Αριθμός Πρωτοκόλλου: ΑΕΠΠ/172/2019

Με την υπό κρίση Προδικαστική Προσφυγή της, η αιτούσα επιδιώκει να ακυρωθεί η υπό στοιχεία … Διακήρυξη με την προκηρύχθηκε από τον Σύνδεσμο Δήμων … ανοικτός ηλεκτρονικός δημόσιος διαγωνισμός, με αντικείμενο την παροχή υπηρεσιών αφής κανδηλίων και καθαρισμού/πλυσίματος τάφων στο …, για τρία (3) έτη και κριτήριο ανάθεσης την πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά, βάσει τιμής με εκτιμώμενη αξία 900.000,00 ευρώ μη συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ. 

Το Ζ' Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου, με την Πράξη 310/2025, εξέτασε τη νομιμότητα της τροποποίησης της σύμβασης παραχώρησης υπηρεσιών αφής κανδηλίων και πλυσίματος τάφων στο Νεκροταφείο Σχιστού, η οποία είχε αρχικά ελεγχθεί με την 191/2024 Πράξη του ίδιου Κλιμακίου. Η τροποποίηση αφορούσε τη μείωση του μηνιαίου οικονομικού ανταλλάγματος που κατέβαλε ο παραχωρησιούχος, κατόπιν αιτήματός του λόγω μικρότερου αριθμού εξυπηρετούμενων μνημάτων. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι ο φάκελος δεν ήταν πλήρης, καθώς έλειπαν κρίσιμα στοιχεία όπως τα τεύχη δημοπράτησης, η οικονομική προσφορά, και διευκρινίσεις για την αποδοχή του αιτήματος παρά την ανάληψη του λειτουργικού κινδύνου από τον ανάδοχο. Κατόπιν τούτων, ανέβαλε την οριστική κρίση και διέταξε τη συμπλήρωση του φακέλου με τα αναφερόμενα στην παρούσα πράξη έγγραφα και διευκρινίσεις.

Η απόφαση αφορά την απόρριψη προσφυγής ανάκλησης του Συνδέσμου Δήμων Κοιμητηρίου Σχιστού κατά της 396/2025 Πράξης του Ζ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Το Κλιμάκιο είχε κρίνει ως μη νόμιμη την τροποποίηση της σύμβασης παραχώρησης υπηρεσιών αφής κανδηλίων και καθαρισμού μνημάτων, η οποία προέβλεπε μείωση του μηνιαίου ανταλλάγματος που καταβάλλει ο παραχωρησιούχος στον Σύνδεσμο από 26.600,00 ευρώ σε 19.000,00 ευρώ. Το Δικαστήριο έκρινε ότι η εν λόγω μείωση κατά περίπου 30%, λίγους μήνες μετά την υπογραφή της σύμβασης, συνιστά ουσιώδη μη επιτρεπόμενη τροποποίηση, καθώς μεταβάλλει την οικονομική ισορροπία υπέρ του αναδόχου, αντίκειται στους όρους της διακήρυξης και της αρχικής σύμβασης, και επηρεάζει τον ανταγωνισμό, χωρίς να εμπίπτει στις εξαιρέσεις του άρθρου 51 του ν. 4413/2016.

Διεθνής αερολιμένας «Ελ. Βενιζέλος» - Έγκριση ανάθεσης υπεργολαβίας - Παροχή υπηρεσιών επίγειας εξυπηρέτησης καθαρισμού του εσωτερικού του αεροπλάνου.(..)Κατάσταση : Εκκρεμεί αποδοχή 
Α) Δεν είναι δυνατόν να χορηγηθεί ή διατηρηθεί άδεια σε φορέα ο οποίος χρησιμοποιεί σε καθεστώς υπεργολαβίας, άλλο εγκεκριμένο φορέα για την παροχή υπηρεσιών προς χρήστες, καθόσον δεν ρυθμίζεται στις διατάξεις του κοινοτικού και του εφαρμοστικού εθνικού δικαίου, καθεστώς υπεργολαβίας στην παροχή υπηρεσιών επίγειας εξυπηρέτησης και ειδικότερα στον εσωτερικό καθαρισμό του αεροσκάφους, ούτε συνάγεται από αυτές. Β) Ο εθνικός νομοθέτης δεν μπορεί να προβλέψει τη δυνατότητα δραστηριοποίησης επιχειρήσεων που θα παρέχουν τις επίγειες υπηρεσίες προς τους χρήστες δια της υπεργολαβίας και όχι με δικά τους μέσα και εξοπλισμό, διότι κατ’ αυτό τον τρόπο διευρύνει τις κατηγορίες επιχειρήσεων που προβλέπει η Οδηγία 96/67 και πράττοντας αυτό εισάγει διατάξεις αντικείμενες προς το γράμμα της Οδηγίας. Γ) Εν όψει της υφιστάμενης εξουσιοδότησης εκ του άρθρου 24 του ν. 3913/2011, δεν μπορεί να γίνει τροποποίηση του ισχύοντος Β.Κ.Ε.Ε. ώστε να προβλεφθεί η δυνατότητα υπεργολαβίας στην παροχή υπηρεσιών επίγειας εξυπηρέτησης όσον αφορά τον εσωτερικό καθαρισμό του αεροπλάνου, χωρίς να προηγηθεί η θέσπιση διάταξης νόμου, οποία θα δίδει ειδική προς τούτο εξουσιοδότηση και θα θέτει και το πλαίσιο της ρύθμισης. (ομοφ.)

Τύχη των βαρών που έχουν εγγραφεί επί του μεταλλουργικού εργοστασίου και των λοιπών εγκαταστάσεων που βρίσκονται εντός των ορίων του δημοσίου μεταλλείου της Λάρυμνας, μετά τη λήξη της από 3-3-1976 μισθωτικής σύμβασης και την περιέλευση των ανωτέρω ακινήτων στην κυριότητα του Ελληνικού Δημοσίου. Δυνατότητα του Ελληνικού Δημοσίου για τη διενέργεια ανοιχτού πλειοδοτικού διαγωνισμού για την εκμίσθωση των μεταλλευτικών του δικαιωμάτων.(..)Κατάσταση : Αποδεκτή 
Μετά την 30-6-2012, ημερομηνία κατά την οποία περιήλθαν στην κυριότητα του Ελληνικού Δημοσίου το μεταλλουργικό εργοστάσιο και οι λοιπές εγκαταστάσεις που βρίσκονται εντός των ορίων των παραχωρήσεων του δημοσίου μεταλλείου της Λάρυμνας, το δικαίωμα κυριότητας της, μέχρι το χρονικό αυτό σημείο, μισθώτριας εταιρείας καταργήθηκε και τα υφιστάμενα κατά την ημερομηνία αυτή βάρη επί των ανωτέρω ακινήτων αποσβέσθηκαν, όσα δε εγγράφηκαν μεταγενέστερα έχουν εγγραφεί ακύρως, λόγω έλλειψης της προϋπόθεσης της κτήσης κυριότητας κατά το χρόνο εγγραφής τους, από την οφειλέτιδα εταιρεία. Το Ελληνικό Δημόσιο υπό την ιδιότητά του ως κυρίου των εν λόγω ακινήτων νομιμοποιείται να ζητήσει την εξάλειψη των βαρών που έχουν εγγραφεί επ’ αυτών, η οποία θα γίνει είτε με τη συναίνεση των ενυπόθηκων δανειστών και, σε περίπτωση που αυτοί αρνηθούν, με δικαστική απόφαση που θα εκδοθεί από τα αρμόδια δικαστήρια μετά από αίτημα του έχοντος προς τούτο έννομο συμφέρον Ελληνικού Δημοσίου. Ανεξαρτήτως, όμως, από τις ενέργειες στις οποίες θα προβεί για την εξάλειψη των βαρών που έχουν εγγραφεί επί των προαναφερθέντων ακινήτων, το Ελληνικό Δημόσιο δύναται να χωρήσει νομίμως στην προβλεφθείσα ρητά, στην παράγραφο 7 του άρθρου 55 του ν. 4223/2013, διαδικασία ανοιχτού πλειοδοτικού διαγωνισμού για την εκμίσθωση των μεταλλευτικών του δικαιωμάτων στο ίδιο ως άνω δημόσιο μεταλλείο (ομόφ.).

Ο προσφεύγων, μετά τη ματαίωση του διαγωνισμού από τον αναθέτοντα φορέα για την ανάθεση υπηρεσιών καθαρισμού διοικητηρίου, αποδυτηρίων προσωπικού και χώρων συνεργείων κλάδου ορυχείου με προϋπολογιζόμενη δαπάνη 145.104,17€ (χωρίς ΦΠΑ), ζητεί την ακύρωση της απόφασης ματαίωσης. Επιχειρηματολογεί ότι η ματαίωση επικαλείται λόγους (τροποποίηση κατώτατου ημερομισθίου) που δεν προβλέπονται ρητά στους ειδικούς όρους 10.5 και 10.6.1ε της διακήρυξης, ενώ υποστηρίζει ότι θα μπορούσε να γίνει μεταγενέστερη τροποποίηση της σύμβασης για κάλυψη του αυξημένου εργατικού κόστους.

Με την προδικαστική προσφυγή, η προσφεύγουσα εταιρεία ζητεί την ακύρωση της απόφασης με αριθμό 4367/2018, με την οποία έγινε δεκτή η ανάδειξη της παρεμβαίνουσας εταιρείας ως προσωρινού αναδόχου στο Τμήμα 2 του διαγωνισμού. Το αντικείμενο της σύμβασης αφορά την παροχή υπηρεσιών καθαρισμού των χώρων του κεντρικού κτιρίου του φορέα και του δεύτερου κτιρίου, με συνολική επιφανεία 1.671,38 τ.μ. Η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι η παρεμβαίνουσα εταιρεία δεν καλύπτει το κόστος των δημοσιεύσεων που αναλογούν στη σύμβαση, το οποίο υπολογίζεται σε 1.984 ευρώ με ΦΠΑ για 36 μήνες, και ότι αυτό θα έπρεπε να συμπεριλαμβάνεται στο διοικητικό κόστος της προσφοράς.

Παροχή υπηρεσιών πλυσίματος και στεγνού καθαρισμού στο χώρο του Νοσοκομείου(...)Κατά τον βασίμως προβαλλόμενο από τον Επίτροπο λόγο διαφωνίας, μη νομίμως ανατέθηκαν οι επίμαχες υπηρεσίες πλυσίματος και στεγνού καθαρίσματος του ιματισμού του Νοσοκομείου με τη διαδικασία της απευθείας ανάθεσης στη φερόμενη ως δικαιούχο των χρηματικών ενταλμάτων εταιρεία, το μεν διότι η αξία των λόγω υπηρεσιών υπερέβαινε για το οικονομικό έτος 2018, μέχρι την υπογραφή των 27/29.6.2018 και 30/31.7.2018 ελεγχόμενων συμβάσεων, το όριο των 20.000 ευρώ (χωρίς Φ.Π.Α.), μέχρι του οποίου επιτρέπεται η, άνευ ειδικών λόγων, προσφυγή στην εξαιρετική διαδικασία της απευθείας ανάθεσης, το δε διότι από τα στοιχεία του φακέλου δεν προκύπτει- ούτε αποδεικνύεται από το Νοσοκομείο- η συνδρομή απρόβλεπτων περιστάσεων, συναρτώμενων με έκτακτα γεγονότα μη οφειλόμενα σε υπαιτιότητα των αρμοδίων οργάνων του Νοσοκομείου, τα οποία κατέστησαν αδύνατη τη διενέργεια και την ολοκλήρωση νόμιμης διαγωνιστικής διαδικασίας για την κάλυψη των σχετικών πάγιων και διαρκών αναγκών του για υπηρεσίες πλύσης του ιματισμού του. Αντιθέτως, προκύπτει ότι το Νοσοκομείο, μολονότι απεντάχθηκε από τον ενιαίο διαγωνισμό που θα διενεργούσε στο Νοσοκομείο Παίδων "...." και με την 27/11.10.2016 (θέμα 47) απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου του ενέκρινε τη διενέργεια δημόσιου διαγωνισμού για την παροχή των επίμαχων υπηρεσιών πλυσίματος του ιματισμού του, προϋπολογιζόμενης δαπάνης 130.626 ευρώ, στο πλαίσιο εφαρμογής του Π.Π.Υ.Φ.Υ. 2014 (βλ. το προοίμιο των προαναφερόμενων αποφάσεων περί απευθείας ανάθεσης του Δ.Σ. του Νοσοκομείου), έκτοτε και μέχρι τον χρόνο λήψης των ως άνω αποφάσεων σε ουδεμία άλλη ενέργεια προέβη -ούτε το Νοσοκομείο επικαλείται το αντίθετο- για την έγκαιρη προκήρυξη ανοικτού διαγωνισμού προς κάλυψη των αναγκών του, ενώ και κατά τα επίμαχα χρονικά διαστήματα των αναθέσεων (Ιούνιο και Ιούλιο του έτους 2018), όπως προκύπτει από το περιεχόμενο των οικείων αποφάσεων του Δ.Σ., εξέταζε ακόμη "το ενδεχόμενο να σταματήσει το Νοσοκομείο να πλένει και να σιδερώνει τον ιματισμό του με ίδια μέσα και να προχωρήσει στη διενέργεια διαγωνισμού προκειμένου να ανατεθεί το σύνολό του καθαρισμού και σιδερώματος σε ιδιωτική εταιρεία". Εξάλλου, όπως προκύπτει από προαναφερθέν έγγραφο επανυποβολής (391/10.1.2019), η διεξαγωγή του σχετικού διαγωνισμού "βρίσκεται στις άμεσες προτεραιότητες του Τμήματος Προμηθειών" του Νοσοκομείου όντας, ως εκ τούτου, άδηλο μέχρι και την ημέρα σύνταξης του παραπάνω εγγράφου το πότε θα προκηρυχθεί. Εξάλλου, τα επικαλούμενα λειτουργικά προβλήματα που αντιμετώπισε το Νοσοκομείο κατά το έτος 2018 στο πληροφοριακό σύστημα αυτού που το εμπόδισαν να προκηρύξει διαγωνισμό, ανεξαρτήτως της αοριστίας τους, δεν δύνανται να αιτιολογήσουν τη μη έγκαιρη διενέργεια διαγωνιστικής διαδικασίας για τη νόμιμη ανάθεση των επίμαχων υπηρεσιών, πολλώ μάλλον, λαμβάνοντας υπόψη την ανυπαρξία ενεργειών εκ μέρους των οργάνων του Νοσοκομείου προς αυτήν την κατεύθυνση και κατά το προηγούμενο χρονικό διάστημα (Οκτώβριος 2016 και το έτος 2017), παρόλο που, κατά τα διαλαμβανόμενα στο ανωτέρω έγγραφο επανυποβολής, οι επίμαχες υπηρεσίες είναι ιδιαίτερα σημαντικές τόσο για τους ασθενείς όσο και για τους εργαζόμενους. Τέλος, δεν συνιστά επείγουσα ανάγκη, οφειλόμενη σε απρόβλεπτες περιστάσεις, μη αναγόμενη σε υπαιτιότητα του Νοσοκομείου, η οποία κατέστησε ανέφικτη την έγκαιρη διενέργεια  διαγωνισμού, η επικαλούμενη από το Νοσοκομείο ανάγκη αδιάλειπτης παροχής των επίμαχων υπηρεσιών για την εύρυθμη λειτουργία του (πρβλ. Ελ.Συν. Πράξεις ΚΠΕΔ IV Τμ. 139/2017, 32, 19/2016, 255, 161, 105, 12/2015, 137, 37/2014).Οι επίμαχες δαπάνες δεν δύνανται να θεωρηθούν νόμιμες, κατ’ εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 37 του ν. 4238/2014, όπως το άρθρο αυτό αντικαταστάθηκε με το άρθρο έκτο παρ. 2 β΄ του ν. 4432/2016, καθόσον αυτές δεν εμπίπτουν στο ρυθμιστικό πεδίο εφαρμογής της συγκεκριμένης διάταξης, σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στη σκέψη IΙΙ της παρούσας. Ειδικότερα, ενόψει του γεγονότος ότι το ίδιο το Νοσοκομείο είχε απενταχθεί από τον ενιαίο διαγωνισμό και ορίστηκε ως φορέας διεξαγωγής του διαγωνισμού για τις δικές του ανάγκες στο πλαίσιο του Π.Π.Υ.Φ.Υ. 2014, δεν συντρέχει περίπτωση καθυστερήσεων στην ολοκλήρωση των διαδικασιών κεντρικού προγραμματισμού των υπηρεσιών της Ε.Π.Υ., λόγω των οποίων δεν μπόρεσε να δρομολογηθεί εγκαίρως η σχετική διαγωνιστική διαδικασία, ούτε τίθεται εν προκειμένω ζήτημα καθυστερήσεων κατά την εξέλιξη της διαγωνιστικής διαδικασίας που όφειλε να διενεργήσει το Νοσοκομείο, λόγω της άσκησης ενδίκων μέσων εκ μέρους των διαγωνιζομένων. Κατόπιν αυτών, παρέλκει ως αλυσιτελής η εξέταση της συνδρομής της δεύτερης προϋπόθεσης της επικαλούμενης νομιμοποιητικής διάταξης, που αφορά στην τιμή παροχής των επίμαχων υπηρεσιών (βλ. πράξη ΙV Tμ. 42/2017).

Κατασκευή δικτύων αποχέτευσης ακαθάρτων και εγκαταστάσεων καθαρισμού λυμάτων:...ζητείται παραδεκτώς η ανάκληση της 394/2013 πράξης του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου..Με τα δεδομένα αυτά, το Τμήμα κρίνει καταρχήν ότι το Κλιμάκιο παραδεκτώς υπεισήλθε στην εξέταση του ζητήματος της διασφάλισης του χώρου εκτέλεσης του ελεγχόμενου έργου, παρά τα περί του αντιθέτου προβαλλόμενα από την αιτούσα, δεδομένου ότι το εν λόγω ζήτημα δεν αποτέλεσε αντικείμενο οριστικής ή μη κρίσης στην 193/2011 πράξη του Ε΄ Κλιμακίου, με την οποία έγινε δεκτό ότι δεν κωλύεται η υπογραφή της προηγηθείσας προγραμματικής σύμβασης μεταξύ του Δήμου … και της Περιφέρειας ... Και τούτο, διότι αφενός το Ε΄ Κλιμάκιο στην τελευταία ως άνω πράξη του δεν διέλαβε σχετική κρίση σχετικά με τη νομιμότητα ή μη της εκτέλεσης του έργου στο ως άνω μισθωμένο ακίνητο και αφετέρου δεν μπορεί να συναχθεί σχετική σιωπηρή θετική κρίση του Κλιμακίου, δεδομένου ότι το αντικείμενο της ελεγχθείσας προγραμματικής σύμβασης, τις προϋποθέσεις σύναψης της οποίας ερεύνησε το Κλιμάκιο, συνίστατο στη μεταβίβαση της αρμοδιότητας υλοποίησης του έργου στην αιτούσα Περιφέρεια, ενώ ο τρόπος και ο χώρος εκτέλεσης του έργου αποτελεί κυρίως αντικείμενο του ήδη διενεργουμένου ελέγχου νομιμότητας της υπό κρίση σύμβασης. Περαιτέρω, ενόψει όσων έγιναν ανωτέρω ερμηνευτικώς δεκτά (βλ. σκ. IV), το Τμήμα, λαμβάνοντας, επιπλέον, υπόψη ότι α) το προς κατασκευή έργο έχει εκτιμώμενο χρόνο λειτουργίας 20 έως 40 έτη, β) η μεταξύ του Δήμου … και του ανωτέρω ιδρύματος συναφθείσα σύμβαση μίσθωσης του ακινήτου, στο οποίο θα εκτελεσθεί το έργο, θα διαρκέσει έως την 31.3.2051, ενώ, αν κατά τη λήξη αυτής το ίδρυμα αποφασίσει την εκ νέου εκμίσθωση του μίσθιου, ο Δήμος θα έχει δικαίωμα προτίμησης επί ίσων προσφορών, γ) οι διέπουσες την ως άνω σύμβαση διατάξεις και ιδίως η διάταξη του άρθρου 281 του Αστικού Κώδικα παρέχουν επαρκή εξασφάλιση ότι το δικαίωμα καταγγελίας της σύμβασης δεν θα ασκηθεί καταχρηστικά εκ μέρους του εκμισθωτή, ενόψει και της ζωτικής για το κοινωνικό σύνολο σημασίας των αναγκών, τις οποίες προορίζεται να καλύψει το προς εκτέλεση έργο, κρίνει ότι στην υπό κρίση περίπτωση με την ως άνω συναφθείσα σύμβαση μίσθωσης διασφαλίζεται η ομαλή κατασκευή και λειτουργία του έργου, κατά τα βασίμως με τις υπό κρίση αίτηση και παρεμβάσεις προβαλλόμενα.(..). Συνακόλουθα, σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στις προηγούμενες σκέψεις, πρέπει να γίνουν δεκτές η υπό κρίση αίτηση και οι υπέρ αυτής ασκηθείσες παρεμβάσεις και να ανακληθεί η προσβαλλόμενη πράξη του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου, το δε οικείο σχέδιο σύμβασης μπορεί να υπογραφεί, εφόσον η αναγραφόμενη στο σχέδιο (σελ. 2, παρ. 1) σειρά ισχύος των τευχών διορθωθεί με βάση τις αντίστοιχες ρυθμίσεις του άρθρου 5.2 της οικείας διακήρυξης.

ΕΡΓΟ:..ζητείται η ανάκληση της 609/2018 Πράξης του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου..Με την κρινόμενη αίτηση, το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, ζητεί την ανάκληση της προσβαλλόμενης Πράξης, υποστηρίζοντας ότι η ανάγκη αλλαγής του σχεδιασμού της κλίμακος οφείλεται στις ίδιες περιστάσεις, που κρίθηκαν απρόβλεπτες από το Κλιμάκιο, και ειδικότερα σε νεώτερες κατολισθήσεις που προκλήθηκαν στην περιοχή εκτέλεσης του έργου, συνεπεία των έντονων βροχοπτώσεων που έπληξαν την περιοχή, μετά την έναρξη της αρχικής εργολαβίας. Ως αποτέλεσμα των κατολισθήσεων αυτών, η αρχική όδευση της κλίμακος καλύφθηκε πλήρως από τα σαθρά υλικά, αφήνοντας ως μοναδικό υγιές πρανές, κατάλληλο για τη στήριξη της νέας κλίμακος, την παρακείμενη της κατολίσθησης απόκρημνη βραχώδη περιοχή. Λόγω δε των εξαιρετικά απότομων κλίσεων του εν λόγω βραχώδους πρανούς, μοναδική ενδεδειγμένη τεχνική λύση αποτελεί η κατασκευή μεταλλικής κλίμακος με δάπεδα κάθετα στην επιφάνεια του βράχου, στον οποίο και θα στηρίζεται. Επιπλέον, εφόσον η κλίμακα θα διέρχεται συνεχώς πλησίον του σχεδόν κατακόρυφου πρανούς με συνέπεια να δημιουργείται κίνδυνος για τους χρήστες από τυχόν πτώσεις λίθων, κατέστη αναγκαία η επένδυση του βραχώδους πρανούς με μεταλλικό πλέγμα , για προφανείς λόγους ασφαλείας. Πράγματι, από την εκτίμηση των στοιχείων του φακέλου καθώς και του προσκομιζόμενου φωτογραφικού υλικού, προκύπτει ότι, μετά την έναρξη κατασκευής του έργου, το σημείο όδευσης της υπό ανακατασκευή κλίμακος καλύφθηκε πλήρως από σαθρά υλικά νεώτερης κατολίσθησης, συνεπεία των αποδεδειγμένων (και ήδη εκτιμηθέντων ως απρόβλεπτων από το Κλιμάκιο) έντονων βροχοπτώσεων και μετασεισμών, καταστρέφοντας την εδαφική ζώνη αλλά και τα υπολείμματα της αρχικής όδευσης και καθιστώντας ανέφικτη την υλοποίηση του αρχικού σχεδιασμού. Οι περιστάσεις αυτές, δεν μπορούσαν να προβλεφθούν εκ των προτέρων, ακόμη και με μέτρα άκρας επιμέλειας, και δεν οφείλονται σε πλημμέλειες ή παραλείψεις της αρχικής μελέτης. Εξάλλου, οι ανάγκες του νέου σχεδιασμού, ο οποίος αναπτύσσεται πλέον, κατά μεγάλο μέρος, πλησίον του απόκρημνου βραχώδους πρανούς, υπαγορεύουν, για την ασφάλεια των χρηστών, την επένδυση του εν λόγω πρανούς με μεταλλικό πλέγμα, δαπάνη που επίσης δεν ήταν δυνατόν, ως εκ του διαφορετικού σχεδιασμού, να προβλεφθεί από την αρχική μελέτη. Κατόπιν των ανωτέρω, το Τμήμα κρίνει ότι το σύνολο των ανωτέρω εργασιών κατέστησαν αναγκαίες λόγω απρόβλεπτων περιστάσεων και, εφόσον είναι απόλυτα αναγκαίες για την ολοκλήρωση της αρχικής σύμβασης, νομίμως περιλαμβάνονται στην ελεγχόμενη συμπληρωματική.Κατόπιν των ανωτέρω, η κρινόμενη αίτηση ανάκλησης πρέπει να γίνει δεκτή και να ανακληθεί η προσβαλλόμενη Πράξη, κατά το μέρος που κρίθηκε ότι κωλύεται η υπογραφή του ελεγχόμενου σχεδίου συμπληρωματικής σύμβασης.Ανακαλεί την 609/2018 Πράξη του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου, κατά το μέρος που έκρινε ότι οι αναφερόμενες στο σκεπτικό εργασίες δεν επιτρέπεται να ανατεθούν με συμπληρωματική σύμβαση.