Αριθμός Πρωτοκόλλου: ΕΣ/ΚΛΙΜΑΚΙΟ Ε/216/2025

Μη νόμιμη, καθόσον η 1η Σ.Σ. του ως άνω έργου δεν υποβλήθηκε στον προβλεπόμενο προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας από το αρμόδιο Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου, παρά το ότι η προϋπολογισθείσα δαπάνη της (420.168,07 ευρώ χωρίς Φ.Π.Α.), αθροιζόμενη με την προϋπολογισθείσα δαπάνη της αρχικής σύμβασης (1.746.000,00 ευρώ χωρίς Φ.Π.Α.), υπερβαίνει το καθοριζόμενο όριο του 1.000.000,00 ευρώ

Η Πράξη 330/2025 του Ε' Κλιμακίου αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης για το έργο "Επέκταση κτιριακών εγκαταστάσεων του Ινστιτούτου Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών (ΙΠΤ) του ΕΚΕΦΕ 'ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ'". Η συμβατική δαπάνη της συμπληρωματικής σύμβασης ανέρχεται σε 242.216,00 ευρώ χωρίς Φ.Π.Α. Το Κλιμάκιο διαπίστωσε ότι η αξία των συμπληρωματικών εργασιών, χωρίς αναθεώρηση και Φ.Π.Α. (241.215,94 ευρώ), αντιστοιχεί σε ποσοστό 4,10% της αξίας της αρχικής σύμβασης. Επειδή το ποσοστό αυτό υπολείπεται του 15% της αξίας της αρχικής σύμβασης (όριο "de minimis" κατά το άρθρο 132 παρ. 2 του ν. 4412/2016) και δεν μεταβάλλει τη συνολική φύση του έργου, η τροποποίηση κρίνεται ως ήσσονος σημασίας. Ως εκ τούτου, σύμφωνα με το άρθρο 324 παρ. 5 περ. α΄ του ν. 4700/2020, οι τροποποιήσεις αυτές εξαιρούνται από τον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας του Ελεγκτικού Συνεδρίου και το σχέδιο της σύμβασης εισάγεται απαραδέκτως στο Κλιμάκιο.

ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΡΓΑ:Με τα δεδομένα αυτά, δοθέντος ότι η αξία της επιδιωκόμενης τροποποίησης (430.018,04 ευρώ, χωρίς αναθεώρηση και Φ.Π.Α.) είναι κατώτερη των σωρευτικώς τιθέμενων ορίων του άρθρου 235 του ν.4412/2016 και του 15% της αξίας της αρχικής σύμβασης (αρχική συμβατική δαπάνη, χωρίς αναθεώρηση και Φ.Π.Α.: 2.883.324,53 ευρώ Χ 15% = 432.498,68 ευρώ), ενώ επιπλέον δεν μεταβάλλεται η φύση της αρχικής σύμβασης, το υποβληθέν σχέδιο εμπίπτει στο ρυθμιστικό πεδίο των παρ. 2 και 6 παρ. β΄ του άρθρου 337 του ν.4412/2016, ως εκ τούτου δεν υπάγεται στον έλεγχο νομιμότητας του Ελεγκτικού Συνεδρίου και απαραδέκτως εισάγεται στο Κλιμάκιο τούτο για την άσκηση του ελέγχου αυτού.  

1η συμπληρωματική σύμβαση για την ανάθεση  του έργου Διαμόρφωση οδών.(...) Με δεδομένα τα ανωτέρω, το υποβληθέν προς έλεγχο σχέδιο της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου «Διαμόρφωση οδών άξονα Δικαιοσύνης, Ίδης, Λ. Καλοκαιρινού» αποτελεί τροποποίηση της αρχικώς συναφθείσας μεταξύ του Δήμου Ηρακλείου και της εργοληπτικής επιχείρησης «…» σύμβασης. Περαιτέρω, η αξία της ελεγχόμενης 1ης συμπληρωματικής σύμβασης, ποσού 95.671,41 ευρώ, χωρίς Φ.Π.Α. και αναθεώρηση, ανέρχεται σε ποσοστό 6,63% της αξίας της αρχικής σύμβασης, δηλαδή είναι κατώτερη των σωρευτικώς τιθέμενων ορίων του άρθρου 5 του ν.4412/2016 και του 15% της αξίας της αρχικής σύμβασης (αρχική συμβατική δαπάνη χωρίς Φ.Π.Α. και αναθεώρηση 1.442.550,39 Χ 15% = 216.382,56 ευρώ). Κατά συνέπεια, η ελεγχόμενη 1η συμπληρωματική σύμβαση εμπίπτει στο ρυθμιστικό πεδίο της παρ. 2 του άρθρου 132 του ν.4412/2016 και, σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στη σκέψη 2, απαραδέκτως εισάγεται στο Κλιμάκιο για έλεγχο νομιμότητας (βλ. και ΕλΣυν Ολ. Πρακτικά της 16ης Γεν.Συν. της 12.12.2018, όπου και μειοψηφία).Για τους λόγους αυτούςΑπαραδέκτως εισάγεται ενώπιον του Κλιμακίου αυτού για την άσκηση προσυμβατικού ελέγχου νομιμότητας το σχέδιο της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου του Δήμου ...«Διαμόρφωση οδών άξονα Δικαιοσύνης, Ίδης, Λ. Καλοκαιρινού».

Αρμοδιότητα συντήρησης του Βόρειου Οδικού Άξονα Κρήτης (Β.Ο.Α.Κ.).(...)Η αρμοδιότητα συντήρησης του οδικού δικτύου του Βόρειου Οδικού Άξονα Κρήτης (Β.Ο.Α.Κ.) ανήκει στην Περιφέρεια Κρήτης και στις οικείες υπηρεσίες αυτής, σύμφωνα με τις διατάξεις του ν.3852/2010 («Καλλικράτης»), ως ασκούμενη μέχρι την έναρξη ισχύος του (01.07.2011) από την τότε (κρατική) Περιφέρεια Κρήτης, όπως προβλεπόταν με την απόφαση του Γενικού Γραμματέα Περιφέρειας με αριθμό 3292/12.11.2010, που εκδόθηκε κατ’ εξουσιοδότηση του άρθρου 7 του ν.3481/2006, χωρίς να ασκεί έννομη επιρροή η ένταξη του Β.Ο.Α.Κ. στο διευρωπαϊκό οδικό δίκτυο, ενώ η αρμοδιότητα συντήρησης των νέων ή σε εξέλιξη έργων οδικών υποδομών ή τμημάτων τους στον οδικό αυτό άξονα, μετά την αντικατάσταση του εδαφίου i) της περίπτωσης β΄ της παρ.11 του άρθρου 3 του ν.4138/2013 με την παρ.1 του άρθρου 22 του ν.4519/2018, ανατίθεται με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών στην ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία «Οργανισμός Ανάπτυξης Κρήτης» (Ο.Α.Κ. Α.Ε.) (ομόφ.).

Η Πράξη 215/2025 του Ε' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας της 2ης συμπληρωματικής σύμβασης του Δήμου Κατερίνης για το έργο «Ασφαλτοστρώσεις υφιστάμενου οδικού δικτύου». Η σύμβαση, ύψους 376.921,68 ευρώ (χωρίς αναθεώρηση και Φ.Π.Α.), κρίνεται ότι πληροί τις προϋποθέσεις του ν.4412/2016. Οι συμπληρωματικές εργασίες, που αφορούν ασφαλτοστρώσεις σε οδούς που επηρεάστηκαν από επεμβάσεις δικτύων (οπτικών ινών, φυσικού αερίου, ΔΕΥΑΚ) μετά την αρχική μελέτη, κρίθηκαν αναγκαίες για την ολοκλήρωση και ασφάλεια του έργου. Το συνολικό άθροισμα των συμπληρωματικών εργασιών (49,91%) δεν ξεπερνά το 50% του αρχικού τιμήματος. Η υπογραφή της σύμβασης δεν κωλύεται, υπό τον όρο δέσμευσης πίστωσης και ορθών τεχνικών και οικονομικών επισημάνσεων.

ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΡΓΑ:Με δεδομένα τα ανωτέρω, το υποβληθέν προς έλεγχο σχέδιο της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου με τίτλο «ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥΠΟΛΗΣ ΡΕΘΥΜΝΟΥ», αξίας 108.870,97 ευρώ (πλέον Φ.Π.Α.), δηλαδή κατώτερης των σωρευτικώς τιθέμενων ορίων του άρθρου 5 του ν.4412/2016 και του 15% της αξίας της αρχικής σύμβασης (3.410.931,11 ευρώ, χωρίς αναθεώρηση και Φ.Π.Α.), δεν μεταβάλλει τη συνολική φύση της αρχικής σύμβασης και, ως εκ τούτου, εμπίπτει στο ρυθμιστικό πεδίο της παρ. 2 του άρθρου 132 του ν.4412/2016 και, σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά ανωτέρω (βλ. σκέψη 1), απαραδέκτως εισάγεται στο Κλιμάκιο για έλεγχο νομιμότητας.

1η συμπληρωματική σύμβαση για την ανάθεση του έργου «Αναβάθμιση πιδάκων»(...) Με δεδομένα τα ανωτέρω, το υποβληθέν προς έλεγχο σχέδιο της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου «Αναβάθμιση πιδάκων», συμβατικής δαπάνης 93.242,18 ευρώ, αποτελεί τροποποίηση της αρχικώς συναφθείσας μεταξύ του Δήμου Αθηναίων και της εργοληπτικής επιχείρησης «…» σύμβασης. Περαιτέρω, η αξία της ελεγχόμενης 1ης συμπληρωματικής σύμβασης ανέρχεται σε ποσοστό 5,06% της αξίας της αρχικής σύμβασης, δηλαδή είναι κατώτερη των σωρευτικώς τιθέμενων ορίων του άρθρου 5 του ν.4412/2016 και του 15% της αξίας της αρχικής σύμβασης (αρχική συμβατική δαπάνη χωρίς Φ.Π.Α. και αναθεώρηση 1.843.742,64 Χ 15% = 276.561,40 ευρώ). Κατά συνέπεια, η ελεγχόμενη 1η συμπληρωματική σύμβαση εμπίπτει στο ρυθμιστικό πεδίο της παρ. 2 του άρθρου 132 του ν.4412/2016 και, σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στη σκέψη 2, απαραδέκτως εισάγεται στο Κλιμάκιο για έλεγχο νομιμότητας (βλ. και ΕλΣυν Ολ. Πρακτικά της 16ης Γεν.Συν. της 12.12.2018, όπου και μειοψηφία).

Η Πράξη 151/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας του σχεδίου προγραμματικής σύμβασης μεταξύ του Δήμου Κέας και της ανώνυμης εταιρείας μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα «… Α.Ε.» για την υλοποίηση του έργου «ΑΝΕΓΕΡΣΗ ΝΕΟΥ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΣΤΑΘΜΟΥ ΔΗΜΟΥ ΚΕΑΣ», προϋπολογισμού 2.226.071,77 ευρώ (συμπεριλαμβανομένου Φ.Π.Α.). Το Κλιμάκιο διαπίστωσε ότι, παρόλο που το έργο συγχρηματοδοτείται από ευρωπαϊκούς πόρους (ΕΤΠΑ), δεν πληροί το κριτήριο υπαγωγής στον προσυμβατικό έλεγχο του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Σύμφωνα με τον ν. 4700/2020, το όριο για τον έλεγχο είναι τα 5.000.000 ευρώ (άνευ Φ.Π.Α.). Δεδομένου ότι ο προϋπολογισμός είναι σημαντικά μικρότερος, η σύμβαση κρίνεται απαραδέκτως εισαγόμενη για έλεγχο νομιμότητας.

ΕΡΓΑ.(Συμπληρωματική σύμβαση.)Με τα δεδομένα αυτά, η 1η συμπληρωματική σύμβαση έργου μεταξύ του Δήμου ... και της εργοληπτικής επιχείρησης «...» έπρεπε, ως παρακολούθημα της 10682/22.2.2016 αρχικής και ήδη ελεγχθείσας σύμβασης, να υποβληθεί σε προληπτικό έλεγχο νομιμότητας από το αρμόδιο Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Από τον έλεγχο όμως της σχετικής διαδικασίας της σύμβασης αυτής, διαπιστώνεται ότι συνέτρεχαν οι νόμιμες προϋποθέσεις για τη σύναψή της. Ειδικότερα, οι πρόσθετες εργασίες αποκατάστασης συγκεκριμένων οδών, που περιλαμβάνονται στην τεχνική περιγραφή της αρχικής σύμβασης, είναι απαραίτητες για την άρτια ολοκλήρωση του αντικειμένου της, το κόστος τους δεν υπερβαίνει σε ποσοστό το 50% του ποσού της αρχικής σύμβασης (14,27% της αρχικής συμβατικής δαπάνης), η δε ανάγκη δε εκτέλεσής τους συνδέεται με ευρήματα κατά την εκτέλεση της αρχικής σύμβασης, η εμφάνιση των οποίων δεν μπορούσε να προβλεφθεί. Εν όψει αυτών, τα αρμόδια όργανα παρέλειψαν να υποβάλουν την εν λόγω σύμβαση στον προληπτικό έλεγχο του Ελεγκτικού Συνεδρίου χωρίς πρόθεση καταστρατήγησης των σχετικών διατάξεων, αλλά από πλάνη η οποία, ενόψει και της νομιμότητας της διαδικασίας που προηγήθηκε της σύναψης της σύμβασης, κρίνεται συγγνωστή (Ε.Σ. Πρ. Κλιμ. Προλ. Ελ. Δαπ. στο VII Τμ. 99/2018, 294, 212, 198/2017)... Κατόπιν αυτών, το ελεγχόμενο χρηματικό ένταλμα πρέπει να θεωρηθεί λόγω πλάνης.