ΕλΣυν.Κλ.Τμ.1/223/2016

ΘΕΜΑ : Επίλυση διαφωνίας επί δαπανών μετακίνησης εκτός έδρας .

Η Ενιαία Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΑΔΗΣΥ) αποφάσισε να μην εγκρίνει το αίτημα της εταιρείας ΣΤΑΘΕΡΕΣ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΑΕ για ανάθεση σύμβασης καθαρισμού των σταθμών του μετρό Αθήνας (γραμμές 2 & 3) μέσω της εξαιρετικής διαδικασίας διαπραγμάτευσης χωρίς δημοσίευση προκήρυξης. Η Αρχή κρίνει ότι δεν πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις, καθώς η αναγκαιότητα δεν οφείλεται σε απρόβλεπτες περιστάσεις εκτός ευθύνης της εταιρείας, ενώ επισημαίνονται ελλείψεις στον προγραμματισμό και τη χρήση κατάλληλων διαδικασιών. Η σύμβαση είχε προϋπολογισμό 1.600.000€ χωρίς ΦΠΑ για διάστημα 4 μηνών.

Από το συνδυασμό των διατάξεων αυτών (2685/1999,2/54866/0022/20.7.1999)προκύπτει ότι οι υπάλληλοι που μετακινούνται εκτός έδρας με εντολή του δημοσίου και των ν.π.δ.δ. για εκτέλεση υπηρεσίας δικαιούνται εξόδων μετακίνησης, στα οποία περιλαμβάνεται και η δαπάνη χιλιομετρικής αποζημίωσης, όταν επιτρέπεται κατά τις μετακινήσεις η χρήση ιδιωτικής χρήσης αυτοκινήτου. Για την αναγνώριση, τη νόμιμη εκκαθάριση και εντολή πληρωμής της δαπάνης αυτής απαιτείται, σύμφωνα με ρητή διάταξη της προαναφερθείσας 2/5486/0022//20.7.1999 υπουργικής απόφασης, ως απαραίτητο δικαιολογητικό, η προσκόμιση των αποδείξεων διοδίων, στις οποίες θα αναγράφεται υποχρεωτικά από τις υπηρεσίες διοδίων και η ημερομηνία διέλευσης.

ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΑ.Γενικά:Εν μέρει μη νόμιμες οι δαπάνες μετακίνησης δημοτικών υπαλλήλων (τελών διοδίων και ημερήσιας αποζημίωσης), καθόσον η χρήση του υπηρεσιακού αυτοκινήτου του Δήμου, για τις επίμαχες εκτός έδρας μετακινήσεις, δεν ήταν νόμιμη και, συνεπώς και οι δαπάνες για την ως άνω μη νόμιμη κίνησή του, και, ειδικότερα, η πληρωμή των διοδίων, ποσού ευρώ 2,40 και 4,80. Ούτε, οι σχετικές αποφάσεις του Γενικού Γραμματέα Αποκεντρωμένης Διοίκησης μπορούν να προσδώσουν νομιμότητα στις ανωτέρω μετακινήσεις, δεδομένου ότι με αυτές εγκρίθηκε η κίνηση υπηρεσιακού αυτοκινήτου του Δήμου εκτός των ορίων του οικείου Νομού, σε εργάσιμες ημέρες (Τετάρτη και Παρασκευή, αντίστοιχα), κατά παράβαση της διάταξης της περ. 18 της παρ. 1 Α του άρθρου 1 του ν. 2647/1998.

Δαπάνες μετακίνησης:Με δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στη νομική σκέψη που προηγήθηκε, το Κλιμάκιο κρίνει ότι ο προβαλλόμενος από τον Επίτροπο λόγος διαφωνίας είναι εν μέρει βάσιμος. Ειδικότερα, κρίνεται ότι παρά τα αντιθέτου προβαλλόμενα από τον διαφωνούντα Επίτροπο, οι εντολές μετακίνησης που έχουν εκδοθεί από τον Γενικό Διευθυντή και τον Διευθυντή Μεταφορών & Επικοινωνιών της Π.Ε. ..... πληρούν τις προϋποθέσεις του νόμου, καθόσον προκύπτει ο σκοπός εκάστης μετακίνησης σε συγκεκριμένο τόπο, ο δε ισχυρισμός του Επιτρόπου περί μη υποβολής εκθέσεων επιθεώρησης-ελέγχου, οι οποίες θα στοιχειοθετούσαν την εκπλήρωση του σκοπού της μετακίνησης και θα δικαιολογούσαν τη συχνότητα του ελέγχου, είναι σε κάθε περίπτωση απορριπτέος καθόσον προβάλλεται το πρώτον με την έκθεση διαφωνίας. Αντίθετα, οι 174160/3980/5.10.2017, 177272/4054/11.10.2017, 179796/4092/16.10.2017, 180866/4120/17.10.2017, 181734/4139/18.10.2017 και 18287/4161/19.10.2017 εντολές του Αντιπεριφερειάρχη της Π.Ε….., στις οποίες αναγράφεται ως αιτία μετακίνησης «Γραφείο Αντιπεριφερειάρχη», δεν έχουν το αναγκαίο κατά το νόμο περιεχόμενο, καθόσον δεν προκύπτει με σαφήνεια η αιτία της μετακίνησης του οδηγού Κ.Τ. Εντούτοις, συνεκτιμώντας την ιδιότητα του μετακινούμενου υπαλλήλου (οδηγός), ο οποίος έλαβε εντολή μετακίνησης από τον οικείο Αντιπεριφερειάρχη, κρίνεται ότι, κατά το μέρος που αφορά την αντίστοιχη δαπάνη ποσού 135,63 ευρώ, τα αρμόδια όργανα ενήργησαν χωρίς πρόθεση καταστρατήγησης του νόμου.

ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΑ:Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στη νομική σκέψη της παρούσας, η ελεγχόμενη επιμέρους δαπάνη των 175,30 ευρώ, που συνεντέλλεται με το επίμαχο χρηματικό ένταλμα, είναι νόμιμη, δεδομένου ότι είναι σύμφωνη με την οικεία εντολή μετακίνησης όσον αφορά στα αποδοτέα στην ως άνω υπάλληλο έξοδα μετακίνησης (αντίτιμο εισιτηρίου ΚΤΕΛ, δαπάνη μίας διανυκτέρευσης και ημερήσια αποζημίωση για δύο ημέρες εκτός έδρας). Περαιτέρω, με την προαναφερθείσα βεβαίωση του Αντιπροέδρου του Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε. πιστοποιείται ότι η εν λόγω υπάλληλος παρακολούθησε την εκπαιδευτική ημερίδα που διεξήχθη στη Θεσσαλονίκη στις 22.6.2018. Το γεγονός αυτό δεν δύναται να αμφισβητηθεί από το περιεχόμενο (ώρα έκδοσης) των προσκομιζόμενων αποδείξεων διοδίων, κατ’ επίκληση των οποίων προβάλλεται, από τη διαφωνούσα Επίτροπο, ότι η υπάλληλος έφυγε από τη Θεσσαλονίκη το πρωί της 22.6.2018, δηλαδή πριν από τη διεξαγωγή της ημερίδας, δεδομένου ότι αφενός μεν δεν αμφισβητείται η γνησιότητα της προαναφερθείσας βεβαίωσης του Αντιπροέδρου του Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε. περί παρακολούθησης της ημερίδας από την παραπάνω υπάλληλο, αφετέρου δε οι αποδείξεις διοδίων λαμβάνονται κατά νόμον (βλ. την 2/73/ΔΕΠ/4.1.2016 απόφαση του Αναπληρωτή Υπουργού Οικονομικών «Δικαιολογητικά αναγνώρισης και εκκαθάρισης δαπανών μετακινουμένων εντός και εκτός της Επικράτειας», Β΄ 20) υπόψη ως αποδεικτικά για την απόδοση δαπανών διοδίων, τέτοιες δε δαπάνες δεν περιλαμβάνονται στο ποσό της ελεγχόμενης δαπάνης. Επομένως, ο σχετικός λόγος διαφωνίας προβάλλεται αβασίμως. Εξάλλου, σε περίπτωση αμφιβολίας της Επιτρόπου αναφορικά με το αν πράγματι παρακολούθησε η υπάλληλος την ανωτέρω ημερίδα, γεννάται ζήτημα το οποίο ανάγεται στο ουσιαστικό μέρος της δαπάνης και για το οποίο πρέπει να ακολουθηθεί η προβλεπόμενη στο άρθρο 28 παρ. 6 του Κώδικα Νόμων για το Ελεγκτικό Συνέδριο, κυρωθέντος με το άρθρο πρώτο του ν. 4129/2013 (Α΄ 52), διαδικασία.

Για την καταβολή των ανωτέρω δαπανών απαιτείται να έχει εκδοθεί, κατά κανόνα πριν από την αναχώρηση του μετακινούμενου, σχετική εντολή μετακίνησης από το αρμόδιο προς τούτο όργανο του Ο.Τ.Α. α΄ βαθμού. Η εντολή αυτή πρέπει να είναι γραπτή και ειδικώς αιτιολογημένη, δηλαδή θα πρέπει να αναφέρει επακριβώς την ημερομηνία μετακίνησης, τον αριθμό των ημερών εκτός έδρας, την αιτία μετακίνησης, τον τόπο και το μέσο μετακίνησης, καθώς και ότι η μετακίνηση εκτός έδρας γίνεται για την εκτέλεση υπηρεσίας που ανάγεται στα καθήκοντα των υπαλλήλων, όπως αυτά προσδιορίζονται στο πλαίσιο των ανατιθεμένων σ’ αυτούς αρμοδιοτήτων (βλ. Ε.Σ. Πράξ. Ι Τμ. 76/2012, 119/2011, 173/2006, 101/2004 κ.ά.).(...) Από το συνδυασμό των ανωτέρω διατάξεων (2356/1953,129/2534/20.1.2010)συνάγεται ότι υπηρεσιακό αυτοκίνητο Δήμου δεν επιτρέπεται να κινείται εκτός των ορίων της περιφέρειας, στην οποία ασκούνται οι αρμοδιότητες του οικείου δήμου και, ως εκ τούτου, δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί νομίμως, για τις εκτός έδρας μετακινήσεις των, με οποιαδήποτε ιδιότητα, μετακινούμενων με εντολή του Δήμου (πρβλ. ΕΣ Πρ. Ι Τμ. 171/2007, VII Tμ. 96/2010, 161/2006). Εάν παρά ταύτα υπηρεσιακό αυτοκίνητο Δήμου κινείται εκτός των ορίων της διοικητικής περιφέρειας αυτού κατά παράβαση των ως άνω διατάξεων, δεν είναι νόμιμη η καταβολή εξόδων που συνεπάγεται η χρήση του υπηρεσιακού αυτοκινήτου, στην οποία περιλαμβάνεται και η δαπάνη των διοδίων λόγω κίνησης μέσω του εθνικού οδικού δικτύου.

Οδοιπορικά έξοδα και ημερήσια εκτός έδρας αποζημίωση υπαλλήλου του Οργανισμού Εργατικής Εστίας για την μετάβασή της εκτός έδρας για εκτέλεση υπηρεσίας. Νόμιμη η σχετική δαπάνη, καθόσον, μετά την υποβολή της ορθής επανάληψης της οικείας εντολής μετακίνησης, συγκεκριμενοποιήθηκε τόσο ο τόπος μετάβασης όσο και η αιτία μετακίνησης της ανωτέρω υπαλλήλου (αρθ.3 παρ.3 ν.2685/99).

Από το συνδυασμό των προπαρατιθέμενων διατάξεων(2685/1999) συνάγεται ότι οι μετακινούμενοι εκτός έδρας δημόσιοι υπάλληλοι ή λειτουργοί για εκτέλεση υπηρεσίας με εντολή του Δημοσίου, των Ο.Τ.Α. και των λοιπών Ν.Π.Δ.Δ., δικαιούνται «έξοδα διανυκτέρευσης» προς κάλυψη της σχετικής δαπάνης καθώς και «ημερήσια αποζημίωση», για την κάλυψη των «εκτάκτων εξόδων», στα οποία αυτοί υποβάλλονται «λόγω της μετακίνησης και παραμονής τους εκτός έδρας» (άρθρο 9 παρ. 1). Η αποζημίωση αυτή για εκείνους που μετακινούνται και διανυκτερεύουν εκτός έδρας «με τις προϋποθέσεις του άρθρου 8» ανέρχεται σε 10.000 δραχμές, περιοριζόμενη στο 1/3 για την ημέρα της επιστροφής τους στην έδρα «μετά από διανυκτέρευση» κ.λπ.. Ορίζοντας περαιτέρω ο νόμος, στην παρ. 2 του άρθρου 9, ότι η «ημερήσια αποζημίωση» καταβάλλεται ολόκληρη «όταν οι μετακινούμενοι διανυκτερεύουν σύμφωνα με τις προϋποθέσεις του άρθρου 8», συνδέει την καταβολή της ημερήσιας αποζημίωσης με το πραγματικό γεγονός της διανυκτέρευσης εκτός έδρας, ήτοι με τη συνδρομή των οριζόμενων στην παράγραφο 2 του άρθρου 8 προϋποθέσεων (μετακίνηση σε απόσταση μεγαλύτερη των 120 χιλιομέτρων κ.λπ.), γεγονός που συνεπάγεται, κατ’ αρχήν, για το μετακινούμενο «έκτακτα έξοδα» διατροφής κ.λπ., στην αποκατάσταση των οποίων η αποζημίωση αυτή αποβλέπει και όχι με το πραγματικό γεγονός της παροχής ανταλλάγματος για τη διανυκτέρευση, το οποίο, όταν πράγματι καταβάλλεται, αποτελεί αυτοτελή δαπάνη που αποδίδεται επίσης στο μετακινούμενο, σύμφωνα με τη διάταξη της παρ. 3 του άρθρου 8 (σε συνδυασμό προς αυτές του άρθρ. 1 παρ. 2) του ν. 2685/1999 και όχι προϋπόθεση της διανυκτέρευσης κατά το ίδιο άρθρο. Συνεπώς, για την καταβολή της «ημερήσιας αποζημίωσης» στους μετακινούμενους εκτός έδρας, αρκεί διανυκτέρευση νόμιμη, δηλαδή με τις προϋποθέσεις του άρθρου 8 παρ. 2 του ν. 2685/1999, στον τόπο της μετακίνησης, χωρίς να απαιτείται και η καταβολή αντιτίμου για τη διανυκτέρευση αυτή και ανεξαρτήτως διανυκτέρευσης σε ξενοδοχείο, πανσιόν, ιδιόκτητο ή φιλικό σπίτι κ.λπ., αφού το γεγονός ότι ο μετακινούμενος δεν υποβάλλεται σε έξοδα διανυκτέρευσης δεν σημαίνει ότι δεν υποβάλλεται και στα «έκτακτα έξοδα» διαβίωσης εκτός της έδρας του, που αποτελεί το νόμιμο λόγο παροχής της ημερήσιας αποζημίωσης (βλ. Ελ. Συν. Ολομ. Πρακτικά της 29ης Γεν.Συν./ 14.11.2001). Επίσης, δεδομένου ότι η τυχόν παροχή διατροφής, η οποία προσφέρεται σε περίπτωση διανυκτέρευσης του υπαλλήλου σε ξενοδοχείο κ.λπ. και λόγω αυτής συνδέεται με τη διαμονή του υπαλλήλου σε αυτό, καθίσταται σαφές ότι όταν υπάλληλος επιλέξει να μη διανυκτερεύσει σε ξενοδοχείο κ.λπ., δεν έχει τη δυνατότητα να λαμβάνει πρωινό, γεύμα ή δείπνο στο ξενοδοχείο, αφού δεν διαμένει σε αυτό και άρα οι δαπάνες διατροφή του δεν καλύπτονται από το Δημόσιο. Κατά την έννοια δε του άρθρου 7 παρ. 4 του ίδιου νόμου οι υπάλληλοι που μετακινούνται εκτός έδρας με εντολή του Δημοσίου και των ν.π.δ.δ. για συμμετοχή σε συνέδρια, σεμινάρια κ.λπ., δικαιούνται δαπάνη χρήσης επιβατικού αυτοκινήτου δημόσιας χρήσης (ταξί), μόνο στην περίπτωση που δεν υπάρχει συγκοινωνιακή εξυπηρέτηση προς τον τόπο, όπου διεξάγεται το σεμινάριο.

ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΑ:Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά ανωτέρω, το Κλιμάκιο κρίνει ότι αβασίμως προβάλλεται από την Επίτροπο ότι ο ως άνω υπάλληλος δεν δικαιούται οδοιπορικών εξόδων και ημερήσιας αποζημίωσης για το λόγο ότι η μετακίνηση αυτού στην Αθήνα πραγματοποιήθηκε σε ημερομηνία προγενέστερη της οριζόμενης στην 871/8.4.2019 εντολή μετακίνησης. Τούτο δε διότι, σύμφωνα με όσα εκτέθηκαν, μόνη η αναχώρηση του ανωτέρω υπαλλήλου σε ημέρα διαφορετική από την αναφερόμενη στην σχετική εντολή δεν ασκούν επιρροή στη νομιμότητα των συγκεκριμένων δαπανών, δεδομένου ότι από τα επισυναπτόμενα στα ελεγχόμενα χρηματικά εντάλματα δικαιολογητικά αποδεικνύεται ότι η μετακίνησή του πραγματοποιήθηκε για την οριζόμενη στην προαναφερθείσα εντολή αιτία, ενώ ουδεμία πρόσθετη δαπάνη προκλήθηκε σε βάρος του δημόσιου ταμείου, καθόσον δεν αναγνωρίστηκαν πρόσθετα έξοδα μετακίνησης εκτός έδρας συναρτώμενα προς τις επιπλέον ημέρες παραμονής του υπαλλήλου στην Αθήνα.