Α.1068/2026

Μετάθεση προθεσμιών διορθώσεων για την Ενιαία Αίτηση Ενίσχυσης (ΕΑΕ) 2024 και 2025 και υποβολής φωτογραφιών με γεωσήμανση για ΕΑΕ 2025.

Ενισχύσεις κοινοτικές στην παραγωγή βάμβακος. Νόμιμη κατοχή αγροτεμαχίων. Δηλωθέντα αγροτεμάχια, των οποίων η κυριότητα αναγνωρίστηκε τελεσίδικα υπέρ των αντιδίκων των αιτούντων την ενίσχυση.(..)Κατάσταση :  Αποδεκτή 
(Τριμελούς Επιτροπής) Μετά τη γνωστοποίηση στην αρμόδια για την παραλαβή των δηλώσεων καλλιέργειας των σπαρμένων με βαμβάκι εκτάσεων υπηρεσία, της αμετάκλητης δικαστικής απόφασης και του παραχωρητηρίου, βάσει των οποίων αναγνωρίζονται κύριοι των προς ενίσχυση αγροτεμαχίων πρόσωπα διάφορα αυτών που υπέβαλαν τη δήλωση καλλιέργειας, οι αιτούντες θεωρούνται μη νόμιμοι κάτοχοι των δηλωθέντων αγροτεμαχίων, και επιβάλλεται να γίνει σχετική μεταβολή των στοιχείων του αρχείου δηλώσεων ΟΣΔΕ, να παύσει για το μέλλον η καταβολή σ αυτούς ενίσχυσης για τα αγροτεμάχια αυτά, και να εφαρμοσθεί η διαδικασία του άρθρου 28 του Ν 2520/97 σχετικά με τη διαπίστωση παράνομης ή αχρεώστητης καταβολής.

Η προσφεύγουσα ένωση ασκεί προδικαστική προσφυγή κατά της αναθέτουσας αρχής, ισχυριζόμενη ότι αυτή παρέλειψε να ολοκληρώσει ταυτόχρονα και ως προς όλους τους διαγωνιζόμενους το στάδιο αξιολόγησης των δικαιολογητικών που αφορούν την εξακρίβωση των δηλώσεων στα υποβληθέντα Ευρωπαϊκά Ενιαία Έγγραφα Σύμβασης (ΕΕΕΣ), ιδίως ως προς τη μη σύναψη συμφωνιών για στρέβλωση του ανταγωνισμού. Το αντικείμενο της σύμβασης αφορά υπηρεσίες που συνδέονται με τη διαχείριση στερεών αποβλήτων, με συνολικό προϋπολογισμό 4.995.000 ευρώ (συμπ. ΦΠΑ). Η προσφυγή επικεντρώνεται στην παράλειψη της ολοκλήρωσης του σταδίου ποιοτικής επιλογής πριν την προώθηση της διαδικασίας σε επόμενα στάδια, παραβιάζοντας τις αρχές της ίσης μεταχείρισης και διαφάνειας.

Σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στις προηγούμενες σκέψεις, ο λόγος διαφωνίας, κατά τον οποίο δεν προκύπτει η χρηματοδότηση των επίμαχων δαπανών είναι αβάσιμος, καθόσον από τα ελεγχόμενα χρηματικά εντάλματα προκύπτει ότι κατά το χρόνο έκδοσής τους επιβαρύνθηκε ο Κ.Α.Ε. 40.7413.0002 του δημοτικού προϋπολογισμού (με τίτλο «Έκτακτα Ειδικευμένα»), ενώ και από τις 201 και 367/2011 αποφάσεις του Δημοτικού Συμβουλίου ..... προκύπτει ότι στον ανωτέρω Κ.Α.Ε. κατανεμήθηκε πίστωση ποσού 215.000 ευρώ από επιχορηγήσεις του ν.3756/2009 (άρθρο 27) για την πληρωμή της επίμαχης συμπληρωματικής μελέτης. Ομοίως, αβασίμως προβάλλεται ότι δεν έχει συντελεστεί νόμιμα η παράδοση της μελέτης, αφού, πέραν της αοριστίας του σχετικού λόγου, με την 1578/29.3.2011 βεβαίωση της Διεύθυνσης Τεχνικών Υπηρεσιών του Δήμου ..... (η νομιμότητα της οποίας δεν πλήττεται με συγκεκριμένο και ορισμένο λόγο διαφωνίας) πιστοποιείται η εμπρόθεσμη υποβολή της μελέτης «ενημέρωσης των κτηματογραφικών διαγραμμάτων της περιοχής στην οποία εκπονείται η πολεοδομική μελέτη αναθεώρησης του σχεδίου πόλης της συνοικίας Η/ της .....». Όμως ο προβαλλόμενος από τη διαφωνούσα Επίτροπο λόγος, σύμφωνα με τον οποίο για την κατάρτιση της δεύτερης συμπληρωματικής σύμβασης δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου 29 του ν. 3316/2005, είναι, κατά την κρίση του Τμήματος βάσιμος, αφού δεν αιτιολογείται ότι η κατάρτιση αυτής οφείλεται σε περιστάσεις, που δεν μπορούσαν να προβλεφθούν κατά τη σύναψη της αρχικής σύμβασης. Ειδικότερα τα ιδιοκτησιακά δικαιώματα, που προέκυψαν κατά τις διαδικασίες δηλώσεων ιδιοκτησίας και δημοσιότητας των πολεοδομικών ρυθμίσεων, ένεκα των οποίων, κατά τους ισχυρισμούς του Δήμου, επήλθε αύξηση της επιφάνειας σύνταξης κτηματογραφικού διαγράμματος και κτηματολογικών πινάκων και συνεπώς ανάγκη ενημέρωσης του υπάρχοντος κτηματογραφικού υποβάθρου, δεν αποτελούν απρόβλεπτες περιστάσεις, καθόσον στα άρθρα 3.1., 5.3, 5.7. και 5.8. της από 5.1.2001 αρχικής σύμβασης ρητώς προβλέφθηκε η συλλογή συμπληρωματικών, διορθωτικών καθώς και νέων δηλώσεων ιδιοκτησίας, προκειμένου να εκτελεσθεί η αναγόμενη στις αρχικές συμβατικές υποχρεώσεις των μελετητών εργασία της ενημέρωσης του υπάρχοντος κτηματογραφικού υποβάθρου. Άλλωστε, δεδομένου ότι στον μεν 2ο Συγκριτικό Πίνακα ορισμένες πολεοδομικές εργασίες υπολογίσθηκαν σε επιφάνεια 1712 στρεμμάτων, στη δε αιτιολογική έκθεση που τον συνοδεύει αναφέρεται η ανάγκη αναθεώρησης τμήματος της συνοικίας Η της πόλεως της Χαλκίδας, μεγαλύτερου από αυτό που είχε αρχικά εκτιμηθεί, ήδη από το έτος 2006 ήταν γνωστή η αύξηση της επιφάνειας σύνταξης κτηματογραφικού διαγράμματος και κτηματολογικών πινάκων, η οποία προκάλεσε και τη σύναψη της επίμαχης συμπληρωματικής σύμβασης. Ενόψει δε του χρονικού διαστήματος, που μεσολάβησε από τη σύνταξη του 2ου Σ.Π. (17.1.2006) έως την υπογραφή της 2ης συμπληρωματικής σύμβασης (τέσσερα και πλέον έτη) δεν δύναται να στοιχειοθετηθεί η έννοια των απρόβλεπτων περιστάσεων, οι οποίες δικαιολογούν τη σύναψη συμπληρωματικής σύμβασης.Κατά συνέπεια, η εντελλόμενη με τα επίμαχα χρηματικά εντάλματα πληρωμής δαπάνη είναι μη νόμιμη.

ΠΡΟΜΗΘΕΙΕΣ:Αίτηση ανάκλησης  της 135/2016 πράξης του ΣΤ΄ Κλιμακίου(..)Με τα δεδομένα αυτά το Τμήμα κρίνει ότι το υπηρετούν προσωπικό του Δήμου, στα καθήκοντα του οποίου ανάγονται οι ανατεθείσες, στο πλαίσιο της επίμαχης προμήθειας, συμπληρωματικές εργασίες συντήρησης του υφιστάμενου πρασίνου και των κοινοχρήστων χώρων αυτού, είναι ανεπαρκές για την εκτέλεση αυτών στην έκταση που είναι αναγκαία, ώστε να καλυφθεί το σύνολο των χώρων πρασίνου του Δήμου, ενόψει μάλιστα των αυξημένων αναγκών αυτού ιδίως λόγω της εκτέλεσης του έργου κατασκευής του νέου Κοιμητηρίου, έκτασης 42 στρεμμάτων, στο οποίο θα λάβουν χώρα εκτεταμένες εργασίες φύτευσης δέντρων, φυτών και εν γένει πρασίνου, καθώς και των ήδη εκτελούμενων εργασιών ανάπλασης των τεσσάρων παραλιών της ..., στις οποίες (εργασίες) συμπεριλαμβάνεται και η φύτευση δέντρων, θάμνων και γκαζόν, καθόσον υπηρετούν 28 μόνον υπάλληλοι έναντι των 41 συνολικά προβλεπόμενων θέσεων (μόνιμων, προσωρινών ή ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου) όλων των κλάδων (..)Με τα δεδομένα αυτά το Τμήμα κρίνει ότι ο σχετικός λόγος ανάκλησης είναι αβάσιμος, διότι, όπως ορθώς έκρινε το Κλιμάκιο, η αναθέτουσα αρχή υπερέβη τα άκρα όρια της διακριτικής της ευχέρειας ως προς τη θέσπιση όρων στους διαγωνισμούς, δοθέντος ότι η σχετική απαίτηση της διακήρυξης παρίσταται υπέρμετρα περιοριστική του δικαιώματος πρόσβασης στο διαγωνισμό ενόψει του ύψους της προϋπολογιζόμενης δαπάνης, η οποία παρίσταται ασυνήθιστα μεγάλη για την προμήθεια των συγκεκριμένων ειδών, της ποσότητας αυτών, της ποικιλομορφίας των απαιτουμένων φυτών και δέντρων, της ευπαθούς φύσης τους και της δυσκολίας συντήρησής τους. Ούτε εξάλλου η απαίτηση αυτή της διακήρυξης δικαιολογείται λόγω της πρόβλεψης περί παράδοσης του 70% των ζητουμένων ειδών εντός 2 μηνών από την υπογραφή της σύμβασης, προκειμένου να μην καθυστερήσει η άμεση αποπεράτωση των προαναφερθέντων υπό εκτέλεση έργων του Δήμου, αφού τούτο δύνατο να εξασφαλισθεί με ηπιότερους όρους, όπως ο ήδη προβλεπόμενος στη διακήρυξη περί υποχρέωσης υποβολής υπεύθυνης δήλωσης, σύμφωνα με την οποία ο υποψήφιος ανάδοχος αποδέχεται ότι η φύτευση του 70% των προς προμήθεια ειδών θα πραγματοποιηθεί εντός 2 μηνών κατόπιν σχετικής γραπτής εντολής που θα δοθεί από την αρμόδια υπηρεσία, ενώ εξάλλου κατά το άρθρο 13ο της διακήρυξης για κάθε μέρα υπαίτιας από μέρους του αναδόχου μη εκπλήρωσης των συμβατικών του υποχρεώσεων θα του επιβάλεται ποινική ρήτρα 1.000,00 ευρώ(…)Με τα δεδομένα αυτά το Τμήμα κρίνει ότι ο σχετικός λόγος ανάκλησης πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος, διότι, όπως ορθώς έκρινε το Κλιμάκιο, η απαίτηση της διακήρυξης οι προσφέροντες να έχουν εκτελέσει δύο τουλάχιστον παρόμοιες συμβάσεις την τελευταία τριετία προϋπολογισθείσας δαπάνης ίσης ή μεγαλύτερης του 50% της προϋπολογισθείσας δαπάνης της ελεγχόμενης προμήθειας, δηλαδή ποσοστού ιδιαιτέρως υψηλού, ενόψει τόσο του γεγονότος ότι πρόκειται για προμήθεια και συναφείς εργασίες με απλό αντικείμενο, όπως είναι τα διακοσμητικά φυτά, οι θάμνοι και τα δέντρα, που χρησιμοποιούνται σε δημόσιους χώρους, όσο και της παρούσας δημοσιονομικής συγκυρίας, αν και, κατ’ αρχήν, πρόσφορη και κατάλληλη για την απόδειξη της εμπειρίας και της χρηματοοικονομικής δυνατότητας των υποψηφίων, ωστόσο, αποβαίνει υπέρμετρα περιοριστική του δικαιώματος πρόσβασης στο διαγωνισμό(..)Με τα δεδομένα αυτά το Τμήμα κρίνει κατά πλειοψηφία ότι ο σχετικός όρος, όπως ορθώς έκρινε το Κλιμάκιο, περιορίζει αδικαιολόγητα τον κύκλο των υποψηφίων προμηθευτών αποκλείοντας άνευ ετέρου τους προμηθευτές, οι οποίοι διαθέτουν φυτά εγκλιματισμένα σε ισοδύναμες με την Ελλάδα κλιματολογικές συνθήκες, χωρίς όμως κατά τον τρόπο τούτο να διασφαλίζεται εν τέλει η βιωσιμότητα των εν λόγω φυτών, δοθέντος ότι ακόμη και εντός της χώρας μας οι κλιματολογικές συνθήκες διαφέρουν ανά περιοχή, όπως άλλωστε παραδέχεται και ο αιτών στην υπό κρίση αίτησή του. Εξάλλου, σε κάθε περίπτωση η απόδειξη κατοχής εύρωστων και υγιών φυτών και επομένως ορθής και αποτελεσματικής εκπλήρωσης της προμήθειας εξασφαλίζετο με λοιπούς όρους της διακήρυξης, ιδίως δε με την υποχρέωση ύπαρξης πιστοποιητικού διασφάλισης ποιότητας (ΙSO) για την παραγωγή και εμπορία φυτικού υλικού του φυτωρίου παραγωγής των φυτών, καθώς και με την προβλεφθείσα υποχρέωση του αναδόχου να αντικαταστήσει τα μη υγιή φυτά σε περίπτωση εμφάνισης ασθένειας μη δυνάμενης να καταπολεμηθεί.

Με δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στη δεύτερη σκέψη της παρούσας, το Τμήμα κρίνει ότι η προσφυγή στην ως άνω εξαιρετική διαδικασία ανάθεσης συμπληρωματικών μελετών δεν αιτιολογείται ως προς το προαπαιτούμενο της συνδρομής απρόβλεπτων περιστάσεων εκ μέρους του αρμοδίου για την έκδοση της σχετικής απόφασης Διευθυντή Συγκοινωνιακών Έργων της Γενικής Γραμματείας Δημοσίων Έργων, απορριπτομένων ως αβασίμων των σχετικών λόγων ανάκλησης περί συνδρομής των περιστάσεων αυτών και περί της ύπαρξης επαρκούς αιτιολογίας στην αιτιολογική έκθεση. Συγκεκριμένα, ως προς τον πρώτο λόγο ανάκλησης, η ερμηνευτική εκδοχή, όπως αυτή που υποστηρίζεται από το Υπουργείο, αλλά και την παρεμβαίνουσα σύμπραξη, περί χαρακτηρισμού ως απρόβλεπτης περίστασης κάθε επισυμβάντος κατά τη μελετητική διαδικασία ευρήματος το οποίο δεν είχε αντιμετωπιστεί επακριβώς από την αναγνωριστική μελέτη, θα οδηγούσε σε καταστρατήγηση των κανόνων του κοινοτικού δικαίου το οποίο, ως ενσωματώθηκε με το ν.3316/2005, επιτάσσει τη μη τροποποίηση ουσιώδους όρου (προεχόντως δε του προβλεφθέντος στην αρχική σύμβαση φυσικού-τεχνικού αντικειμένου) του διαγωνισμού μετά τη σύναψη σύμβασης για την εκπόνηση μελετών, στο μέτρο που μια τέτοια πρακτική θα συνεπαγόταν αναπόφευκτα παραβίαση των αρχών της διαφάνειας και της ίσης μεταχείρισης των υποψηφίων, εφόσον δεν εξασφαλίζονται η ενιαία εφαρμογή των όρων του διαγωνισμού και η αντικειμενικότητα της διαδικασίας. Αβασίμως, δε προβάλλεται ο ισχυρισμός ότι όταν η δημοπράτηση μίας μελέτης γίνεται επί τη βάσει αναγνωριστικής μελέτης είναι αναμενόμενο να υπάρξουν, κατά την εκπόνηση των επόμενων σταδίων της μελέτης, διαφοροποιήσεις και μάλιστα ουσιώδεις στα επιμέρους θέματα, για το λόγο αυτό δε και η συμφωνούμενη με τον ανάδοχο μελετητή αμοιβή είναι, κατά νόμο προεκτιμώμενη, διότι από τη στιγμή που θεσπίστηκε η οικονομική προσφορά στους διαγωνισμούς του ν.3316/2005 απαιτείται ο κατά το δυνατόν ακριβής προσδιορισμός του φυσικού αντικειμένου της σύμβασης, συνάρτηση του οποίοι αποτελεί και το οικονομικό της αντικείμενο. Άλλωστε, η αναθέτουσα αρχή όφειλε να προβλέψει και να εκτιμήσει πριν από τη διενέργεια του διαγωνισμού για τη σύναψη της αρχικής σύμβασης την ανάγκη συμπερίληψης σε αυτή των υπόψη συμπληρωματικών εργασιών, δεδομένου ότι οι αναθέτουσες αρχές υποχρεούνται να συντάσσουν τους όρους της προκήρυξης διαγωνισμού, αφού έχουν προηγουμένως αναλύσει διεξοδικά όλες τις σχετικές περιστάσεις μετά από επικαιροποίηση των υπαρχόντων στοιχείων του φακέλου (βλ. άρθρα 4 και 7 παρ. 2 εδ. β και 4 εδ. α του ν.3316/2005, σχετικά με την επικαιροποίηση των στοιχείων του φακέλου του έργου). Περαιτέρω και στην αιτιολογική έκθεση, που συνοδεύει το πίνακα συμπληρωματικών εργασιών δεν περιέχεται επαρκής αιτιολογία, όπως αβασίμως προβάλλεται με την αίτηση ανάκλησης. Συγκεκριμένα στην αιτιολογική έκθεση, που συνοδεύει την συμπληρωματική σύμβαση, αναφέρεται η ανάγκη σχεδιασμού παράπλευρων οδών, λόγω της αναμενόμενης αστικοποίησης της περιοχής, χωρίς όμως να δίνεται οποιαδήποτε αιτιολόγηση σε τι συνίσταται το απρόβλεπτο. Περαιτέρω αναφέρεται ότι η χρήση ακριβέστερων υποβάθρων και η αναγκαιότητα σεβασμού του φυσικού περιβάλλοντος οδήγησε σε μια σειρά από αλλαγές στα αναγκαία τεχνικά έργα, που αφορούν είτε αντικατάσταση των αρχικώς εκτιμηθέντων, αντικατάσταση, που όπως η ίδια αναφέρει, είναι αναμενόμενο να προκύψει κατά τη λεπτομερέστερη μελέτη οδοποιίας, είτε στη χάραξη νέων λόγω της ανάγκης γεφύρωσης υφισταμένων ρεμάτων, ότι προέκυψε επίσης ανάγκη για διαμορφώσεις στην κοίτη παρακείμενων της οδού ρεμάτων και μικρής κλίμακας αλλαγές στους διάφορους οχετούς. Αντίθετα δε γίνεται καμία αναφορά στις αποτυπώσεις της αναγνωριστικής μελέτης και στα σημεία που αυτή παρουσίασε ελλείψεις, ώστε να πρέπει να γίνουν διαφοροποιήσεις, ούτε περαιτέρω αιτιολογείται ότι οι διαφοροποιήσεις αυτές είναι τέτοιας έκτασης, που υπερβαίνουν τις αναμενόμενες, ενόψει του ότι πρόκειται για αναγνωριστική μελέτη, και, ως εκ τούτου, δεν θα μπορούσαν να είχαν προβλεφθεί από τους αναδόχους μελετητές κατά την σύνταξη της προσφοράς τους και, συνεπώς, ορθά το Κλιμάκιο, με την προσβαλλόμενη πράξη του έκρινε ότι δεν αποδεικνύεται με επαρκή και εμπεριστατωμένη αιτιολογία η συνδρομή απρόβλεπτης περίστασης, πολλώ μάλλον που ορισμένες συμπληρωματικές μελέτες, όπως αυτές που αφορούν σε επιπλέον παράπλευρες οδούς, αφορούν απλώς σε επέκταση του φυσικού αντικειμένου του έργου. Τέλος, απορριπτέος τυγχάνει και ο ισχυρισμός της αναθέτουσας αρχής ότι τα αρμόδια όργανά της, συγγνωστώς υπέλαβαν ότι η σύναψη της κρινόμενης συμβάσεως είναι νόμιμη. Τούτο δε καθόσον πλάνη και δη συγγνωστή δεν χωρεί εν προκειμένω διότι υπάρχει, από μακρού χρόνου, σταθερότητα της νομοθεσίας και της νομολογίας ως προς τις προϋποθέσεις κατάρτισης συμπληρωματικών συμβάσεων.