν διήλθε από τον έλεγχο αυτό, κωλύει τον έλεγχο νομιμότητας της τροποποιητικής σύμβασης «Συμπλήρωμα Νο3», ανεξαρτήτως του λόγου της μη υποβολής της αρχικής σύμβασης για έλεγχο. Επομένως, ο λόγος της προσφυγής με τον οποίο υποστηρίζεται ότι η αρχική σύμβαση ΔΕΑ 419117_2021 δεν υπαγόταν στον προσυμβατικό έλεγχο του Ελεγκτικού Συνεδρίου, διότι το έργο χρηματοδοτείτο αποκλειστικά από ίδιους πόρους της ΑΔΜΗΕ Α.Ε., που αποτελούν ιδιωτικό έσοδο της εταιρείας, και όχι από εθνικούς ή ενωσιακούς πόρους, προβάλλεται αλυσιτελώς, καθόσον το ζήτημα της νομιμότητας ή μη της υπαγωγής της αρχικής σύμβασης στον έλεγχο δεν επηρεάζει την κρίση της προσβαλλόμενης Πράξης ότι η τροποποιητική σύμβαση δεν υπάγεται στον έλεγχό του, και δεν μπορεί να οδηγήσει σε ανάκληση αυτής. Ομοίως αλυσιτελώς προβάλλεται ότι τα όργανα της προσφεύγουσας εταιρείας συγγνωστώς υπέλαβαν ότι η αρχική σύμβαση εκφεύγει του προσυμβατικού ελέγχου νομιμότητας, καθόσον και ο ισχυρισμός αυτός δεν επηρεάζει το διατακτικό της προσβαλλόμενης Πράξης. Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, η κρινόμενη προσφυγή πρέπει να απορριφθεί, να μην ανακληθεί η 41/2025 Πράξη του Ε΄ Κλιμακίου 

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ:Με τα δεδομένα αυτά, η συνολική προϋπολογιζόμενη δαπάνη της προγραμματικής σύμβασης ανέρχεται σε ποσό 4.215.040 ευρώ συμπεριλαμβανομένου Φ.Π.Α. και πρόκειται να χρηματοδοτηθεί από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Κατά συνέπεια, το οικείο σχέδιο προγραμματικής σύμβασης απαραδέκτως εισάγεται για έλεγχο νομιμότητας, δεδομένου ότι το οικονομικό αντικείμενό του υπολείπεται του ορίου υπαγωγής σε προσυμβατικό έλεγχο, σύμφωνα με το άρθρο 324 παρ. 3 του ν. 4700/2020, όπως αυτό τροποποιήθηκε με το άρθρο 135 παρ. 1 του ν. 4926/2022 (βλ. ΕλΣυν Ε΄ Κλ. 472/2022, πρβλ. 412/2022).